De Windows 10 setup-procedure

Hoewel een herinstallatie door menigeen als een vervelende, tijdrovende klus wordt gezien, valt het in de praktijk best mee. Voorwaarde is wel dat er gestructureerd te werk wordt gegaan, het overzichtelijke 10-stappenplan is daarbij een goede leidraad. Is een herinstallatie (nog) niet nodig? Lees deze pagina dan luchtig door of ga direct door naar de volgende pagina over de instellingen van Windows 10.

Voorbereiding

Stel voorafgaande aan een herinstallatie eerst de persoonlijke gegevens veilig. Om problemen met de hardware drivers te voorkomen, is het raadzaam vˇˇr aanvang van de herinstallatie alle randapparatuur (zoals printer, kaartlezer, externe schijf, etc.) los te koppelen (deze kunnen beter pas na afronding van de Windows-installatie worden aangesloten zodat eventuele installatieproblemen eenvoudiger te traceren zijn). Desgewenst kan de interne schijf vooraf nog worden gepartitioneerd, noodzakelijk is dat echter niet omdat de partitie-indeling van de interne schijf ook tijdens de setup kan worden aangepast.

Bij de eerste installatie van Windows 10 wordt de licentie aan de hardware (of eigenlijk het moederbord) gekoppeld door middel van een online registratie bij de activatieservers van Microsoft. Is de licentie goedgekeurd dan wordt het besturingssysteem automatisch geactiveerd. Bij elke herinstallatie zal opnieuw online worden gecontroleerd of er voor de betreffende hardware een licentie is verstrekt voordat Windows 10 wordt geactiveerd. Om te voorkomen dat na een upgrade-installatie eerst Windows 7 of 8.x opnieuw ge´nstalleerd moet worden, is het verstandig direct na de upgrade eerst even te controleren of de activatie wel is gelukt (via Instellingen, onderdeel Bijwerken en beveiliging, sub Activering). Regel zo nodig eerst de activering (via sub Activering of, als dat niet lukt, met het commando SLMGR.VBS /ato in de Windows PowerShell (Admin)) (op te starten via het Win-X menu) voordat een herinstallatie wordt gestart.

MET SMART DE INTERNE SCHIJF CONTROLEREN

Voordat Windows opnieuw wordt ge´nstalleerd is het verstandig te controleren of de interne schijf hardwarematig nog gezond is. De meeste BIOS/UEFI-varianten beschikken over de optie SMART zodat eventuele problemen met de interne schijf vroegtijdig worden gemeld. Komt SMART met een melding dan is er meestal nog voldoende tijd om de gegevens veilig te stellen. Volgens de standaard instellingen is SMART vaak uitgeschakeld. Omdat deze optie heel wat ellende kan besparen, is het advies in BIOS\UEFI te controleren wat de status van SMART is en deze zo nodig te activeren.


Drie manieren om de setup te doorlopen

Moet Windows 10 opnieuw worden ge´nstalleerd? De setup kan op drie verschillende manieren worden doorlopen: direct vanuit Windows (via Instellingen), met een door de fabrikant aangebracht recovery-systeem of met een Windows-installatiemedium (al dan niet buiten Windows om).

Optie 1: Herinstallatie vanuit Windows (via Instellingen)

De eenvoudigste methode is via Instellingen, onderdeel Bijwerken en beveiliging, sub Systeemherstel, onderdeel Deze pc opnieuw instellen, knop Aan de slag. Met deze optie kan de herinstallatie direct vanuit Windows worden opgestart, al dan niet met behoud van persoonlijke bestanden. Een ideale oplossing wanneer er geen installatiemedium voor handen is! Deze methode is uiteraard alleen mogelijk wanneer Windows nog wil opstarten...

