Windows 11 (opnieuw) installeren: de setup-procedure

Hoewel een herinstallatie door menigeen als een vervelende, tijdrovende klus wordt gezien, valt het in de praktijk best mee. Voorwaarde is wel dat er gestructureerd te werk wordt gegaan, het 10-stappenplan is daarbij een goede leidraad.


Voorbereiding

Stel voorafgaande aan een herinstallatie eerst de persoonlijke gegevens veilig, maak een back-up van de hardware drivers en koppel randapparatuur zoals printer, kaartlezer, externe schijf, etc. los (deze kunnen beter pas na afronding van de Windows-installatie worden aangesloten zodat eventuele installatieproblemen eenvoudiger te traceren zijn). Desgewenst kan de interne schijf vooraf met alternatieve partitioneringssoftware worden gepartitioneerd, noodzakelijk is dat echter niet omdat de partitie-indeling net zo goed (zo niet beter) tijdens de setup kan worden aangepast.

De herinstallatie van Windows via Systeemherstel

De eenvoudigste manier om een herinstallatie van Windows 11 te doorlopen, is via Systeemherstel: Instellingen > Systeem > Systeemherstel, knop Pc opnieuw instellen. Zet Windows terug naar de fabrieksinstellingen met de optie Alles verwijderen, of kies voor de optie Mijn bestanden behouden zodat de herinstallatie plaatsvindt mét behoud van persoonlijke bestanden. Selecteer de optie Downloaden uit de cloud om de meest recente installatiebestanden te downloaden. Al met al is de herinstallatie via Systeemherstel een ideale oplossing, mits Windows nog wil opstarten en je verder geen wijzigingen wilt aanbrengen aan de partitie-indeling. Hoe deze systeemherstel-procedure in zijn werk gaat, wordt elders op de website beschreven.

Alternatief: de herinstallatie van Windows met een installatiemedium

Als alternatief is de herinstallatie ook op te starten vanaf een Windows 11-installatie-medium (zie kader). Het installatiemedium kan vanuit Windows worden opgestart, of buiten Windows om.

Het installatiemedium vanuit Windows opstarten

Wordt het installatiemedium vanuit Windows opgestart dan kan de herinstallatie worden uitgevoerd met behoud van bestanden en toepassingen (oftewel programma’s). Plaats het installatiemedium dan in het USB-slot en start het bestand setup.exe. Op deze manier wordt Windows opnieuw geďnstalleerd zonder de partitie eerst helemaal leeg te maken. Waar mogelijk blijven oude instellingen, persoonlijke gegevens en geďnstalleerde programma’s behouden. Hoewel dat aantrekkelijk klinkt, kunnen hiermee gemakkelijk problemen uit een eerdere installatie worden overgenomen.

LET OP: Is het installatiemedium vanuit Windows opgestart dan kan de systeempartitie niet worden geformatteerd of gepartitioneerd! Wordt de pc vanaf het installatiemedium opgestart dan speelt dit probleem niet.

Het installatiemedium buiten Windows om opstarten

Begin je liever met een volledig schone lei (zonder restanten van een vorige installatie), start Windows niet meer op of wil je de partitie-indeling tijdens de setup aanpassen? Laat de computer dan opstarten vanaf het installatiemedium (zodat de herinstallatie buiten Windows om wordt opgestart). Dit gaat het makkelijkst via Instellingen > Systeem > Systeemherstel, knop Nu opnieuw opstarten, maar het kan ook door de Shift-knop ingedrukt te houden terwijl Windows opnieuw wordt opgestart (via de startknop, knop Aan/uit, Opnieuw opstarten). Met de knop Een apparaat gebruiken kan vervolgens het gewenste medium worden geselecteerd.

TIP: Start Windows niet meer op dan moet eerst het opstartproces in het UEFI/BIOS worden aangepast, anders kan de pc niet vanaf het (eventueel op een andere pc aangemaakte) USB-installatiemedium opstarten. Het UEFI/BIOS is meestal bereikbaar met de Del-, F2- of F10-toets tijdens het opstarten van de pc. Zoek naar een term als boot order, boot sequence of iets dergelijks. Wijzig hier de volgorde van de opstartbare media zodat het USB-installatiemedium eerder opstart dan de interne schijf. Is de installatie voltooid dan kan de schijf eventueel weer als eerste bootoptie worden ingesteld.

