Instellingen Windows 11: onderdeel Systeem

Deze pagina bevat informatie over het onderdeel Systeem van het venster Instellingen.

Sub Beeldscherm

Sub Beeldscherm bevat instellingen voor het afstellen van het beeldscherm. Bij tablets en laptops is het helderheidsniveau softwarematig te wijzigen via de schuifregelaar Helderheid (bij losse beeldschermen ontbreekt deze optie, maar kunnen de helderheid, het contrast e.d. worden aangepast via de knoppen op het beeldscherm zelf). Is het mobiele apparaat voorzien van een camera dan kan het helderheidsniveau automatisch aangepast worden aan de lichtsterkte van de omgeving (klap hiervoor de optie Helderheid open en vink de optie Helderheid automatisch aanpassen als het licht verandert aan). Met de optie Helderheid wijzigen op basis van inhoud wordt de helderheid dynamisch aangepast aan de op het scherm weergegeven content (bijvoorbeeld bij het overschakelen van een donker naar een helder filmfragment). Dit heeft tot doel de batterijduur te maximaliseren. Wordt het frequente wisselen van de helderheid echter als vervelend ervaren dan kan deze optie beter uit blijven staan.

Werk je veel ’s avonds en vind je de blauwige gloed van het beeldscherm onprettig voor de ogen, schakel de nachtlamp dan in (optie Nachtlamp) zodat het scherm warmere kleuren krijgt. Klap de optie open om de kleurtemperatuur (optie Sterkte) naar wens aan te passen. Hoewel het prettig voor de ogen kan zijn om de nachtlamp de hele dag te gebruiken, is het ook mogelijk om deze alleen op vooraf ingestelde uren te activeren (optie Nachtlamp instellen).

TIP: Is het beeld sowieso onrustig? Kijk dan eens of de vernieuwingsfrequentie kan worden verhoogd via Geavanceerd beeldscherm (bij Verwante instellingen), optie Een vernieuwingsfrequentie kiezen. Het is wel noodzakelijk dat de officiële drivers van het beeldscherm zijn geïnstalleerd zodat Windows weet welke vernieuwingsfrequenties deze aankan. Er zijn ook beeldschermen die een dynamische vernieuwingsfrequentie ondersteunen: de vernieuwingsfrequentie varieert dan al naar gelang de weergegeven beelden tussen een lage en een hoge frequentie (bijvoorbeeld tussen 60 en 120 Hz). Het belangrijkste voordeel hiervan is dat de accuduur wordt verlengd. Heb je echter geen behoefte aan de hoge frequentie (bijvoorbeeld omdat je alleen met Office-apps werkt) dan kan je ook direct de lage frequentie instellen.

Beeldschermresolutie en schaal

De optie Beeldschermresolutie wordt bij voorkeur ingesteld op de voor het beeldscherm aanbevolen resolutie, voor een doorsnee beeldscherm is dat al snel 1920x1280. Hoe hoger de resolutie, hoe kleiner alles op het scherm wordt weergegeven. Wordt de informatie op het scherm té klein weergegeven waardoor er niet meer prettig mee valt te werken, verlaag de ingestelde beeldschermresolutie dan. Zorg er wel voor dat de verhouding behouden blijft: zo kan een beeldschermresolutie van 3840x2160 bijvoorbeeld worden gewijzigd in 1920x1080 (factor 2), en 2880x1920 in 1920x1280 (factor 1,5). Een lagere resolutie maakt de weergave wel minder scherp. Is dit ongewenst, laat de resolutie dan ongemoeid en vergroot in plaats daarvan de verschillende elementen zoals tekst, apps, vensters e.d. met de optie Schaal (om weergaveproblemen te voorkomen, wordt deze optie bij voorkeur niet hoger ingesteld dan 125%). Als alternatief zijn alle teksten in Windows-elementen groter te maken via de schuifregelaar bij Instellingen > Toegankelijkheid > Tekengrootte. Maar let op: wordt te veel vergroot dan kunnen teksten deels buiten het venster vallen waardoor opties ontoegankelijk worden.

Beeldschermstand

In geval van een draai- of kantelbaar beeldscherm kan met de optie Beeldschermstand de stand van het scherm (liggend of staand) worden vastgelegd. Gaat het om een vrij draaibaar scherm (zoals een tablet zonder aangesloten toetsenbord) dan is met de optie Draaivergrendeling in te stellen dat de weergave op het scherm automatisch met het apparaat mee mag draaien (in dat geval wordt de optie Beeldschermstand ontoegankelijk).

Extra beeldschermen aansluiten

Steeds vaker wordt de pc voorzien van één groot beeldscherm, voor desktopgebruik is het echter prettiger met twee beeldschermen te werken. Zijn meerdere beeldschermen aangesloten dan wordt de optie Meerdere beeldschermen bovenaan de sub weergegeven (in plaats van halverwege). Is de automatische detectie van het extra beeldscherm niet gelukt, probeer het dan eens via de knop Detecteren. Het is inmiddels ook mogelijk om beeldschermen draadloos te verbinden met een Bluetooth- of wifi-verbinding. Ben je de gelukkige eigenaar van zo’n beeldscherm (of wireless display adapter), verbind deze dan met de knop Verbinding maken.

Verplaatst de cursor zich via de verkeerde schermrand naar het naastgelegen beeldscherm, wijzig de onderlinge positie van de schermen bovenin de sub dan door middel van verslepen. Controleer desgewenst via de knop Identificeren of de positie van de beeldschermen overeenkomt met de instellingen in Windows. Het keuzemenu naast de knop Identificeren bevat opties om het scherm te dupliceren of uit te breiden, handig wanneer een projector of extra scherm wordt aangesloten. Het dupliceren of uitbreiden kan overigens sneller via de toetscombinatie Win-P.