Optie 2: Herinstallatie via een recovery-systeem

Een recovery-systeem bevat een door de fabrikant bewerkte setup waarmee Windows kan worden teruggezet naar de fabrieksinstellingen (naast alle benodigde software en drivers bevat deze helaas ook nutteloze software en ongewenste sluikreclame). Het betreft hier altijd een OEM-versie van Windows waarbij de computerfabrikant verplicht zorg draagt voor de serviceverlening. Microsoft gaat er daarmee vanuit dat een klant zelfstandig Windows kan installeren. Omdat installatie-DVDĺs vrij kostbaar zijn, kiezen fabrikanten er meestal voor om in plaats daarvan op een aparte partitie een recovery-systeem aan te brengen (deze veelal verborgen partitie is zichtbaar in Windows Schijfbeheer).

Pluspunt van een recovery-systeem is een beduidend eenvoudigere Windows-installatie omdat alle benodigde software en drivers direct worden meegenomen. Dit is dan ook het enige voordeel, verder is er geen reden om blij te zijn: als de interne schijf defect raakt dan is de recovery-partitie foetsie en moet alsnog een dure recovery-DVD worden besteld. Daarnaast neemt een recovery-partitie behoorlijk wat schijfruimte in beslag. Het grootste bezwaar is echter dat het wijzigen van de partitie-indeling zelden probleemloos verloopt.

Er zijn een drietal mogelijkheden voor het activeren van de recovery-procedure, afhankelijk van wat de computerfabrikant heeft ingebouwd (heb je vragen over het recovery-systeem, raadpleeg dan de meegeleverde handleiding of neem contact op met de helpdesk van de betreffende fabrikant):

LET OP: Is Windows middels een recovery-procedure hersteld, lees dan verder bij De eerste keer opstarten.

Optie 3: Herinstallatie via een opstartbare DVD of USB-stick

In tegenstelling tot een recovery-procedure (waarbij de fabrikant alle instellingen van te voren heeft vastgelegd) kan het besturingssysteem met een standaard installatie- of upgrade-DVD of USB-stick wÚl compleet naar eigen wens worden afgesteld. Bijkomend voordeel van een dergelijke schone installatie is dat Windows zonder de door de fabrikant toegevoegde toeters en bellen wordt ge´nstalleerd en dus ook geen malware kan bevatten. Enig nadeel is het zelf moeten installeren van de hardware drivers, gelukkig worden de meesten al automatisch via Windows Update aangeboden. Hierna wordt uitgelegd hoe zoĺn installatiemedium met behulp van de Windows 10 Media Creatie Tool kan worden gemaakt, welke keuzes tijdens de setup het beste gemaakt kunnen worden en welke problemen zich daarbij kunnen voordoen.

TIP: De USB-stick kan bijzonder handig zijn wanneer de computer niet (meer) over een DVD-speler beschikt!

Herinstallatie via een installatiemedium (DVD of USB-stick)

Heb je de upgrade vanuit Windows 7 of 8 gedaan of ben je niet (meer) in het bezit van de Windows 10 installatie-DVD of USB-stick dan kan een nieuwe worden aangemaakt met de Windows 10 Media Creatie Tool (download: www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows10; knop Hulpprogramma nu downloaden). Start de tool, ga akkoord met de licentievoorwaarden en kies in het volgende venster voor de optie Installatiemedia voor een andere pc maken (met de optie Deze pc nu bijwerken kan op de betreffende computer direct vanuit Windows een herinstallatie worden uitgevoerd).

Windows 10 DVD of USB installatiemedium maken.

Selecteer in het volgende scherm de taal van de gebruikersinterface, de versie (de vermelding ĹNĺ geeft aan dat MediaPlayer niet in de setup is ge´ntegreerd) en de architectuur van de gewenste Windows 10-installatie (32- of 64-bits). Kies de bitsversie die overeenkomt met de architectuur van de Windows-versie op de betreffende computer (te achterhalen via Instellingen, onderdeel Systeem, sub Info). Is de optie Gebruik de aanbevolen opties voor deze pc geactiveerd dan worden de instellingen van de betreffende computer automatisch ingevuld. Tot slot moet worden gekozen tussen een USB-flashstation (waarbij de installatiebestanden direct op een opstartbare USB-stick worden geplaatst) of een ISO-bestand (waarmee vervolgens vanuit de Windows Verkenner een installatie-DVD gebrand kan worden). Lukt het niet om de USB-stick te maken, probeer het dan nog eens nadat de ge´nstalleerde beveiligingssoftware tijdelijk is uitgeschakeld.

