Dankzij het Microsoft-account wordt steeds vaker gebruikgemaakt van de online opslagmogelijkheden van OneDrive. Steeds meer apps slaan persoonlijke gegevens en bestanden standaard op in de cloud, denk bijvoorbeeld aan Outlook, Teams e.d. Zodra met het Microsoft-account op een andere computer wordt aangemeld, zijn de in OneDrive opgeslagen gegevens direct weer toegankelijk. Desalniettemin worden nog steeds veel persoonlijke bestanden op de C:-schijf opgeslagen, vanzelfsprekend is het raadzaam deze eerst veilig te stellen voordat wordt gestart met een herinstallatie van Windows! Voor zover van toepassing gaat het om de volgende gegevens:
KLIK SNEL DOOR... |
TIP: Klaar met het veiligstellen van de persoonlijke gegevens? Controleer dan eerst of de gemaakte back-up daadwerkelijk leesbaar is (bijvoorbeeld door deze op een andere computer uit te lezen) voordat Windows opnieuw wordt geïnstalleerd!
VERBORGEN BESTANDEN ZICHTBAAR MAKENIs een map of bestand onvindbaar in de Windows Verkenner, maak de verborgen bestanden dan zichtbaar via de knop Weergeven, optie Weergeven (Windows 10: tabblad Beeld) activeer optie Verborgen items. Systeembestanden worden zichtbaar gemaakt via de knop Meer informatie (knop met drie puntjes), Opties, tabblad Weergave, deactiveer de optie Beveiligde besturingssysteembestanden verbergen (aanbevolen). |
Kopieer de persoonlijke bestanden, instellingen e.d. naar een ander opslagmedium dan de schijf waarop Windows wordt geïnstalleerd. De volgende opslagmedia kunnen hiervoor worden gebruikt:
Hoewel een flinke USB-stick waarschijnlijk de goedkoopste optie is, gaat mijn voorkeur uit naar een externe schijf (die compatibel is met Windows 11!). Daarmee wordt het namelijk mogelijk om periodiek een geautomatiseerde back-up van je persoonlijke bestanden te maken. Staan de persoonlijke bestanden op een aparte interne schijf, apart van de Windows-systeempartitie, koppel deze dan tijdelijk los (door de computerkast te openen en de stekker los te trekken). Tijdens een herinstallatie kunnen namelijk onvoorziene problemen ontstaan waardoor aangesloten schijven (en de daarop opgeslagen bestanden) mogelijk onleesbaar worden. Maak je gebruik van een cloudopslagdienst), verzeker je er dan eerst van dat je nog toegang hebt tot de voor de tweestapsverificatie benodigde e-mailadressen, telefoonnummers e.d. voordat je aan de herinstallatie begint!
Vooralsnog zijn we ervan uitgegaan dat de persoonlijke bestanden vanwege een geplande herinstallatie van Windows worden veiliggesteld. Maar wat nu wanneer Windows opeens niet meer wil opstarten, bijvoorbeeld doordat een virusbesmetting of een crash het systeem heeft platgelegd? Gelukkig zijn er een aantal omwegen om de persoonlijke bestanden ook in die situaties nog veilig te kunnen stellen.
Is Windows met een virus besmet, dan kan de computer vaak nog wel in veilige modus worden opgestart. Is Windows gecrasht maar blijkt de interne schijf nog steeds benaderbaar, dan kan deze altijd nog als tweede schijf in een andere computer worden geplaatst. Ook het gebruik van een opstartbare USB-stick is een interessante optie omdat daarmee buiten Windows om toch nog toegang kan worden verkregen tot de bestanden op de interne schijf.
Het ligt voor de hand dat de mappen met persoonlijke bestanden (Documenten, Afbeeldingen e.d.) moeten worden veiliggesteld. Deze bestanden kunnen simpelweg worden veiliggesteld door ze vanuit de Windows Verkenner handmatig naar een veilige locatie te kopiëren of door gebruik te maken van synchronisatie/back-upsoftware als SyncBack Free!