De hoofdtaakbalk (de taakbalk met het systeemvak, inclusief het meldingencentrum e.d.) wordt alleen op het hoofdbeeldscherm weergegeven. Verplaats je deze liever naar een ander beeldscherm, selecteer dit beeldscherm dan bovenin de sub en activeer bij Meerdere beeldschermen de optie Dit beeldscherm instellen als hoofdbeeldscherm. De optie Vensterlocaties onthouden op basis van de verbinding met een monitor zorgt ervoor dat de locatie van openstaande vensters wordt onthouden. Wordt een losgekoppeld of uitgeschakeld beeldscherm weer aangesloten dan openen de vensters automatisch op de oorspronkelijke plek. Is de optie Vensters minimaliseren als de verbinding met een beeldscherm wordt verbroken ingeschakeld dan springen de apps niet direct over naar het nog actieve beeldscherm, maar worden ze naar de taakbalk geminimaliseerd. Zijn er meerdere beeldschermen op de pc aangesloten en hebben deze afwijkende resoluties, dan kan de muisaanwijzer verspringen of blijven steken wanneer deze van het ene naar het andere scherm wordt bewogen. Door de optie Cursorverplaatsing tussen beeldschermen vergemakkelijken te activeren, worden de hoogtes van de beeldschermranden bij de overgang verhoudingsgewijs aan elkaar gelijkgesteld zodat de muiscursor probleemloos van het ene naar het andere scherm kan bewegen.

Sub Geluid

Sub Geluid bevat instellingen voor de luidsprekers (het 'uitvoerapparaat') en de microfoon (het 'invoerapparaat').

Uitvoer: de luidsprekers

Bij Uitvoer > Kies waar u geluid wilt afspelen is in te stellen op welke van de aangesloten luidsprekers (speakers) en/of koptelefoons het geluid standaard afgespeeld moet worden. Via de knop Apparaat toevoegen kunnen eventueel Bluetooth-luidsprekers en -koptelefoons worden aangesloten (zie ook Instellingen > Bluetooth en apparaten > Bluetooth).

Via de balk Volume is het volume aan te passen, vergelijkbaar met de volumebalk in het venster Snelle instellingen (dat opent via het speakericoontje in het systeemvak). Komt er geen geluid uit de speakers terwijl de volumebalk wel een zeker volume aangeeft (het balkje bij sub Geluid beweegt dan mee met het volume dat afgespeeld wordt), controleer dan eerst of het geluid misschien wordt gedempt (er wordt dan een onopvallend kruisje weergegeven bij het speakericoontje in de volumebalk, zie afbeelding). Met een klik op het speakericoontje wordt het dempen opgeheven.

Wordt er na het verwijderen van het kruisje nog steeds geen geluid afgespeeld, probeer dan eens een ander uitvoerapparaat (bij Uitvoer > Kies waar u geluid wilt afspelen of via de knop Geluidsuitvoer selecteren rechts van de schuifbalk in het venster Snelle instellingen). Is dat niet mogelijk of heeft dat geen effect, controleer dan of de speakers wel aan staan en de stekker in het juiste gat zit (speakers worden doorgaans aangesloten op het groengekleurde gat). Is er nog steeds geen geluid, doorloop dan eens de wizard die opstart via de link Uitvoerapparaten (bij Algemene geluidsproblemen oplossen).

Via de optie Volumemixer (ook snel te openen met een rechter muisklik op het speakericoontje in het systeemvak) is te zien welke apps op dat moment gebruik maken van aangesloten uitvoerapparaten. Per app afzonderlijk is in te stellen hoe hard het geluid moet worden afgespeeld, en (via het uitklapmenu bij de betreffende app) op welk uitvoerapparaat deze afgespeeld moet worden. Is er een geluidsprobleem met een specifieke app, controleer dan in de volumemixer of het volume voor de betreffende app is verlaagd of uitgeschakeld.

Invoer: de microfoon

Is een microfoon aangesloten dan hoort de volumebalk (onder Invoer) uit te slaan op het geluid uit de omgeving. Is dat niet het geval, controleer dan of de microfoon wel aan staat, of de stekker in het juiste gat zit (de microfoon wordt doorgaans aangesloten op het rozegekleurde gat), of het juiste invoerapparaat is geselecteerd en of deze niet is uitgeschakeld (er staat dan een schuine streep door het microfoon-icoontje bij Volume). Controleer ook even of apps wel gemachtigd zijn om de microfoon te gebruiken (via Instellingen > Privacy en beveiliging > Microfoon). Nog steeds geen geluid? Doorloop dan eens de probleemoplosser via de link Invoerapparaten (bij optie Algemene geluidsproblemen oplossen).

LET OP: De meeste mobiele apparaten zijn voorzien van een ingebouwde microfoon. Realiseer je dat kwaadwillende apps hier omgevingsgeluiden mee zouden kunnen opnemen! Zodra de microfoon wordt gebruikt, wordt een microfoon-icoontje aan het systeemvak toegevoegd. Met een muisbeweging over dit icoontje is te achterhalen welke app op dat moment de microfoon gebruikt (zie afbeelding). Wordt de microfoon toch nauwelijks of niet gebruikt, dan kunnen de gebruiksrechten beter worden ingeperkt: schakel bij Instellingen > Privacy en beveiliging > Microfoon de optie Microfoontoegang in zijn geheel uit, of schakel bij Apps toegang verlenen tot uw microfoon de toegangsrechten per app uit. Als alternatief kan de microfoon ook worden uitgeschakeld via Apparaatbeheer, onderdeel Audio-invoer en -uitvoer.

