De gebruikersinterface van Windows 10 (Start, tabletmodus, Win-X, Actiecentrum, Taakweergave)

Deze pagina bespreekt de User Interface (UI), oftewel de gebruikersinterface van Windows 10. Het gaat dan om het startmenu (door Microsoft Start genoemd), de tegels, het Win-X menu, Taakweergave, de taakbalk, het systeemvak (inclusief actiecentrum) en de zoekfunctie.

Windows 10 startmenu (desktopmodus vs tabletmodus)

LEESTIPS

Of het nu om een "bureaublad"-programma of een via de Windows Store te downloaden app gaat, in beide gevallen hanteert Microsoft de benaming app (een afkorting van het woord 'applicatie'). Wordt over een app gesproken dan kan dat dus ook om een 'ouderwets' programma gaan. Windows 10 kan zowel met toetsenbord-en-muis als met aanraak- en veegbewegingen (touchscreen) worden aangestuurd: één besturingssysteem dus voor zowel desktops, laptops en tablets als game consoles en smartphones. Uit praktische overwegingen wordt in dit boek voornamelijk in termen voor toetsenbord-en-muisaansturing gesproken, tenzij het aanraakcommando een speciale handeling vereist. Gebruik je een aanraakscherm, vat een muisklik dan op als het aanraken met de vinger (ook wel tikken genoemd) en een rechter muisklik als het ingedrukt houden of het maken van een veegbeweging. Ben je nog niet bekend met de aanraaktaal? Het omvat slechts enkele commando’s en het werkt vrij intuïtief, het is dus eenvoudig aan te leren.


Desktop- en tabletmodus

Windows 10 kent twee weergavemodi: de desktop- en de tabletmodus. De desktopmodus (zie bovenstaande afbeelding) beschikt over de klassieke Windows-elementen: bureaublad, taakbalk (met startknop, zoekfunctie, snelkoppelingen en systeemvak) en een startmenu, ideaal voor aansturing met toetsenbord-en-muis. De tabletmodus draait om het (voor aanraakbewegingen geoptimaliseerde) startscherm. Met aanraakbewegingen kan minder nauwkeurig worden genavigeerd, vandaar dat de vormgeving soberder en robuuster is dan bij de desktopmodus. Probeer de instellingen van het configuratiescherm maar eens te doorlopen op een tablet... Om deze reden is het instellingenmenu toegevoegd, geoptimaliseerd voor aanraakschermen. Er is nog een groot verschil: apps worden in de desktopmodus elk in hun eigen venster geopend terwijl ze in de tabletmodus schermvullend worden weergegeven. Via de knop Tabletmodus in het verderop besproken actiecentrum kan handmatig worden geschakeld tussen beide modi (zie ook Instellingen, onderdeel Systeem, sub Tabletmodus). De tabletmodus is dus ideaal voor eenvoudig te bedienen toepassingen (apps) terwijl de op productiviteit gerichte desktopgebruiker zijn vertrouwde programma’s eerder zal bedienen vanuit de bureaubladinterface.

TIP: Wordt op een tablet in de desktopmodus gewerkt dan kan het interessant zijn om de weergave te vergroten naar 125% (via Instellingen, onderdeel Systeem, sub Beeldscherm, optie De grootte van tekst, apps en andere items wijzigen). Nadeel is wel dat er dan minder informatie op het beeldscherm past. Als alternatief kan een stylus (een soort pen met rubberen dopje) of een via USB aangesloten toetsenbord-en-muis uitkomst bieden.

Start

Het menu Start, oftewel het startmenu van Windows, opent via de knop met het Windows-logo (uiterst links op de taakbalk). Het startmenu wordt in de tabletmodus schermvullend weergegeven, in de desktopmodus is het een openklappend venster waarvan de breedte en hoogte zijn aan te passen door middel van het verslepen van de rechter en/of bovenrand. Volgens de standaard instellingen bevat het startmenu een verticale balk met knoppen en een gedeelte voor tegels (snelkoppelingen) naar veelgebruikte apps, systeemtools, favoriete websites e.d. Met de knop Alle apps worden de tegels vervangen door een lijst met alle geïnstalleerde apps, met de knop Vastgemaakte tegels wordt weer teruggekeerd naar het tegelvenster. Activeer eventueel via Instellingen, onderdeel Persoonlijke instellingen, sub Start de optie Lijst met apps in Startmenu weergeven om zowel de lijst met apps als de tegels naast elkaar in Start weer te geven.

De verticale balk bevat naast de knoppen Alle apps, Vastgemaakte tegels en Uitvouwen (voor het tonen van menu-informatie) tevens knoppen voor de accountopties, de Windows Verkenner, het venster Instellingen en de aan/uit-knop. Via de knop Instellingen, onderdeel Persoonlijke instellingen, sub Start, link Kiezen welke mappen in Start worden weergegeven kunnen nog extra knoppen worden toegevoegd voor de mappen met persoonlijke documenten en afbeeldingen (zoals in onderstaande afbeelding), mappen met muziek, video’s, gedownloade bestanden, de thuisgroep, het netwerk en de persoonlijke map (een verzamelmap met alle persoonlijke mappen).