Heb je in het verleden aangegeven dat de persoonlijke mappen als back-up naar de online opslag van OneDrive verplaatst moeten worden dan hoef je na herinstallatie van Windows alleen nog aan te melden met je Microsoft-account om weer toegang tot de bestanden te krijgen. Mijn advies is om daarbij direct ‘bestanden op aanvraag’ uit te schakelen zodat al je bestanden standaard ook weer lokaal worden opgeslagen.
De door Microsoft Edge opgeslagen favoriete websites, aanmeldgegevens, instellingen, ingevoerde adresgegevens e.d. zijn eenvoudig veilig te stellen door deze gegevens te synchroniseren met de online opslag van het Microsoft-account (zodat ze vanaf elke andere computer toegankelijk zijn). Deze synchronisatie vanuit Edge is in te schakelen via de knop Instellingen en meer (knop met drie puntjes), optie Instellingen, onderdeel Profielen, optie Synchroniseren en selecteer vervolgens de te synchroniseren items. Het is verstandig om de favorieten ook nog eens veilig te stellen naar een zelfgekozen opslaglocatie via Instellingen en meer, optie Favorieten, knop Meer opties (knop met drie puntjes), optie Favorieten exporteren (geëxporteerde favorieten zijn later weer te importeren via de optie Favorieten importeren). De favorieten zijn ook veilig te stellen door het bestand Bookmarks vanuit de (standaard verborgen) map C:\Gebruikers\ <inlognaam>\ AppData\ Local\ Microsoft\ Edge\ User Data\ Default\ naar een veilige locatie te kopiëren, deze handelswijze is echter minder praktisch.
De favorieten van Google Chrome (bookmarks genoemd) zijn op vergelijkbare wijze veilig te stellen. exporteer de bookmarks naar een HTML-bestand via de knop Google Chrome aanpassen en beheren (knop met drie puntjes), optie Bookmarks en lijsten, optie Bookmarksmanager, knop Organiseren (knop met drie puntjes), optie Bookmarks exporteren. Of: kopieer het bestand Bookmarks vanuit de (standaard verborgen) map C:\Gebruikers\<inlognaam>\AppData\Local\Google\Chrome\User Data\ Default\ naar een veilige locatie. Het exporteren van de favorieten van Firefox (bladwijzers genoemd) gaat het makkelijkst via de knop Toepassingsmenu openen (knop met de drie streepjes), optie Bladwijzers, optie Bladwijzers beheren, knop Importeren en reservekopie maken, optie Bladwijzers exporteren naar HTML. Is het om de een of andere reden noodzakelijk om de favorieten terug te zetten, dan kan het HTML-bestand op vergelijkbare wijze weer geïmporteerd worden.
Bij webmail zoals Outlook, Hotmail, Live, Yahoo! en Gmail wordt het gehele archief (oftewel de verzonden en ontvangen e-mail, contactpersonen en agenda) op de server van de betreffende e-mailprovider opgeslagen. Voor een herinstallatie van Windows is het dan ook niet nodig om een back-up van dit archief te maken. Ook wanneer je een e-mailadres vanuit de app Outlook beheert, wordt het archief online opgeslagen. Wordt echter een e-mailprogramma gebruikt waarbij e-mail met het POP-protocol van de mailserver wordt gedownload (bijvoorbeeld bij het klassieke e-mailprogramma Outlook, onderdeel van het Office-pakket) dan worden alle e-mailberichten, contactpersonen, agenda-items e.d. in een lokaal archief opgeslagen. Dit archief zal dus wél veiliggesteld moeten worden.