WINDOWS 11 INSTALLATIEMEDIUM MAKEN

Ben je niet meer in het bezit van het Windows 11-installatiemedium of heb je nog een oude versie, maak dan een nieuwe aan met de Windows 11 Media Creatie Tool (download: www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11; knop Download nu bij Installatiemedia voor Windows 11 maken). Start de tool, ga akkoord met de licentievoorwaarden, bevestig in het volgende venster de geselecteerde taal en editie en kies ten slotte voor de optie USB-flashstation. Let op: eventuele gegevens die nog op de USB-stick staan, worden hiermee overschreven! Voldoet de hardware van de pc niet aan de eisen die Microsoft stelt om Windows 11 te kunnen installeren, kies dan voor de optie ISO-bestand (in plaats van USB-flashstation) en maak het installatiemedium met de tool Rufus (download: https://rufus.ie)! Zie de pagina over de gratis upgrade naar Windows 11 voor meer informatie.

Windows 11 USB installatiemedium maken.

TIP: Bij het maken van het installatiemedium worden de Windows 11-instal-latiebestanden tijdelijk op de pc opgeslagen (in de verborgen systeemmap C:\$Windows.~WS). Deze bestanden nemen enkele GB’s aan ruimte in beslag en kunnen daarom beter weer worden verwijderd nadat het installatiemedium is aangemaakt (als dat nog niet automatisch was gebeurd).


De Windows 11 setup-procedure

De hierna beschreven procedure gaat ervan uit dat de computer wordt opgestart vanaf het installatiemedium. Hiermee wordt de uitgebreide setup doorlopen, inclusief het partitioneren van de interne schijf. Zodra de pc opnieuw is opgestart en het installatie-medium is gedetecteerd, wordt gevraagd of daarvan moet worden opgestart (bevestig met een willekeurige toetsaanslag). Wordt deze vraag niet gesteld, controleer dan de opstartvolgorde in het UEFI/BIOS en/of steek de USB-stick in een andere type poort (bijvoorbeeld een USB2- in plaats van USB3-poort). Nadat de setup met een willekeurige toetsaanslag is opgestart, wordt direct om de taal-, tijd-, valuta- en toetsenbordinstellingen gevraagd. Deze hoeven meestal niet te worden gewijzigd.

De productcode en activatie van Windows

Tijdens de initiële installatie van Windows 11 wordt de licentie aan het moederbord en de processor van de pc gekoppeld en bij Microsoft geregistreerd. Bij een herinstallatie van Windows 11 wordt bij de activatieservers van Microsoft gecontroleerd of de licentie al eerder op de betreffende pc is geactiveerd (dit gebeurt op de achtergrond, je merkt er dus niets van). Was de licentie al geactiveerd dan kan het opgeven van de productcode bij de setup worden overgeslagen (link Ik heb geen productcode). Controleer eventueel na afloop van de herinstallatie via Instellingen > Systeem > Activering > Activeringsstatus of de activatie is gelukt. Is dat niet het geval dan kan Windows hier alsnog worden geactiveerd.

TIP: Wordt de productcode van een Windows 11-licentie met andere computers uitgewisseld dan zal dat onherroepelijk tot activatieproblemen leiden. Niet doen dus! Zijn er na herinstallatie problemen met de activatie (bijvoorbeeld na het vervangen van het moederbord of de processor) terwijl je zeker weet dat de productcode niet bij andere pc’s is gebruikt, neem dan contact op met Microsoft via de app Hulp vragen (of start een chat via https://support.microsoft.com/nl-nl/contactus/) voor hulp bij het oplossen van het activatieprobleem.

Upgrade of aangepaste installatie

De setup vervolgt met de vraag welke Windows-editie er geďnstalleerd moet worden: Home of Pro (negeer de uitgeklede N-versies). Nadat akkoord is gegaan met de licentievoorwaarden kan het type installatie worden gekozen: een upgrade-installatie (waarbij alleen de systeembestanden worden bijgewerkt) of een aangepaste installatie (waarbij alle bestanden op de systeempartitie worden verwijderd). De optie voor een upgrade-installatie is echter ontoegankelijk wanneer het installatiemedium buiten Windows om is opgestart, vervolg de procedure dus via de aangepaste installatie.

Windows 11 setup: schone installatie

LET OP: Met deze methode worden de persoonlijke bestanden op de Windows-partitie gewist, maak dus eerst een back-up van de persoonlijke bestanden voordat je aan de herinstallatie begint. Als alternatief kan Windows 11 ook op een nieuwe schijf geďnstalleerd worden zodat de oorspronkelijke schijf als back-up functioneert.