TIP: De aan/uit-knop is op verschillende manieren toegankelijk: via Start, via het Win-X menu (zie verderop), via de toetscombinatie CTRL-ALT-DEL, via de toetscombinatie ALT-F4 of via het aanmeldscherm (dat opent door het gebruikersaccount af te melden via de gebruikersaccountknop in Start). Tot slot is het ook nog mogelijk de computer uit te zetten door de fysieke aan-/uitknop op de computerkast in te drukken.

Lijst met apps

De lijst met apps (knop Alle apps) toont een overzicht van recent toegevoegde apps, meest gebruikte apps, door Microsoft aanbevolen apps (oftewel verkapte reclame) en een alfabetisch geordende lijst met alle geïnstalleerde apps (inclusief desktop-programma’s en systeemtools). Mapjes kunnen via het neerwaarts gerichte pijltje worden uitgeklapt zodat de onderliggende onderdelen worden getoond. Met de scrollbar, of met een een klik op een van de letters van het alfabet kan naar een specifiek item worden genavigeerd (de meest praktische manier om een app te vinden is echter nog steeds via de zoekfunctie op de taakbalk...).

De lijst is lang en daardoor enigszins onoverzichtelijk. Zet eventueel (via Instellingen, onderdeel Persoonlijke instellingen, sub Start) de opties Recent toegevoegde apps, Meestgebruikte apps weergeven en/of Af en toe suggesties in Start weergeven uit zodat de lijst met apps overzichtelijker wordt.

Start index alle apps

Vastgemaakte tegels

De tegelweergave (knop Vastgemaakte tegels) is naar eigen smaak in te delen. Het contextmenu van tegels (dat opent met een rechter muisklik op of het ingedrukt houden van de tegel) bevat app-gerelateerde opties, zoals het vast- en losmaken van Start en de taakbalk, het aanpassen van het tegelformaat, het als administrator uitvoeren van de app, het uit- of inschakelen van de onrustig ogende Live-tegels, het deïnstalleren van de app en een overzicht van recent met de betreffende app geopende bestanden.

LET OP: De optie Verwijderen verwijdert de app niet alleen uit Start, maar ook van de computer! Terugzetten kan dan alleen door de app opnieuw te installeren (al dan niet via de Store).

Contextmenu tegel: formaat wijzigen, van Start losmaken, aan Start vastmaken, installatie ongedaan maken, als administrator starten.

Direct na installatie bevat Start al tegels voor door Microsoft ontwikkelde apps. Apps uit de Windows Store, van internet gedownloade programma’s en de reeds aanwezige systeemtools kunnen hieraan worden toegevoegd (bijvoorbeeld via het contextmenu van de app, optie Aan Start vastmaken). Zijn zowel de lijstweergave als de tegelweergave geactiveerd (Instellingen, onderdeel Persoonlijke instellingen, sub Start, optie Lijst met apps in Startmenu weergeven), dan kunnen de vermeldingen eenvoudig vanuit de lijst naar het tegelgedeelte worden versleept. Interessante webpagina’s (bijvoorbeeld www.outlook.com voor het beheren van e-mail) kunnen vanuit Microsoft Edge aan Start worden toegevoegd via de knop Instellingen en meer (de knop met de drie puntjes rechtsboven), optie Deze pagina aan Start vastmaken. Veelgebruikte bestandslocaties kunnen ook met een tegel aan Start worden vastgemaakt: klik in de Windows Verkenner met rechts op de betreffende map en kies Aan Start vastmaken. Echt jofele tegels levert het niet op, maar het kan wel. Onbelangrijke tegels kunnen naar een minder prominente plek worden versleept of uit Start worden verwijderd (via het contextmenu van de tegel, optie Van Start losmaken).

Is de computer verbonden met internet dan tonen de Live-tegels actuele, steeds wisselende informatie (bijvoorbeeld de weersverwachting van de tegel Weer en de aandelenkoersen van de tegel Financieel). Duurt het vrij lang voordat Start wordt getoond dan is het wellicht verstandig de Live-functie van deze tegels uit te schakelen (via het contextmenu, optie Meer, optie Live-tegel uitschakelen). Wordt de informatie op de live-tegels niet (meer) automatisch ververst terwijl de optie Live-tegel inschakelen nog wel is geactiveerd dan wordt de toegang tot internet mogelijk door de beveiligingssoftware geblokkeerd. Dit probleem zou opgelost moeten zijn na het toevoegen van een uitsluitingsregel aan de beveiligingssoftware.