Het klassieke e-mailprogramma Outlook slaat alle verzonden en ontvangen e-mail, contactpersonen, notities en agenda-items op in één of meerdere PST-bestanden. Hoewel het archief door middel van exporteren overgezet kan worden, is het eenvoudiger om de PST-bestanden vanuit de Windows Verkenner naar een veilige locatie te kopiëren. De opslaglocatie van het archief is in Outlook te achterhalen via tabblad Bestand, knop Accountinstellingen, optie Accountinstellingen, tabblad Gegevensbestanden (doorgaans de map C:\Gebruikers\<inlognaam>\Documenten\Outlook-bestanden). Het is wel belangrijk om Outlook eerst af te sluiten voordat de PST-bestanden worden gekopieerd (start Windows eventueel opnieuw op om er zeker van te zijn dat Outlook ook niet meer als achtergrondproces actief is). Na de herinstallatie van Windows kan het bestand weer op de originele locatie worden teruggezet (door het nieuw aangemaakte, en dus lege PST-bestand te overschrijven).
LET OP: Is AutoArchiveren geactiveerd dan wordt oudere e-mail automatisch naar het archiefbestand ARCHIVE.PST verplaatst zodat Outlook soepel blijft draaien. Het is verstandig om ook dit archiefbestand veilig te stellen. De opslaglocatie is vanuit Outlook te achterhalen via tabblad Bestand, onderdeel Opties, onderdeel Geavanceerd, knop Instellingen voor AutoArchiveren.
De AutoComplete-functie van Outlook onthoudt alle e-mailadressen waar e-mail naar is verzonden. Zodra een letter in het AAN-veld wordt getypt, vult AutoComplete deze automatisch aan. Maak je veel gebruik van deze functie, maak er dan ook een back-up van: sluit eerst Outlook af en maak vervolgens vanuit de Windows Verkenner een kopie van het verborgen bestand C:\Gebruikers\<inlognaam>\ Appdata\Local\ Microsoft\Outlook\ RoamCache\ Stream_Autocomplete_0_xxxxx.dat (waarbij xxxxx staat voor een lange reeks letters en cijfers). Zijn er meerdere bestanden met deze naam, kopieer dan het meest recente bestand (maak eventueel een back-up van alle bestanden die groter zijn dan 1 kB!). Terugzetten gaat als volgt: wijzig de bestandsnaam van het gekopieerde bestand zodat deze exact gelijk is aan de bestandsnaam van het lege DAT-bestand op de nieuwe Windows-installatie. Overschrijf daarna het lege DAT-bestand met het back-upbestand.
Maak een schermafdruk, foto of noteer de instellingen van de beheerde e-mailaccounts zoals de gebruikersnaam, het wachtwoord en de POP3- en SMTP-server van de e-mailaccounts (inclusief de gebruikte beveiliging en poortnummers). Als alternatief kunnen de instellingen vaak ook worden veiliggesteld door de bijbehorende registersleutel vanuit de register-editorr te exporteren. Zo kunnen de accountinstellingen van Outlook (exclusief de wachtwoorden) worden veiliggesteld door een back-up te maken van de registersleutel HKCU\ Software\ Microsoft\ Office\ 16.0\ Outlook\ Profiles. Deze back-up kan je na de herinstallatie eenvoudig weer importeren.
Zorg ervoor dat alle gebruikersnamen en wachtwoorden van bezochte websites, e-mailaccounts, het Microsoft-account e.d. zijn veiliggesteld .Ben je een wachtwoord vergeten op te slaan, probeer dan of het met de volgende tips lukt om ze te achterhalen.
NB: Aangezien de Windows 11-licentie reeds bij de eerste installatie (via de activatieservers van Microsoft) is gekoppeld aan de hardware, hoef je de productcode bij een herinstallatie niet opnieuw op te geven. Deze hoeft dus niet veiliggesteld te worden!
Het wachtwoord van de draadloze verbinding is te achterhalen via Instellingen > Netwerk en internet > Wi-Fi > Bekende netwerken beheren, selecteer het verbonden draadloze netwerk (te herkennen aan de SSID-naam), optie Wi-Fi-netwerkwachtwoord, knop Weergave. Herhaal deze procedure voor alle draadloze netwerken waarvan je het wachtwoord wilt achterhalen.