Sub Meldingen

Stoor je je aan de grote hoeveelheid meldingen in het systeemvak (en de bijbehorende geluiden), deactiveer dan optie Meldingen om alle meldingen en geluiden in één moeite uit te schakelen. De meldingen kunnen echter ook nuttig zijn, ik adviseer daarom om in plaats daarvan de meldingen selectief uit te schakelen: doorloop de lijst met apps (onder het kopje Meldingen van apps en andere afzenders) en bekijk per item of meldingen geblokkeerd mogen worden. Klik eventueel een item open om de bijbehorende configuratie-opties (zoals het weergeven van een banner, het afspelen van een geluid e.d.) te wijzigen. Komen er te zijner tijd alsnog meldingen in het systeemvak voorbij waar je niet op zit te wachten, schakel deze dan uit met een rechter muisklik op de melding, optie Alle meldingen uitschakelen voor….

Klap de optie Meldingen open voor nog een paar interessante instellingen. Heb je geen behoefte aan de geluiden die je attenderen op nieuwe meldingen, deactiveer dan de optie Toestaan dat bij meldingen geluid wordt afgespeeld om in één moeite het geluid voor alle meldingen ineens te dempen (in plaats van afzonderlijk per app). Heb je behoefte aan een visuele reminder in het systeemvak voor ongelezen meldingen, activeer dan optie Belpictogram voor meldingen weergeven. Wil je voorkomen dat privacygevoelige meldingen op het vergrendelingsscherm worden weergegeven, schakel dan de opties Meldingen op het vergrendelingsscherm weergeven en Herinneringen en inkomende VoIP-oproepen op het vergrendelingsscherm weergeven uit. Maak je geen gebruik van de informatie over de nieuwigheden, adviezen, tips en suggesties van Windows, vink deze opties dan uit onder het kopje Extra instellingen (onderin de sub Meldingen).

TIP: Ook via het configuratiescherm, onderdeel Beveiliging en onderhoud, taak Instellingen voor Beveiliging en onderhoud wijzigen zijn diverse meldingen uit te schakelen. Wees hier wel terughoudend in, want het kan zijn dat Windows vervolgens geen waarschuwing meer toont wanneer het beveiligingsniveau (eventueel onbedoeld) wordt verlaagd!

Niet storen

Wil je even rustig kunnen doorwerken, zonder gestoord te worden door meldingen (inclusief bijbehorende pop-ups, banners en geluiden)? Activeer dan de optie Niet storen (tevens toegankelijk via de knop Niet storen boven- en onderin het meldingencentrum of door een focussessie te starten) zodat meldingen tijdelijk worden verborgen. Via de optie Niet storen automatisch inschakelen kan de functie Niet storen automatisch worden geactiveerd, bijvoorbeeld tijdens ingestelde werktijden, bij het dupliceren van het scherm voor een presentatie, het spelen van een game of het schermvullend openen van een app (zoals bij het kijken van een film).

Zijn er belangrijke meldingen die niet door Niet storen geblokkeerd mogen worden (bijvoorbeeld oproepen en berichten van belangrijke contacten, ingestelde alarmen en/of meldingen van specifieke apps), geef dit dan bij Prioriteitsmeldingen instellen. De overige meldingen worden automatisch naar het meldingencentrum verplaatst zodat je ze op een later tijdstip kan bekijken.

Sub Focus

De functie Niet storen kan kan ook geactiveerd worden door een focussessie te starten (deze wordt dan weergegeven met het ‘slapende’ bel-icoontje rechts van de klok). Tijdens de focussessie word je niet gestoord door allerhande meldingen, waardoor je geconcentreerd kunt doorwerken. Een focussessie is op te starten met de knop Focussessie starten in de sub, via de knop Focus onderin het meldingencentrum of via de app Klok. Via de Klok-app kan de focussessie verder worden ingesteld, bijvoorbeeld met een focustimer, pauzes en het afspelen van muziek via Spotify.

Sub Aan/uit (en accu)

Sub Aan/uit (of Aan/uit en accu bij laptops en tablets) bevat de basisinstellingen voor energiebeheer, de meeste opties zijn alleen aanwezig op apparaten met een accu. Met de optie Aanbevelingen voor energie kunnen enkele voorgestelde energiebesparende instellingen direct toegepast worden. Zo wordt voorgesteld om het beeldscherm en de pc na enige tijd automatisch in de slaap- of sluimerstand te laten zetten. De standaard instellingen voor deze slaap- en sluimerstand zijn eventueel aan te passen via de optie Time-outs voor scherm, slaapstand en sluimerstand, optie Mijn scherm uitschakelen na ..., optie Mijn apparaat laten in slaapstand gaan na ... en/of optie Mijn apparaat in de sluimerstand brengen na ... (indien aanwezig). Mobiele apparaten kunnen zowel op netstroom als op batterijstroom (accu) draaien, vandaar dat deze instellingen bij mobiele apparaten zijn opgesplitst in netstroom en batterijstroom. Via de optie Aan/uit en slaapstand knopbesturingselementen (of een variant daarop, afhankelijk van de aanwezige ‘knopbesturingselementen’) is in te stellen welke actie moet worden uitgevoerd bij het indrukken van de aan/uit-knop, de slaapstand-knop en het sluiten van de deksel (ook deze opties zijn opgesplitst naar net- en batterijstroom).