Tegels samenvoegen in tegelmappen

Door tegels van apps ‘op elkaar te stapelen’, worden ze samengevoegd tot één tegelmap. Tegelmappen zijn te herkennen aan de kleine icoontjes die op de tegels zijn afgebeeld. Klik op een tegelmap om deze open te klappen zodat de apps toegankelijk worden (een opengeklapte tegelmap is te herkennen aan het pijltje in de tegel en de twee horizontale strepen). Door nogmaals op de tegel te klikken, wordt de tegelmap weer gesloten. Tegelmappen zijn een ideaal middel om Start overzichtelijk te houden zónder daarvoor tegels te hoeven verwijderen.

ingeklapte tegelmap                                                                           uitgeklapte tegelmap

Tegelgroepen

Door middel van slepen zijn de tegels te verplaatsen zodat de tegelindeling beter aansluit op de persoonlijke voorkeuren. Dat kan binnen een groep, naar een andere groep of naar een leeg gedeelte van het startmenu om een nieuwe groep aan te maken. Elke tegelgroep heeft een groepsnaam, door op de titelbalk te klikken kan deze naam worden aangepast (nieuwe groepen hebben nog geen naam, de betreffende balk is daarom standaard verborgen). Een tegelgroep kan middels deze titelbalk in zijn geheel naar een andere positie worden versleept.

Groepsnaam aan tegelgroep toevoegen.

START OPENT NIET MEER

Opent Start niet meer (bijvoorbeeld na een mislukte Windows-update)? Er zijn verschillende mogelijkheden om dit probleem op te lossen. Controleer om te beginnen eerst eens of het updaten van Windows, het updaten van de drivers van de grafische kaart en het updaten (of zelfs het verwijderen) van de beveiligingssoftware helpt. Schakel zo nodig ook het versneld opstarten van Windows uit via het configuratiescherm via het configuratiescherm, onderdeel Energiebeheer, taak Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen, activeer de link Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn en deactiveer de optie Snel opstarten inschakelen (aanbevolen). Het terugzetten van een eerder gemaakt systeemherstelpunt (via het configuratiescherm, onderdeel Herstel) kan ook nog een oplossing bieden.

Er zijn nog enkele ingewikkeldere procedures om Start te herstellen. Start om te beginnen de Windows PowerShell (Admin) (via het Win-X menu) en geef het commando SFC /scannow. Is Start hiermee nog niet hersteld, geef dan het commando DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth. Levert dit ook geen verbetering op, geef dan het commando Get-AppXPackage | Foreach {Add-AppxPackage -DisableDevelopmentMode -Register "$($_.InstallLocation)\AppXManifest.xml"} (om foutmeldingen te voorkomen moeten deze commando's secuur worden overgenomen, zie de afbeelding voor de juiste notatie).

Start van Windows 10 opent niet meer

Als geen van deze oplossingen werkt dan is er nog één ultieme oplossing: het overschrijven van de probleemveroorzakende bestanden. Omdat met deze methode de standaard instellingen worden hersteld, moeten eventuele wijzigingen in het startmenu wel opnieuw worden aangebracht. Maak voor deze procedure twee nieuwe gebruikersaccounts aan: het eerste (standaard)account levert de bestanden van een werkend Start-menu en het tweede (als administrator ingestelde) account wordt gebruikt om de bestanden van het eerste account te kopiëren naar het probleemaccount. De accounts kunnen handmatig vanuit Instellingen, onderdeel Accounts, sub Gezin en andere personen worden aangemaakt, of (zoals in dit voorbeeld) semi-automatisch via de Windows PowerShell (Admin) met de commando's NET USER TempUser /add en NET USER TempAdmin /add voor het aanmaken van de gebruikersaccounts en het commando NET LOCALGROUP ADMINISTRATORS TempAdmin /add voor het toevoegen van administratorrechten aan het gebruikersaccount TempAdmin.

Log vervolgens in op het gebruikersaccount TempUser (voor het aanmaken van bestanden voor een nieuw menu Start), start de computer opnieuw op (om deze bestanden vrij te geven) en log in op het administratoraccount TempAdmin. Start de Windows Verkenner, activeer op tabblad Beeld de optie Verborgen items, blader naar de map C:\Gebruikers\TempUser\AppData\ Local\TitleDataLayer (ga waar nodig akkoord met de knop Doorgaan), klik met rechts op de map Database en selecteer vanuit het contextmenu de optie Kopiëren. Blader vervolgens op vergelijkbare wijze naar diezelfde bestandslocatie binnen het probleemaccount, klik met rechts op de map Database en wijzig via de optie Naam wijzigen de mapnaam DatabaseOrg. Klik daarna met rechts op een leeg gedeelte onder deze map en plak de gekopieerde map met de optie Plakken. Na een herstart van Windows moet het probleem zijn opgelost. Tot slot kunnen via Instellingen, onderdeel Accounts, sub Gezin en andere personen de gebruikersaccounts TempUser en TempAdmin weer worden verwijderd.


Het Win-X menu

Met een rechter muisklik op de knop Start (bij aanraakschermen: door langdurig op Star te drukken) opent een menu met enkele veelgebruikte systeemtaken en opties voor slaapstand, afsluiten en herstarten. Dit menu is ook te openen met de toetscombinatie Win-X, vandaar dat het ook wel het Win-X menu wordt genoemd.