Bij sommige websites (zoals Dropbox, YouTube, Spotify, webshops e.d.) is het mogelijk om een persoonlijk account aan te maken. Laat je de bijbehorende aanmeldgegevens in de browser opslaan, dan kan je de wachtwoorden terugvinden in de instellingen van de browser. Bij Edge gaat dat via de knop Instellingen en meer (knop met drie puntjes), optie Instellingen, onderdeel Wachtwoorden en automatisch invullen, optie Microsoft-wachtwoordbeheerder, klik op een website (geef waar nodig je Windows-wachtwoord of Windows Hello-pincode op) en klik op het oog-icoontje (bij Wachtwoord). Via de knop Meer weergeven (knop met drie puntjes) kunnen de wachtwoorden worden geëxporteerd, en na de herinstallatie weer worden geïmporteerd. In Chrome zijn de aanmeldgegevens op vergelijkbare wijze in te zien via de knop Google Chrome aanpassen en beheren (knop met drie puntjes), optie Wachtwoorden en automatisch invullen, optie Google Wachtwoordmanager (het exporteren en importeren van de aanmeldgegevens gaat via onderdeel Instellingen).
Windows slaat sommige inloggegevens op in een digitale kluis zodat daarmee makkelijk kan worden aangemeld bij websites en andere computers. Deze kluis is terug te vinden bij Referentiebeheer (toegankelijk via het configuratiescherm). Met de optie Back-upreferenties (onder de knop Windows-referenties) kan een back-up van de opgeslagen wachtwoorden en certificaten worden gemaakt. Indien noodzakelijk kunnen ze met de optie Herstelreferenties weer in ere worden hersteld.
LET OP: Wordt bij het openen van referentiebeheer een foutmelding getoond, verwijder dan de map C:\Gebruikers\<inlognaam>\ AppData\Roaming\Microsoft\Protect. Maak eventueel eerst een back-up van de bestanden omdat met deze map ook alle opgeslagen wachtwoorden worden verwijderd.
Bij een herinstallatie van Windows 11 is het niet noodzakelijk de productcode op te geven, ook al wordt daarom gevraagd tijdens de setup. De Windows 11-licentie voor de betreffende hardware (het moederbord en de processor) werd namelijk reeds bij de eerste installatie geregistreerd bij Microsoft. En aangezien Windows 11 na een controle van deze registratie automatisch opnieuw wordt geactiveerd, is het niet nodig om de productcode veilig te stellen.
In tegenstelling tot de moderne apps (die via de Store te downloaden zijn), kunnen de installatiebestanden voor ‘klassieke’ programma’s vanaf de websites van de softwareontwikkelaars gedownload worden. Denk bijvoorbeeld aan de bureaubladprogramma’s van Microsoft Office en vele op deze website beschreven tools. Hoewel de installatiebestanden van deze programma’s misschien nog zijn terug te vinden in de map C:\Gebruikers\ <inlognaam>\Downloads, is het verstandig om eerst te controleren of de fabrikant inmiddels een recentere versie beschikbaar heeft gesteld.
Zijn de installatiebestanden van Microsoft Office niet meer beschikbaar, maak dan een back-up van de systeemmap C:\MSOcache met installatiebestanden (mits aanwezig, zie de pagina over de Windows Verkenner hoe deze standaard verborgen map zichtbaar te maken is). De installatiebestanden kunnen eventueel ook worden gedownload van de pagina https://products.office.com/nl-nl/download-back-up-restore-microsoft-office-productsl. Al naar gelang de versie is hiervoor de productcode óf het Microsoft-account nodig waarmee Office destijds is geregistreerd.
De mappen C:\ProgramData (met programma-instellingen) en C:\Gebruikers (met onder andere de submappen van de verschillende gebruikersaccounts, inclusief de gebruikersspecifieke instellingen van programma's) kunnen met behulp van de Windows Verkenner eenvoudig naar een veilige locatie worden gekopieerd. Bestanden die door een of ander proces bezet worden gehouden, kunnen alleen vanuit een ander gebruikersaccount met administratorrechten worden gekopieerd. Kopieer alleen de (sub-)mappen waarvan je vermoedt dat ze waardevolle informatie bevatten (de submappen met tijdelijke bestanden zoals Temp en Temporary Internet Files kunnen dus worden genegeerd).