Een partitie selecteren

Tijdens de installatie wordt gevraagd op welke partitie Windows geďnstalleerd moet worden. Wordt de huidige systeempartitie geselecteerd dan worden de bestanden van de oude Windows-installatie automatisch naar de map C:\Windows.old verplaatst (deze map wordt volgens de standaard instellingen na 10 dagen automatisch door Opslaginzicht verwijderd). Mogen alle gegevens van de partitie worden verwijderd (zodat Windows zo schoon mogelijk wordt geďnstalleerd), formatteer de partitie dan via de optie Formatteren. Of nog liever: partitioneer de schijf in zijn geheel opnieuw zodat ook alle ondersteunende verborgen systeempartities opnieuw aangemaakt worden! Verwijder hiervoor alle partities (klik één of meerdere keren op de optie Verwijderen; zie afbeelding) en maak vervolgens een nieuwe partitie aan met de optie Nieuw. Geef daarbij de gewenste partitiegrootte op (de maximaal beschikbare ruimte is reeds ingevuld, maar kan worden aangepast naar gelang de extra partities die eventueel nog moeten worden toegevoegd). Bevestig met de knop Toepassen.

Windows 11 setup: partitioneren

WORDT DE INTERNE SCHIJF NIET HERKEND?

Geeft de setup geen opties weer bij het selecteren van de systeempartitie dan wordt de interne schijf niet herkend. Dit kan verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld omdat er nog geen drivers binnen Windows 11 beschikbaar zijn voor de gebruikte SATA-controller (de hardware voor de aansturing van aangesloten SATA-schijven) of RAID-configuratie (een combinatie van twee of meer samenwerkende interne schijven ten behoeve van een veiliger en/of sneller systeem). De ontbrekende drivers moeten dan tijdens de setup met de optie Stuurprog. laden vanaf CD, DVD of USB-stick worden geďnstalleerd. De drivers voor de SATA- en RAID-controller staan doorgaans op de bij het moederbord meegeleverde CD/DVD met hardware drivers. Het is echter beter de meest recente drivers te downloaden van de website van de moederbordfabrikant.


De eerste keer opstarten van Windows 11

Nu Windows 11 is geďnstalleerd, wordt de computer opnieuw opgestart en vervolgt de setup met de persoonlijke instellingen. De eerste schermen gaan over het instellen van het land of de regio (Nederland/België) en de toetsenbordindeling (Verenigde Staten (internationaal)/Belgisch (punt); voeg alleen een extra toetsenbordindeling toe wanneer daar behoefte aan is). Vervolgens wordt gecontroleerd of er een internetverbinding beschikbaar is, deze is verplicht om verder te kunnen gaan. Nadat een naam aan de pc is gegeven, wordt bij de Pro-versie nog gevraagd of Windows 11 moet worden ingesteld voor persoonlijk gebruik (zodat je zelf het volledige beheer over de pc hebt) of voor een organisatie (zodat het beheer wordt overgelaten aan de school of werkgever). Gaat het om een privécomputer, kies dan voor persoonlijk gebruik.

Windows 11 setup: instellen voor persoonlijk gebruik vs. instellen voor werk of school

De volgende stap is het aanmaken van het gebruikersaccount en het doorlopen van de privacyinstellingen. Hoe dat in zijn werk gaat wordt uitgebreid besproken op de pagina over de eerste keer opstarten van het gebruikersaccount. Sluit tot slot de randapparatuur (zoals printer, kaartlezer, externe schijf, etc.) weer aan, de bijbehorende hardware drivers worden automatisch via Windows Update geďnstalleerd. Ontbreken er nog drivers (te zien aan de gele uitroeptekens in Apparaatbeheer), zet deze dan terug met behulp van de eerder gemaakte back-up van de drivers.

MULTIBOOT: DE OUDE INSTALLATIE VERWIJDEREN

Is zowel Windows 11 als Windows 10 geďnstalleerd, elk op een eigen partitie? Dan zie je bij het opstarten een keuzemenu met daarin zowel het oude als het nieuwe besturingssysteem, oftewel een multiboot-opstelling waarbij elke Windows-installatie een eigen schijfletter heeft.

Windows 11 bootmanager

De overbodige vermelding (die mogelijk verwijst naar een niet meer aanwezig besturingssysteem) is eenvoudig te verwijderen: start op met de te behouden Windows-installatie, open MSCONFIG (via de zoekfunctie), tabblad Computer opstarten, selecteer de te verwijderen vermelding (de opgestarte Windows-installatie is te herkennen aan de vermelding Huidig besturingssysteem), knop Verwijderen. Desgewenst kan de bijbehorende partitie (indien nog aanwezig) vervolgens vanuit de Windows Verkenner worden leeggehaald en/of geformatteerd zodat deze ruimte beschikbaar komt voor andere zaken.

MSCONFIG, tabblad Computer opstarten
 



© 2001-2023 - - SchoonePC - Rotterdam - Privacyverklaring