Het Win-X startmenu van Windows 10

Het Win-X menu bevat wèl een verwijziging naar het venster Instellingen, maar niet (meer) naar het vertrouwde configuratiescherm terwijl deze nog steeds interessante instelmogelijkheden bevat. Gelukkig is een verwijzing naar het configuratiescherm eenvoudig aan het Win-X menu toe te voegen door een snelkoppeling (download: www.schoonepc.nl/windows10/configuratiescherm.zip) in de standaard verborgen systeemmap C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Local\Microsoft\Windows\WinX\Group2 te plaatsen (pak het ZIP-bestand uit en kopieer de snelkoppeling naar deze map). Op vergelijkbare wijze zijn vele andere snelkoppelingen toe te voegen, het is echter eenvoudiger om hiervoor de tool Win+X Menu Editor (download www.winaero.com/comment.php?comment.news.30) te gebruiken.

Het actiecentrum

Via het icoontje Actiecentrum in het systeemvak van de taakbalk (bij aanraakschermen: met een veegbeweging vanaf de rechter rand van het scherm) opent een venster waar allerhande meldingen van Windows, de Windows Store, alarmen, agenda-items, Skype-oproepen, meldingen van social media als Facebook en Twitter en vele andere apps worden getoond. Is er een nieuwe melding aan het actiecentrum toegevoegd dan wordt het icoontje in het systeemvak witgekleurd. Het belang van de meldingen loopt nogal uiteen: van serieuze systeemgerelateerde problemen tot notificaties van social media zoals Facebook en vragen van Windows Feedback. De kans is dus groot dat dit venster (zeker bij aanraakschermen!) regelmatig wordt geraadpleegd.

Het actiecentrum aanpassen

Meldingen kunnen via het kruisje uit het actiecentrum worden verwijderd. Is er geen behoefte aan berichten van een specifieke app of Windows-onderdeel dan is dat te blokkeren met een rechter muisklik op het bericht, optie Meldingen voor deze groep uitschakelen. Is per ongeluk de verkeerde app uitgeschakeld? Via Instellingen, onderdeel Systeem, sub Meldingen en acties, onderdeel Meldingen van deze afzenders ontvangen kan dit per app worden aangepast (klik eventueel op de app-tegel om de bijbehorende banners, geluiden e.d. uit te schakelen). Via het configuratiescherm, onderdeel Beveiliging en onderhoud zijn instellingen terug te vinden gerelateerd aan de beveiliging en het onderhoud van Windows, denk daarbij aan de Windows firewall, de antivirus- en malware scanner Windows Defender, Gebruikersaccountbeheer, het Windows SmartScreen-filter, het Microsoft-account, automatisch onderhoud, bestandsgeschiedenis en de thuisgroep. Met de taak Instellingen voor Beveiliging en onderhoud wijzigen zijn diverse meldingen uit te schakelen. Wees hier wel voorzichtig mee want Windows toont vervolgens geen waarschuwing meer wanneer het beveiligingsniveau (eventueel onbedoeld) wordt verlaagd!

Windows 10 Actiecentrum

Onderin het actiecentrum is een gedeelte gereserveerd voor snelkoppelingen naar veelgebruikte functies zoals Alle instellingen, het aansluiten van (draadloze) apparatuur, het snel in- of uitschakelen van de tabletmodus, de lichtintensiteit van het scherm, batterijbesparende stand, bluetooth, het automatisch roteren, de draadloze wifi-verbinding, de locatiebepaling en de vliegtuigstand. Via de link Samenvouwen zijn alleen de vier bovenste knoppen zichtbaar. De keuze en rangschikking van deze zogenaamde ‘snelle acties’ is eventueel aan te passen via Instellingen, onderdeel Systeem, sub Meldingen en acties.

ONJUISTE MELDINGEN ACTIECENTRUM

Toont het Actiecentrum (en het configuratieonderdeel Beveiliging en onderhoud) een melding dat er geen virusscanner en/of firewall geïnstalleerd zou zijn terwijl dat wel degelijk het geval is? Dergelijke foutieve meldingen willen nog wel eens voorkomen nadat beveiligingssoftware is verwijderd en/of opnieuw geïnstalleerd. Gelukkig kan dit op eenvoudige wijze worden opgelost: start de beheermodule voor de Windows 10-services, klik met rechts op de service Windows Management Instrumentation en kies Stoppen om deze service tijdelijk te stoppen (negeer de melding dat ook afhankelijke services zullen worden gestopt). Open vervolgens de Windows Verkenner en verwijder de map C:\Windows\System32\wbem\Repository (inclusief bestanden en submappen). Nadat de computer opnieuw is opgestart wordt de handmatig gestopte service automatisch weer opgestart, de map Repository weer aangemaakt en het actiecentrum bijgewerkt zodat de foutmeldingen niet meer worden getoond.


HET ACTIECENTRUM UITSCHAKELEN

Is het actiecentrum in zijn geheel ongewenst dan kan deze met de register-editor worden uitgeschakeld: voeg in de registersleutel HKCU\SOFTWARE\Policies\Microsoft\Windows\Explorer de DWORD-waarde DisableNotificationCenter met de waarde 1 toe. Na een herstart van Windows is het actiecentrum verdwenen. Het actiecentrum is in ere te herstellen door de registerwaarde simpelweg weer te verwijderen.