Is de optie Batterijpercentage geactiveerd dan wordt naast het accu-icoontje in het systeemvak óók in procenten vermeld hoe vol de accu nog is. Raakt de batterij leeg dan zorgt de energiebesparende modus (optie Energiebesparing) ervoor dat bepaalde processen worden uitgeschakeld of op een lager pitje gezet zodat je nog wat langer kan doorwerken. Bij de optie Energiebesparing automatisch inschakelen wanneer batterijniveau is ingeschakeld is het kritieke accupercentage in te stellen waarbij de energiebesparende modus automatisch moet worden geactiveerd. Zodra het kritieke niveau wordt bereikt, verlaagt de energiebesparende modus de helderheid van het scherm en worden de achtergrondprocessen en push-berichten tot het minimale beperkt (is het verlagen van de helderheid niet gewenst, deactiveer dan de optie Helderheid van het scherm verlagen bij het gebruik van energiebesparing).

Voorzie je al dat er voorlopig geen mogelijkheid is om de batterij op te laden, dan kan je de energiebesparingsmodus zelf alvast activeren (via het batterij-icoontje in het systeemvak, knop Energiebesparing). Raakt de batterij wel erg snel leeg, controleer dan via de optie Accuverbruik welke apps daar verantwoordelijk voor zijn en probeer het gebruik van deze energievreters te beperken.

TIP: Zie de informatie elders op deze website voor uitgebreide informatie over energiebeheer en het oplossen van problemen met de slaapstand.

Sub Opslag

Op de interne schijf worden alle persoonlijke bestanden en systeembestanden opgeslagen, dit is dus een essentieel onderdeel van de computer. Om Windows goed te laten functioneren is het belangrijk dat er op de systeempartitie (meestal de C:-schijf) genoeg vrije schijfruimte beschikbaar is. Dit is te achterhalen via sub Opslag (en voor de andere schijven en partities via de optie Geavanceerde opslaginstellingen, optie Opslag gebruikt op andere stations). De visuele weergave bovenin deze sub laat zien hoeveel schijfruimte nog vrij is op de systeempartitie, en welke categorieën de meeste schijfruimte in beslag nemen (door een categorie aan te klikken, wordt zichtbaar om welke apps, mappen en/of bestanden het gaat).

Schijfruimte vrijmaken met Opslaginzicht

De interessantste opties in sub Opslag staan onder Opslagbeheer. Zo kan met de optie Opslaginzicht automatisch ruimte worden vrijgemaakt wanneer de schijf vol dreigt te raken. Op deze manier wordt voorkomen dat Windows in de problemen raakt doordat er te weinig vrije schijfruimte beschikbaar is. Opslaginzicht verwijdert overbodige bestanden zoals de bestanden in de mappen Prullenbak en Downloads, de tijdelijke bestanden, de systeemherstelbestanden van een vorige Windows-installatie en de lokaal opgeslagen bestanden in de mappen OneDrive en Dropbox (indien in gebruik).

Klik door bij de optie Opslaginzicht om de instellingen te doorlopen. De optie Windows probleemloos laten werken door automatisch tijdelijke systeem- en app-bestanden op te schonen zorgt ervoor dat tijdelijke systeem- en app-bestanden automatisch worden verwijderd, laat deze bij voorkeur ingeschakeld. Volgens de standaard instellingen wordt de schijf alleen opgeschoond wanneer deze vol dreigt te lopen (optie Gebruikersinhoud automatisch opschonen), dit kan eventueel worden aangepast naar een periodieke opschoning (dagelijks, wekelijks of maandelijks). Wijzig eventueel hoeveel dagen de bestanden minimaal in de prullenbak bewaard moeten blijven (standaard 30 dagen). Zet de optie Bestanden in de map Downloads verwijderen… bij voorkeur op Nooit (standaard), zo wordt voorkomen dat de van internet gedownloade bestanden in de map Downloads achter je rug om worden verwijderd.

Ook de gedownloade bestanden in de mappen van cloudopslagdiensten zoals OneDrive, Dropbox e.d. worden volgens de standaard instellingen automatisch door Opslaginzicht verwijderd (hierna zijn ze alleen nog ‘op aanvraag’ beschikbaar als download vanuit de online opslag). Het gaat alleen om de bestanden die langer dan 30 dagen niet geopend zijn. Blijf je liever zelf baas over je lokaal opgeslagen bestanden, zet het opschoningsschema bij de clouddienst(en) dan op Nooit. Waren er in de tussentijd al bestanden achter je rug om lokaal verwijderd, lees dan de pagina's over OneDrive en/of Dropbox hoe deze weer uit de cloud te downloaden zijn!

Zijn alle instellingen van Opslaginzicht naar wens aangepast dan kan je via de knop Opslaginzicht nu uitvoeren direct al schijfruimte vrijmaken.