De in het register opgeslagen instellingen kunnen met een beetje handigheid zo worden geëxporteerd naar een registerbestand (om later in het nieuwe systeem te importeren). Deze methode vergroot wel het risico bestaande problemen te importeren: het is beter het register opnieuw op te bouwen.
TIP: De favoriete locaties in de registereditor stel je veilig door de registersleutel HKCU\Software\ Microsoft\Windows\ CurrentVersion\ Applets\Regedit\Favorites naar een veilige locatie te exporteren.
Gedurende het gebruik van de spellingscontrole van Office worden steeds meer woorden aan het standaard woordenboek toegevoegd. Deze aanvullingen worden opgeslagen in de bestanden RoamingCustom.dic en/of custom.dic. Het bestand RoamingCustom.dic wordt automatisch met de online opslag van het Microsoft-account gesynchroniseerd en hoeft daarom niet veiliggesteld te worden. Het bestand custom.dic is alleen lokaal opgeslagen en is mogelijk wél interessant om veilig te stellen: navigeer naar de map C:\Gebruikers \<inlognaam> \AppData \Roaming \Microsoft\Proof en/of UProof en kopieer het bestand naar een veilige locatie. Wordt het bestand custom.dic na de herinstallatie op een andere locatie opgeslagen (bijvoorbeeld op een datapartitie), breng de Office-programma’s hier dan van op de hoogte via tabblad Bestand, onderdeel Opties, onderdeel Controle, knop Aangepaste woordenlijst, knop Toevoegen, navigeer naar het DIC-bestand en bevestig met de knop Openen.
TIP: Wil je het bestand custom.dic doorzoeken of aanpassen, open deze dan in Kladblok!
Windows beschikt over een ongekend grote database met hardwaredrivers, de meeste hardware wordt dus al tijdens de herinstallatie van Windows automatisch van een driver voorzien. Bevat Apparaatbeheer na de herinstallatie nog onbekende hardware (te herkennen aan een gele waarschuwingsdriehoek) dan moeten de bijbehorende drivers handmatig worden toegevoegd. Deze drivers zijn meestal wel via de website van de betreffende hardwarefabrikant te downloaden, daarvoor moet je echter wel weten om welke hardware het gaat! Noteer daarom voorafgaande aan de herinstallatie welke items in Apparaatbeheer worden vermeld. Als praktisch alternatief kan ook een back-up van de drivers worden gemaakt (zoals hierna beschreven). Zie de pagina over Apparaatbeheer voor meer informatie over het installeren van hardwaredrivers.
TIP: Stel de drivers van de netwerkadapter veilig vóórdat Windows opnieuw wordt geïnstalleerd. Zo wordt voorkomen dat er na herinstallatie van Windows geen toegang tot het internet meer is (die juist nodig is om deze drivers te kunnen downloaden)!
De drivers van een bestaande installatie zijn eenvoudig veilig te stellen: open via een rechter muisklik op Start de Terminal (Beheerder) (Windows 10: PowerShell (Admin)) en geef achtereenvolgens de commando's MD C:\Drivers (voor het aanmaken van de map Drivers op de C:-partitie) en DISM /online /export-driver /destination:C:\Drivers (zoals in onderstaande afbeelding wordt weergegeven). Kopieer vervolgens de map Drivers van de C:-schijf naar de back-uplocatie (of laat de drivers gelijk naar de gewenste locatie wegschrijven door de schrijfletter C: in de commando’s te vervangen door die van de back-uplocatie). Na de herinstallatie van Windows zijn de drivers van nog niet herkende hardware eenvoudig vanuit Apparaatbeheer te installeren door te verwijzen naar de back-uplocatie.
TIP: Als alternatief kan vanuit de Windows Verkenner een back-up van de map C:\Windows\System32\DriverStore worden gemaakt. Deze map bevat ook de drivers van de hardware, en heeft als enige nadeel dat hij een stuk groter in omvang is.
© 2001-2026 - Menno Schoone - SchoonePC - Rotterdam - Privacyverklaring