De taakbalk

Onderaan het bureaublad bevindt zich de taakbalk met daarin van links naar rechts de startknop, de zoekfunctie, de knop Taakweergave, de vastgepinde programmaknoppen, het systeemvak (met datum-/tijdvermelding en een snelkoppeling naar het actiecentrum) en tot slot de knop Bureaublad weergeven (minimaliseert alle openstaande vensters; tevens te activeren met de toetscombinatie Win-D). In tabletmodus (zie onderstaande afbeelding) is de indeling iets anders: startknop, knop Vorige (voor het terugkeren naar het vorige scherm), zoekfunctie, knop Taakweergave, vastgepinde programmaknoppen, een uitgeklede versie van het systeemvak, datum/tijdvermelding en tot slot de snelkoppeling naar het actiecentrum. Activeer de optie App-pictogrammen op de taakbalk verbergen in de tabletmodus (via Instellingen, onderdeel Systeem, sub Tabletmodus) om ook de vastgepinde apps op de taakbalk te tonen.

Windows 10 taakbalk in de tabletmodus

Zoekfunctie

De zoekfunctie in de taakbalk is multifunctioneel, de zoekresultaten bevatten apps, instellingen (bijvoorbeeld printers, resolutie e.d.), lokaal opgeslagen bestanden en online zoekresultaten van Bing. Hiermee is dus tevens op internet te zoeken, al vallen de resultaten vergeleken met Google.nl wel wat tegen. In de Engelstalige Windows-versie biedt de zoekfunctie toegang tot de zoekassistent Cortana, in de Nederlandse versie is deze feature (nog) niet geïntegreerd.

Taakweergave

Via de Taakweergave (te openen met het icoontje rechts naast de zoekfunctie) wordt een overzicht van alle openstaande apps getoond. Taakweergave is tevens toegankelijk met de Windows-toets in combinatie met de TAB-toets en bij aanraakschermen met een veegbeweging vanaf de linker rand naar het midden van het beeldscherm. Er kan overigens ook nog op de ouderwetse manier door alle openstaande apps worden gebladerd door de ALT-toets vast te houden en herhaaldelijk op de TAB-toets te klikken.

Taakweergave (Windows 10)

TIP: Een interessante feature die vanuit de taakweergave kan worden geactiveerd, is het werken met meerdere bureaubladen.

Apps aan de taakbalk vastmaken

Zodra een app wordt geopend, voegt het een icoontje in de vorm van een knop toe aan de taakbalk. De knoppen worden ‘gestapeld’ weergegeven wanneer er meer vensters van hetzelfde programma open staan. Veelgebruikte apps zijn als snelkoppelingen aan de taakbalk vast te maken zodat ze niet meer omslachtig via Start opgestart hoeven te worden. Klik hiervoor vanuit Start met rechts op de vermelding van de betreffende app en selecteer in het contextmenu de optie Aan taakbalk vastmaken. Het kan overigens nóg makkelijker: open de betreffende app, klik met rechts op het in de taakbalk geplaatste icoontje en kies Dit programma aan de taakbalk vastmaken (vastgemaakte apps kunnen met de optie Dit programma van de taakbalk losmaken weer worden losgemaakt). Op deze manier kunnen zelfs het venster Instellingen en het configuratiescherm snel toegankelijk worden gemaakt! De volgorde van de knoppen op de taakbalk kan door middel van slepen worden aangepast.

Apps aan de taakbalk vastmaken

PROBLEMEN MET VASTGEPINDE APPS

Is het icoontje van een vastgepinde app plots verdwenen (zodat bij een mouseover slechts een leeg vierkantje zichtbaar is) en laat de app zich niet meer losmaken van de taakbalk? Dit is te herstellen door de taakbalk te resetten (let op, want alle vastgepinde apps worden hierdoor verwijderd!): navigeer met de register-editor naar de registersleutel HKCU\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer\Taskband, verwijder alle onderliggende registerwaarden (waaronder FavoritesResolve en Favorites) en meld tot slot het gebruikersaccount opnieuw aan. Maak zo nodig vooraf eerst een schermafdruk van de taakbalk om de volgorde van de vastgepinde apps achteraf weer te kunnen reconstrueren.


De opmaak van de taakbalk wijzigen

De opmaak van de taakbalk van het bureaublad is te wijzigen via Instellingen, onderdeel Persoonlijke instellingen, sub Taakbalk (of via het contextmenu met een rechter muisklik op de taakbalk, optie Taakbalkinstellingen). Met het activeren van de optie Kleine taakbalkknoppen gebruiken worden de pictogrammen op de taakbalk verkleind en halveert de taakbalk in hoogte (dit heeft als nadeel dat de datum niet meer in het systeemvak wordt getoond). Eventueel kan de optie De taakbalk automatisch verbergen in bureaubladmodus (en desgewenst ook de optie De taakbalk automatisch verbergen in de tabletmodus) worden geactiveerd voor zowel de bureaublad- als de tabletmodus zodat de taakbalk alleen zichtbaar is wanneer de cursor eroverheen wordt bewogen. De hoogte van de taakbalk is te verdubbelen zodat er meer ruimte voor programmaknoppen en de datumnotatie is. Hiervoor moet de taakbalk eerst worden ontgrendeld (deactiveer de optie Taakbalk vergrendelen), de rand van de taakbalk omhoog worden gesleept en tot slot de taakbalk weer worden vergrendeld. De zoekfunctie en Taakweergave kunnen eventueel worden verborgen via het contextmenu van de taakbalk via Zoeken, Verborgen en via Knop Taakweergave weergeven.