Schijfruimte vrijmaken door tijdelijke bestanden te verwijderen

Er kan ook nog schijfruimte worden vrijgemaakt door handmatig tijdelijke bestanden te verwijderen, dit gaat via Instellingen > Systeem > Opslag > Tijdelijke bestanden. Het gaat onder andere om updatebestanden, miniaturen, tijdelijke internetbestanden en diagnostische gegevens. Controleer eerst welke bestanden zijn aangevinkt voordat je zet met de knop Bestanden verwijderen verwijder. Laat de optie Office Setup-bestanden (indien aanwezig) bij voorkeur ongemoeid, deze installatiebestanden kunnen namelijk nog van pas komen als de Office-installatie om een of andere reden moet worden hersteld. Is recent een nieuwe Windows-versie geïnstalleerd dan wordt ook de optie Vorige Windows-installatie(s) vermeld. Deze heeft betrekking op de tijdelijke map C:\Windows.old waarin de essentiële bestanden van de vorige Windows-installatie zijn opgeslagen. Deze omvangrijke map wordt volgens de standaard instellingen na 10 dagen automatisch weer verwijderd. Heb je echter direct na installatie al ruimte te kort dan kan het helpen deze bestanden alvast te verwijderen. Doe dat pas als je zeker weet dat Windows naar behoren functioneert en je (buiten de persoonlijke mappen om) geen bestanden en instellingen in klassieke apps mist!

Geavanceerde opslaginstellingen

Sub Opslag, optie Geavanceerde opslaginstellingen bevat een aantal interessante geavanceerde opties. Via de optie Waar nieuwe inhoud wordt opgeslagen is in te stellen op welke partitie nieuwe apps, documenten, muziek, afbeeldingen, video’s, films en offline kaarten opgeslagen moeten worden. Deze optie heeft alleen effect op de nieuw toe te voegen bestanden, de reeds bestaande mappen met persoonlijke bestanden worden hiermee dus niet verplaatst! Elders op deze website wordt uitgelegd hoe je het beste deze persoonlijke mappen kunt verplaatsen.

De optie Schijven en volumes toont een overzicht van de aangesloten schijven en ‘volumes’ (oftewel de partities die op de schijven staan). Via de knop Eigenschappen zijn de specificaties van de betreffende schijf (of de daarop aanwezige partitie) op te vragen. Is er lege, nog niet toegewezen schijfruimte dan wordt hier de knop Volume maken toegevoegd zodat eenvoudig extra partities kunnen worden aangemaakt. Bij de eigenschappen van een partitie is het mogelijk om aanpassingen te maken in de omvang (knop Grootte wijzigen), de schijfletter (knop Stationsletter wijzigen) en de in de Windows Verkenner weergegeven schijf- c.q. partitienaam (knop Label wijzigen). Het aanpassen van de partitienaam gaat overigens eenvoudiger direct vanuit de Windows Verkenner (via de eigenschappen van de partitie). Verder kan de partitie hier met NTFS worden geformatteerd (knop Formatteren) of verwijderd (knop Verwijderen). Gaat je voorkeur uit naar een visuele weergave van de schijfindeling dan kan bij het partitioneren beter gebruik worden gemaakt van het vertrouwde Schijfbeheer.

TIP: Op de achtergrond wordt de gezondheid van de schijven gemonitord. Zijn er twijfels over de betrouwbaarheid van een schijf dan laat Schijven en volumes dat weten middels een waarschuwing in het systeemvak. Hopelijk ben je dan nog op tijd om een back-up van je persoonlijke bestanden te maken voordat de schijf het echt begeeft!

Volume maken                                Partitie-eigenschappen

Stationsoptimalisatie

Naast het automatisch opruimen van overbodige bestanden heeft Windows ook een functie voor het automatisch optimaliseren van de interne schijven. Bij het optimaliseren worden wijzigingen doorgevoerd die ervoor zorgen dat de schijf optimaal functioneert. Dit gebeurt normaal gesproken op de achtergrond zodat je er geen omkijken naar hebt, maar kan ook handmatig worden uitgevoerd via optie Geavanceerde opslaginstellingen, optie Stationsoptimalisatie, selecteer de juiste partitie, knop Optimaliseren. Via de knop Instellingen wijzigen kan het optimalisatieschema eventueel worden gewijzigd van wekelijks naar maandelijks, sluit zo nodig partities uit via de knop Selecteren.

LET OP: SSD-schijven mogen niet gedefragmenteerd worden: het gaat alleen maar ten koste van de levensduur terwijl het geen snelheidswinst oplevert. Windows herkent automatisch wanneer het om een SSD-schijf gaat, en zal in dat geval de schijf alleen optimaliseren (waarbij hooguit essentiële opstartbestanden naar een snel toegankelijke locatie worden verplaatst).

Sub Delen in directe omgeving

Via deze sub kan de computer via een Bluetooth- of wifi-verbinding aan andere Windows-apparaten worden gekoppeld om bestanden over te zetten en/of foto’s te delen. Gegevens kunnen met alle computers in de directe omgeving worden gedeeld (optie Iedereen in de buurt), of alleen met apparaten die zijn aangemeld met hetzelfde Microsoft-account (optie Alleen mijn apparaten). Met het activeren van de optie Delen in directe omgeving worden de Bluetooth- en wifi-verbinding automatisch ingeschakeld. Ben je klaar met delen dan kunnen Bluetooth en wifi eventueel weer worden uitgeschakeld, dit gaat het makkelijkst via het venster Snelle instellingen. Zorgt de naam van de pc voor verwarring wanneer vanaf een ander apparaat naar apparaten in de directe omgeving wordt gescand, wijzig deze dan via de knop Naam wijzigen (of via Instellingen > Systeem, link Naam wijzigen).

Een nieuwe functie van de Windows Verkenner is de sleeplade. Is deze functie op jouw pc al geïnstalleerd dan verschijnt dit venster automatisch zodra je begint met het verslepen van een bestand. De tekst Hier neerzetten om te delen, te verplaatsen of meer te doen geeft eigenlijk al aan waar de sleeplade voor bedoeld is: je sleept een bestand naar een van de apps in de sleeplade om de betreffende actie erop uit te laten voeren (delen, verplaatsen e.d.). Vindt je deze plots verschijnende sleeplade maar irritant, schakel hem dan uit met de optie Sleeplade.