De opmaak van de taakbalk van het bureaublad is te wijzigen via het contextmenu dat opent met een rechter muisklik op de taakbalk. Via de optie Eigenschappen in het contextmenu, optie Kleine taakbalkknoppen gebruiken worden de pictogrammen op de taakbalk verkleind (dit heeft wel als nadeel dat de datum niet meer in het systeemvak wordt getoond). Eventueel kan de optie Taakbalk automatisch verbergen worden geactiveerd zodat de taakbalk alleen zichtbaar is wanneer de cursor eroverheen beweegt. De hoogte van de taakbalk is te verdubbelen zodat er meer ruimte voor programmaknoppen en de datumnotatie is. Hiervoor moet de taakbalk eerst worden ontgrendeld (deactiveer de optie De taakbalk vergrendelen in het contextmenu), de rand van de taakbalk omhoog worden gesleept en tot slot de taakbalk weer worden vergrendeld. De zoekfunctie en Taakweergave kunnen eventueel worden verborgen via het contextmenu van de taakbalk via Zoeken, Verborgen en via Knop Taakweergave weergeven.

LET OP: In tabletmodus is de taakbalk slechts beperkt aan te passen. De handigste aanpassing is wellicht het toevoegen van apps die ook op de taakbalk van het bureaublad worden getoond. Deactiveer hiervoor via Instellingen, onderdeel Systeem, sub Tabletmodus de optie App-pictogrammen op de taakbalk verbergen in de tabletmodus.

Aan de taakbalk vastgemaakte apps openen met de Windows-toets

De aan de taakbalk vastgemaakte apps zijn niet alleen met de muis of aanraakbeweging, maar óók via het toetsenbord (Windows-toets in combinatie met een numerieke toets) snel toegankelijk. Zo opent de Windows-toets in combinatie met cijfer 1 de eerste app op rij in de taakbalk. Was de app reeds geopend dan wordt het betreffende venster met deze toetscombinatie geactiveerd of gedeactiveerd, al naar gelang de status op dat moment (staan er voor het betreffende programma meerdere vensters open dan kan de toetscombinatie worden gebruikt om door de vensters te bladeren).

Pop-upvenster met miniatuurweergaven

Beweeg met de muis over een knop op de taakbalk om het pop-upvenster met miniatuurweergaven van alle openstaande programmavensters te tonen. Via de miniatuurweergaven zijn de bijbehorende vensters eenvoudig te activeren of af te sluiten. Door de muis boven één van de miniatuurweergaven te houden, wordt het betreffende venster tijdelijk naar de voorgrond gebracht.

Taakbalk: pop-upvenster met miniatuurweergaven

Jump List

Met een rechter muisklik op een programma-icoontje in de taakbalk opent de bij de programma's behorende Jump List. Afhankelijk van het betreffende programma bevat deze lijst snelkoppelingen naar recent geopende bestanden of webpagina’s en programma-afhankelijke opties (zoals het openen van een nieuw venster, het sluiten van alle openstaande vensters, het vast(- of los)maken van de app aan de taakbalk e.d.). De afbeelding toont de bij het configuratiescherm behorende Jump List. De Jump List toont slechts een beperkt aantal recent geopende items. Een regelmatig te openen bestand kan eventueel ook permanent aan de Jump List van de betreffende app worden vastgepind zodat deze altijd snel toegankelijk is: klik daarvoor met rechts op de in de Jump List getoonde (recent gebruikte) snelkoppeling en kies Aan deze lijst vastmaken.

Jump Lists Windows 10 programma's

TIP: Een van de opties is het openen van een programma in een nieuw venster, dit kan echter sneller door de SHIFT-toets ingedrukt te houden op het moment dat het programma-icoontje wordt geklikt.

PROBLEEM MET DE JUMP LIST OPLOSSEN

Het wil nog wel eens gebeuren dat een Jump List van een specifiek programma er van het ene op het andere moment de brui aan geeft waardoor de lijst met recent geopende en vastgepinde bestanden niet meer wordt getoond. Dit probleem kan worden opgelost door het bestand te verwijderen waarin de gegevens van de betreffende Jump List worden opgeslagen. De bestanden voor de verschillende Jump Lists worden opgeslagen in de map %APPDATA%\Microsoft\Windows\Recent\AutomaticDestinations (kopieer deze link en plak hem in de adresbalk van de Windows Verkenner). Deze map bevat voor elk icoontje op de taakbalk een apart bestand. Uit de bestandsnaam is echter niet op te maken om welk programma het gaat, het juiste bestand zal daarom moeten worden achterhaald door gebruik te maken van een teksteditor als Kladblok (toegankelijk via Start, map Accessoires, of met een zoekactie op Kladblok). Hiermee kan de inhoud van de bestanden worden doorzocht op vermeldingen van bestandsnamen die voorheen in de falende Jump List stonden. Dit klinkt simpel, maar de bestanden bevatten zoveel informatie dat het achterhalen van het juiste bestand een behoorlijk lastige opgave is. Is het betreffende bestand eenmaal gevonden dan is het voldoende deze te verwijderen. Hierdoor wordt de betreffende Jump List teruggebracht naar de standaardinstellingen, de snelkoppelingen moeten dan dus wel weer opnieuw worden aangebracht. Als alternatief voor dit tijdrovende zoekklusje zouden alle in de map aanwezige bestanden in één keer verwijderd kunnen worden, dat betekent dan wel dat hiermee de snelkoppelingen van álle Jump Lists verloren gaan.


Het systeemvak

Het systeemvak (rechts in de taakbalk) kan alleen in de desktopmodus uitgebreid worden aangepast: via Instellingen, onderdeel Persoonlijke instellingen, sub Taakbalk (of klik met rechts op een leeg gedeelte van de taakbalk, optie Taakbalkinstellingen), link Systeempictogrammen in- of uitschakelen kan worden ingesteld welke Windows-onderdelen in het systeemvak getoond moeten worden (zoals de datum-/tijdweergave en pictogrammen voor het geluidsvolume, de netwerkverbinding de accu, het schermtoetsenbord, de taakbalk en/of het actiecentrum). De enige uitzondering hierop is de knop Personen (geheel links in het systeemvak) welke wordt uitgeschakeld met de optie Contactpersonen op de taakbalk weergeven (hiermee wordt tevens de melding en het bijbehorende waarschuwingsgeluidje onderdrukt). Via de link Selecteren welke pictogrammen op de taakbalk worden weergegeven is vast te leggen welke systeemtools achter het opwaartse pijltje links in het systeemvak worden getoond. De pictogrammen in het geopende venster zijn snel naar de taakbalk te verslepen (en vice versa).

Windows 10 systeemvak met systeemvakpictogrammen (actiecentrum, meldingen en acties)

Het systeemvak is standaard voorzien van een klok en de datum (door de taakbalk te verhogen wordt ook de dag van de week toegevoegd). Met een klik op de datum/tijd opent de kalender en een digitale klok. Staat de datum en/of tijd niet goed ingesteld dan kan deze worden gewijzigd via Instellingen, onderdeel Tijd en taal, sub Datum- en tijd. Zijn meerdere invoertalen (en bijbehorende toetsenbordindelingen) geïnstalleerd dan toont het systeemvak ook de taalbalk waarmee tussen de verschillende invoertalen kan worden geswitcht (in dit voorbeeld de knop NLD).

TIP: De voor desktopgebruikers handige volumemixer waarmee het volume van de verschillende geluidskanalen aangepast kan worden (bekend uit voorgaande Windows-versies) is in Windows 10 toegankelijk met een rechter muisklik op het geluids-icoontje in het systeemvak, optie Volumemixer openen.

Windows Ink-werkruimte

Met een rechter muisklik op de taakbalk, optie Knop Windows Ink-werkruimte weergeven wordt de Windows Ink-werkruimte geactiveerd, alwaar met een digitale pen en aanraakscherm aantekeningen en schetsen kunnen worden gemaakt, bewaard en gedeeld. Na activatie wordt een icoontje (een schrijvende pen) aan het systeemvak toegevoegd waarmee de Ink-werkruimte eenvoudig kan worden geopend. Naast slimme notities (die bijvoorbeeld automatisch de beste route tonen wanneer een adres wordt genoteerd of direct een telefoonnummer bellen wanneer erop wordt getikt) bevat de werkruimte ook een schetsblok en ruimte om schermafdrukken te bewerken. De werkruimte kan in diverse programma’s worden toegepast, bijvoorbeeld in Word om teksten te redigeren (met behulp van een digitale pen kan tekst worden doorstreept om te verwijderen of omcirkeld om te accentueren).

Onderin het pop-upscherm van deze werkruimte worden apps aanbevolen die geschikt zijn voor bewerkingen met Windows Ink. Schakel eventueel via Instellingen, onderdeel Apparaten, sub Pen en Windows Ink de optie Aanbevolen apps-weergeven uit zodat aanbevolen apps niet meer worden getoond (via de link kan altijd nog worden doorgeklikt naar de Store om aldaar op zoek te gaan naar voor Windows Ink geschikte apps).

Werkbalken aan de taakbalk toevoegen

Door een bestandsmap als werkbalk aan de taakbalk vast te pinnen zijn de snelkoppelingen in deze map (zoals veelgebruikte apps, persoonlijke documenten, e.d.) snel vanuit het systeemvak te openen (via het »-teken). Zo kunnen de mappen met snelkoppelingen naar geïnstalleerde programma's als werkbalk aan de taakbalk worden vastgepind (het gaat dan om de standaard verborgen systeemmappen C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Roaming\ Microsoft\Windows\Menu Start\Programma's en C:\ProgramData\Microsoft\ Windows\Menu Start\Programma's). Het toevoegen van een nieuwe werkbalk gaat als volgt: klik met rechts op de taakbalk, optie Werkbalken, optie Nieuwe werkbalk als werkbalk en selecteer de gewenste map. Voor de overzichtelijkheid kan de werkbalk overigens beter worden gekoppeld aan een eigen map met snelkoppelingen naar favoriete programma's, apps en persoonlijke documenten (bijvoorbeeld D:\Menno\SnelStart).