Sub Multitasking

De optie Uitgelijnde vensters activeert de snapping-functie, een optie om vensters automatisch op een voorgedefinieerde plek op het scherm uit te laten lijnen. Dat kan bijvoorbeeld door een venster naar een hoek of rand van het scherm te slepen, of met het pop-upvenster dat verschijnt met een muisbeweging over de knop Maximaliseren in de rechterbovenhoek van een venster (tevens te openen met de toetscombinatie Win-Z, waarna de positie met de numerieke toetsen gekozen kan worden).

De snapping-functie kan óók worden geactiveerd door een venster naar de bovenkant van het scherm te verslepen. Deze snap-balk ziet er qua vormgeving iets anders uit, maar werkt feitelijk hetzelfde.

Hoewel het uitlijnen van vensters heel intuïtief werkt en het nuttig is om de vensters optimaal over het bureaublad te kunnen verdelen, kan niet iedereen ermee uit de voeten. De snapping-functie is desgewenst uit te schakelen via optie Uitgelijnde vensters. Of klik door om de onderliggende instellingen aan te passen:

• Wanneer ik een venster uitlijn, stel me dan voor wat ik ernaast kan uitlijnen: Na het uitlijnen van het eerste venster kan het nog resterende deel van het scherm worden gevuld met een van de overige openstaande vensters. Met een muisklik op het gewenste venster wordt deze in de nog vrij beschikbare ruimte uitgelijnd. Heb je hier geen behoefte aan, vink deze optie dan uit.
• Uitgelijnde indelingen weergeven wanneer ik over de knop Maximaliseren van een venster ga: Maak je geen gebruik van de pop-up met voorgedefinieerde vensterlocaties, schakel deze optie dan uit.
• Uitgelijnde indelingen weergeven wanneer ik een venster naar de bovenkant van mijn scherm sleep: Wordt een venster naar de bovenkant van het scherm gesleept dan zie je direct op welke voorgedefinieerde vensterlocaties deze geplaatst kan worden. Versleep je regelmatig vensters dan kan het voorkomen dat de pop-up per ongeluk wordt geactiveerd. Vind je dat irritant, schakel deze optie dan uit.
• Mijn vastgemaakte vensters weergeven wanneer ik de muisaanwijzer over de taakbalk-apps beweeg, in de Taakweergave en wanneer ik op Alt+Tab druk: Wordt met de muis over een app-knop in de taakbalk bewogen, dan toont Windows voor alle openstaande vensters van die app een miniatuur. Uitgelijnde vensters krijgen een extra groepsminiatuur. Met een klik op dit miniatuur worden alle uitgelijnde vensters ineens geactiveerd. Vind je de groepsweergave verwarrend, schakel deze optie dan uit.
• Wanneer ik een venster sleep, laat ik het uitlijnen zonder helemaal naar de rand van het scherm te slepen: Met deze optie hoeft de muis niet helemaal tot aan de rand bewogen te worden voordat de snapping-functie wordt geactiveerd.

De Alt-Tab-functie toont naast geopende apps ook tabbladen van Edge. Wijzig eventueel bij de optie Tabbladen van apps weergeven bij het uitlijnen of drukken op Alt + Tab het maximaal aantal weer te geven tabbladen. Met de optie Titelbalk venster schudden wordt de Aero Shake-functie geactiveerd. Deze functie is handig om het scherm snel op te schonen: pak met de muis de titelbalk van een venster vast en schud deze heen een weer zodat alle overige vensters naar de taakbalk geminimaliseerd worden.

Vensters van alle bureaubladen weergeven

Standaard worden alleen de vensters van het actieve bureaublad weergegeven. Maak je gebruik van extra bureaubladen en wil je álle geopende vensters kunnen weergeven (dus óók die op andere bureaubladen), wijzig dan onder optie Bureaubladen de optie Toon alle geopende vensters op de taakbalk van Alleen het bureaublad dat ik gebruik naar Op alle bureaubladen. Deze instelling kan ook worden toegepast op de bladerfunctie Alt-Tab, wijzig hiervoor de optie Toon alle geopende vensters wanneer ik op Alt+Tab druk in Op alle bureaubladen.

Sub Geavanceerd

Deze sub bevat diverse instellingen voor de Windows Verkenner, de virtuele werkruimte, de Terminal en enkele specifieke instellingen voor softwareontwikkelaars.

Sub Activering

Is Windows tijdens de setup nog niet geactiveerd dan kan dat hier alsnog. Zijn er activeringsproblemen, kijk dan even op pagina https://support.microsoft.com/nl-nl/help/10738 wat de mogelijke oorzaak kan zijn, en wat eraan te doen is. Zijn de activeringsproblemen niet op te lossen, koop dan eventueel voor een paar tientjes een nieuwe licentie via een alternatief verkoopkanaal zoals Marktplaats (controleer wel vooraf of de verkoper een goede reputatie heeft!). Activeer de ontvangen productcode met de knop Wijzigen zodat Windows niet opnieuw geïnstalleerd hoeft te worden.