Werkbalk aan taakbalk/systeemvak toevoegen

De taakbalk op meerdere beeldschermen weergeven

In tegenstelling tot eerdere Windows-versies wordt de taakbalk in Windows 10 standaard op alle aangesloten beeldschermen weergegeven. Dat kan eventueel worden gewijzigd via Instellingen, onderdeel Persoonlijke instellingen, sub Taakbalk (of klik met rechts op een leeg gedeelte van de taakbalk, optie Taakbalkinstellingen), deactiveer de optie Taakbalk weergeven op alle beeldschermen. Een over meerdere beeldschermen verdeelde taakbalk wordt opgesplitst in een hoofdtaakbalk (voor het hoofdscherm) en een aanvullende taakbalk (voor elke extra monitor één). Jammer genoeg zijn er geen mogelijkheden om de vastgepinde programmaknoppen naar eigen inzicht over de verschillende taakbalken te verdelen. Als alternatief is er wel een instelling om de knoppen op beide taakbalken tegelijk weer te geven (Taakbalkknoppen weergeven op, optie Alle taakbalken), voor efficiënt gebruik zou er echter meer mogelijk moeten zijn...

Vensters

Openstaande vensters snel naar de taakbalk minimaliseren

Met de 'knop' Bureaublad weergeven (het smalle lege strookje in de rechter onderhoek, rechts naast de klok in het systeemvak, tevens te activeren met de toetscombinatie Win-D) kunnen geopende vensters met één klik allemaal tegelijk worden geminimaliseerd. Deze knop heeft ook een vervelende bijkomstigheid: wordt per ongeluk met de muis over de knop bewogen dan wordt het bureaublad even kort weergegeven. Deze functionaliteit kan desgewenst worden uitgeschakeld via Instellingen, onderdeel Persoonlijke instellingen, sub Taakbalk (of klik met rechts op een leeg gedeelte van de taakbalk, optie Taakbalkinstellingen), deactiveer de optie Voorbeeld van het bureaublad weergeven wanneer ik de knop Bureaublad weergeven aanwijs aan het uiteinde van de taakbalk.

De Windows-toets in combinatie met de ▼/▲-toetsen doet programma’s maximaliseren/minimaliseren (wordt tegelijkertijd de SHIFT-toets gebruikt dan wordt het venster ook nog eens naar boven en onder opgerekt dan wel kleiner gemaakt). De Windows-toets in combinatie met de Home-toets minimaliseert alle openstaande programma's, met uitzondering van het actieve venster (de oude situatie wordt hersteld door deze toetscombinatie nogmaals te gebruiken). Door het actieve venster met de linker muisknop vast te houden en stevig te schudden, worden ook alle overige vensters geminimaliseerd (de Aero Shake-functie).

Vensters plaatsen met Aero Snap

Windows 10 is voorzien van de functie Aero Snap voor het snel op een vaste plek positioneren van openstaande vensters waardoor de beschikbare schermruimte efficiënter kan worden gebruikt. Door een venster (met de muis, aanraakbeweging of middels de Windows-toets in combinatie met de pijltjestoetsen) naar de rand of een hoek van het scherm te verslepen, wordt deze als een magneet over een kwart of half scherm verdeeld. Is het scherm op deze wijze gevuld met vensters dan kan de scheidingslijn tussen vensters met de muis worden versleept zodat de ruimte beter benut kan worden.

Vind je het niet prettig dat deze functie aan de muis is gekoppeld dan kan deze worden uitgeschakeld via Instellingen, onderdeel Systeem, sub Multitasking, deactiveer de optie Vensters automatisch schikken door ze naar de hoeken of randen van het scherm te slepen. Voor een optimaal gebruik van het bureaublad zou ook nog de optie Vensters naast elkaar weergeven (toegankelijk via een rechter muisklik op taakbalk) kunnen worden geactiveerd zodat de openstaande programma's netjes over het scherm verdeeld naast elkaar worden geplaatst.

Openingslocatie programmavenster vastleggen

Voor velen een bron van irritatie: programma's die steeds maar weer op dezelfde ongewenste plek en/of in een ongewenst formaat openen. Hoewel Windows de laatst toegepaste locatie- en formaatwijziging zou moeten onthouden, blijkt dit in de praktijk zelden het geval. Er is gelukkig een simpele oplossing: klik met de rechter muisknop op de linker bovenhoek van het venster (indien aanwezig op het venstericoontje), kies Formaat wijzigen en wijzig de vensterranden door met de muis aan de hoeken en/of de randen te trekken. Herhaal deze procedure indien nodig totdat de nieuwe locatie permanent vastligt.

Venster formaat wijzigen

 
 
 
 

© 2001-2017 - - SchoonePC - Rotterdam - The Netherlands