Sub Problemen oplossen

Problemen oplossen bevat instellingen voor het automatisch oplossen van problemen. Constateert Windows dat er een probleem is dan wordt een probleemanalyse uitgevoerd om te bepalen welke wizard nodig is (dit kan echter alleen wanneer naast de vereiste diagnostische gegevens ook de optionele diagnostische gegevens met Microsoft worden gedeeld). Betreft het een probleem waarvan de oplossing bekend is, dan wordt deze na instemming van de gebruiker automatisch toegepast. Sommige wizards zijn ook handmatig op te starten (via de optie Andere probleemoplossers). Het gaat om specifieke wizards voor het oplossen van problemen zoals het niet kunnen afspelen of opnemen van audio of video, een niet werkende internet-, netwerk- of Bluetooth-verbinding, een printer die niet wil afdrukken, terugkerende foutmeldingen bij Windows Update, een niet werkend toetsenbord, niet functionerende apps en een niet werkende zoekindex. Is het probleem met een handmatig gestarte wizard opgelost, dan wordt dit door Windows onthouden zodat diezelfde wizard voortaan automatisch wordt uitgevoerd wanneer het probleem zich opnieuw voordoet!

Sub Systeemherstel

Bieden de probleemoplossers geen soelaas, probeer dan of het terugzetten van een eerder gemaakt systeemherstelpunt een oplossing biedt (enigszins verwarrend heet deze functie óók Systeemherstel). Dit kan natuurlijk alleen wanneer Systeemherstel is geactiveerd en er ook daadwerkelijk systeemherstelpunten aanwezig zijn! Bij de installatie van een onderdelenupdate worden eerder gemaakte herstelpunten echter verwijderd, en soms wordt Systeemherstel ook nog eens automatisch uitgeschakeld waardoor er geen nieuwe herstelpunten meer gemaakt worden.

Een geïnstalleerde onderdelenupdate terugdraaien

Zijn de problemen vlak na de installatie van een onderdelenupdate ontstaan dan heb je nog de mogelijkheid om de installatie ongedaan te maken (met de optie Downgrade, knop Terug). De daarvoor benodigde bestanden in de map C:\Windows.old worden al na 10 dagen automatisch verwijderd, je moet er dus snel bij zijn! Wil je deze periode tot maximaal 60 dagen oprekken, open dan direct na het installeren van de onderdelenupdate de Terminal (Beheerder) (via een rechter muisklik op de startknop) het commando DISM /Online /Set-OSUninstallWindow /Value:60.

Windows opnieuw installeren met behoud van bestanden, apps en instellingen

Worden de problemen niet opgelost met het terugzetten van een systeemherstelpunt en kan de vorige Windows-installatie niet meer hersteld worden, probeer dan of het zin heeft om Windows opnieuw te installeren met behoud van de persoonlijke bestanden, geïnstalleerde apps en instellingen (knop Nu opnieuw installeren). Bij vage problemen adviseert de helpdesk van Microsoft meestal deze methode, reden genoeg dus om het te overwegen!

Windows opnieuw instellen of terugzetten naar fabrieksinstellingen

Als ook dit niet helpt, stel Windows dan opnieuw in (knop Pc opnieuw instellen). Het opnieuw instellen heeft alleen betrekking op de systeempartitie, een eventuele datapartitie blijft volgens de standaard instellingen buiten schot. Moeten de persoonlijke bestanden bewaard blijven, selecteer dan de optie Mijn bestanden behouden. Omdat het opnieuw instellen niet geheel zonder risico is, blijft het advies om de persoonlijke bestanden eerst als back-up naar een veilige locatie te kopiëren. Hoeven de persoonlijke bestanden niet behouden te blijven dan kan Windows ook worden teruggezet naar de fabrieksinstellingen (via optie Alles verwijderen).

Vervolgens wordt gevraagd welke installatiebestanden je voor de herinstallatie van Windows wilt gebruiken: de uit de cloud te downloaden of de reeds op het apparaat aanwezige bestanden. De voorkeur gaat uit naar de bestanden uit de cloud, aangezien die up-to-date zijn. Houd er wel rekening mee dat voor het downloaden van deze bestanden ongeveer 4 GB aan vrije schijfruimte nodig is.

Nadat de installatieprocedure is doorlopen en Windows is hersteld, moeten de programma’s en apps nog opnieuw worden geïnstalleerd. De eerder geïnstalleerde apps zijn via de Store, onderdeel Bibliotheek (links onderin) snel weer te installeren. Waren de apps aan het Microsoft-account gekoppeld dan zijn de instellingen online opgeslagen, en worden ze na herinstallatie automatisch weer toegepast.

TIP: Is Windows ook met deze methode niet meer te herstellen dan zal Windows opnieuw geïnstalleerd moeten worden met behulp van een installatiemedium.

Geavanceerde opstartopties

Via Geavanceerde opties, knop Nu opnieuw opstarten wordt Windows opnieuw opgestart, waarna een scherm opent met verschillende opstartinstellingen: de pc vanaf een ander medium opstarten (bijvoorbeeld vanaf een Windows installatiemedium), inloggen op het BIOS/UEFI, de opstartinstellingen wijzigen dan wel herstellen, systeemherstel toepassen of Windows herstellen met een eerder gemaakte systeemback-up (ook wel systeemkopie, installatiekopie of image genoemd).

Snel machineherstel

Wil je de downtime bij opstartproblemen (voor zover mogelijk) beperken, activeer dan snel machineherstel Snel machineherstel! Krijg je in de toekomst te maken met een opstartprobleem dan verstuurt de herstelomgeving van Windows (WinRE) de diagnostische gegevens naar Microsoft. Gaat het om een bekend, veelvoorkomend probleem dan wordt de oplossing automatisch aangeboden en het opstartproces hersteld.

Sub Op deze pc projecteren

Sub Op deze pc projecteren bevat instellingen voor het draadloos projecteren van beelden op de pc, bijvoorbeeld vanaf een mobiel of tablet. Denk bijvoorbeeld aan het vertonen van een diavoorstelling, een film of het levensecht spelen van een game op een groot scherm. Voorwaarde is dat beide apparaten de technologie Miracast (voor de draadloze overdracht van beeld- en geluidsmateriaal) ondersteunen.

TIP: Wil je de pc gebruiken om een projectie op een scherm tot stand te brengen dan kan dat via het verbindingsvenster (te openen met de toetscombinatie Win-K). Ontbreekt deze optie, voeg deze dan toe via sub Optionele onderdelen, knop Functies weergeven, link Beschikbare functies bekijken, activeer optie Draadloos beeldscherm, knop Toevoegen.

Sub Extern Bureaublad

De optie Extern bureaublad is alleen beschikbaar bij de Pro-editie van Windows. Is deze geactiveerd dan kan de computer vanaf een ander apparaat worden overgenomen, gebruik makend van de app Verbinding met extern bureaublad (te openen via de zoekfunctie). Handig wanneer je op afstand wilt aanmelden op je eigen computer!

Sub Klembord

Deze sub bevat opties voor het Klembord en de klembordgeschiedenis. Het klembord is feitelijk een geheugen waar een stuk tekst of een afbeelding naartoe gekopieerd kan worden (bijvoorbeeld met de toetscombinaties Ctrl-C, Ctrl-X of met de PrintScreen-toets), om dit vervolgens met de toetscombinatie Ctrl-V (of Win-V) ergens te plakken. De toetscombinatie Win-V opent de klembordgeschiedenis met recent naar het klembord gekopieerde items (en aanvullende tabbladen voor het invoegen van emoji, GIF’s, speciale tekens e.d.). Met een klik op een item wordt deze direct op de plek van de cursor ingevoegd. Via de knop Meer weergeven (met de 3 puntjes) komen extra opties beschikbaar, zoals de knop Plakken als tekst (voor het plakken van platte tekst zonder opmaak) en de knop Wissen (om items van het klembord te verwijderen, handig wanneer het om gevoelige gegevens zoals gekopieerde wachtwoorden gaat!). Met de knop Alles wissen (of de knop Wissen bij deze sub) wordt de klembordgeschiedenis in één keer geleegd. Wordt een naar het klembord gekopieerd item regelmatig gebruikt, dan is het zinvol om deze aan het klembord vast te pinnen (knop Item vastmaken) zodat deze ook na een herstart van Windows behouden blijft.

Is het gebruikersaccount aan een Microsoft-account gekoppeld dan kan de inhoud van het klembord met andere apparaten gesynchroniseerd worden. Altijd handig om snel even een schermafdruk over te zetten! Activeer hiervoor de optie Klembordgeschiedenis op al uw apparaten en geef aan of de gekopieerde tekst automatisch of handmatig gesynchroniseerd moet worden.

Sub Systeemonderdelen

Werken systeemonderdelen zoals Windows-beveiliging of de Microsoft Store niet meer naar behoren, laat deze dan herstellen via de drie puntjes bij de vermelding van het betreffende onderdeel, optie Geavanceerde opties, knop Herstellen. Helpt dat niet, reset dan de standaard instellingen via de knop Opnieuw instellen.

Sub AI-componenten

Deze sub bevat instellingen voor het aanmaken van op AI gebaseerde ‘agents’ op een Copilot+ PC. AI-agents maken gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) om specifieke taken uit te voeren. Denk bijvoorbeeld aan het zelfstandig door de gebruikersinterface navigeren, scrollen, opties aanklikken, tekst typen, apps in een beveiligde omgeving openen e.d. (alsof je de handelingen zelf uitvoert). Ook kunnen ze meerdere taken stapsgewijs uitvoeren, zoals het ordenen van documenten, het inplannen van afspraken en het uitvoeren van repetitieve administratieve handelingen. Voor dergelijke taken is meestal toegang tot de persoonlijke mappen nodig, dat is hier in te stellen.

Sub Optionele onderdelen

Via deze sub kunnen bekende Windows-functies zoals Kladblok, de klassieke versie van Windows Media Player etc. worden toegevoegd of verwijderd. Het toevoegen van extra functies gaat via de knop Functies weergeven, link Beschikbare functies bekijken, selecteer de te installeren functie, knop Toevoegen. Het verwijderen van geïnstalleerde functies gaat via de link Toegevoegde functies bekijken, selecteer de te verwijderen functie, knop Verwijderen. Het venster dat opent met de link Meer Windows-functies bevat nog een aantal andere interessante Windows-functies zoals .NET Framework, Hyper-V-beheer, Windows-Sandbox etc..

Sub Info

Sub Info toont essentiële specificaties van de computer (waaronder de processor en het RAM-geheugen) en Windows (editie en versie). Is de 2025-onderdelenupdate voor Windows 11 geïnstalleerd dan wordt hier versie 25H2 vermeld. Wordt hier nog een oudere versie vermeld, installeer de meest recente versie dan zelf via Windows Update (knop Naar updates zoeken) of als download vanaf de pagina www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Voldoet de pc niet aan de hardware-eisen van Windows 11 dan worden er geen nieuwe onderdelenupdates via Windows Update aangeboden en blijft de Windows-installatie bij een ouder versienummer hangen. Is dit het geval dan moeten de hardware-eisen opnieuw worden omzeild om de laatste versie te kunnen installeren.