Installatiemedium maken: taal, versie en architectuur van de Windows 10 DVD of USB-stick

LET OP: De download van enkele Gbĺs wordt opgeslagen in de verborgen systeemmap $Windows.~WS, deze map kan achteraf weer worden verwijderd zodat de bezette schijfruimte weer vrijkomt.

HET VERSCHIL TUSSEN DE 32- EN 64-BITS INSTALLATIE

Windows 10 is als 32- en als 64-bits versie beschikbaar (het ge´nstalleerde type systeem is te achterhalen via het configuratiescherm, onderdeel Systeem). De 64-bits versie kan op elke computer worden ge´nstalleerd, mits deze van een 64-bits processor is voorzien. Hoewel de 64-bits versie wel wat nadelen kent (zo is niet alle hardware en bijbehorende drivers geschikt voor de 64-bits versie), kan deze versie wÚl overweg met vrijwel alle 32-bits programmaĺs. Daarnaast is de 64-bits versie meestal sneller en kan het met meer dan 3 GB aan RAM-geheugen overweg. Te downloaden bestanden voor respectievelijk de 64- en de 32-bits versie worden gemarkeerd met de toevoegingen x64 en x86. De 64-bits programmaĺs worden standaard in de map C:\Program Files ge´nstalleerd en de 32-bits programmaĺs in de map C:\Program Files (x86). Je moet het maar net even weten!


Installatiemedium opstarten

Voor het buiten Windows om uitvoeren van de setup moet de computer eerst worden opgestart vanaf het Windows 10-installatiemedium (DVD of USB). Dit kan vanuit Windows via Instellingen, onderdeel Bijwerken en beveiliging, sub Systeemherstel, knop Nu opnieuw opstarten (bij het onderdeel Geavanceerde opstartopties). Je kan hier ook komen door Windows opnieuw op te starten (via Start, knop Aan/uit, Opnieuw opstarten) terwijl de SHIFT-knop is ingedrukt. Met de knop Een apparaat gebruiken kan vervolgens het gewenste medium worden geselecteerd.

Start Windows 10 niet meer op dan kan de computer ook direct vanaf het installatiemedium worden opgestart. Hiervoor moet waarschijnlijk wel eerst een wijziging in het BIOS of UEFI worden aangebracht (meestal bereikbaar met de DEL-toets tijdens het opstarten van de computer), in het gedeelte waar het bootproces is vastgelegd. Zoek naar een term als bootorder, bootsequence of iets dergelijks. Wijzig hier de volgorde van de opstartbare media zodat de DVD-speler eerder opstart dan de interne schijf. Is de installatie voltooid, dan kan de schijf eventueel weer als eerste bootoptie worden ingesteld.

Het doorlopen van de Windows 10 setup-procedure

Het vervolg van deze pagina gaat er vanuit dat de setup buiten Windows om wordt uitgevoerd. Plaats de DVD/USB-stick en herstart de computer. Zodra deze is gedetecteerd, vraagt de computer of daarvan moet worden opgestart (bevestig met een toetsaanslag). Nadat de setup is opgestart wordt direct om de taal-, tijd-, valuta- en toetsenbordinstellingen gevraagd, deze hoeven meestal niet te worden gewijzigd.

De productcode en activatie van Windows

Tijdens de initiŰle installatie werd de Windows 10-licentie aan de betreffende hardware (of eigenlijk het moederbord) gekoppeld en bij Microsoft geregistreerd. Bij een herinstallatie wordt via internet gecontroleerd of de ge´nstalleerde Windows 10-versie al eens eerder op de betreffende computer is ge´nstalleerd. Dankzij deze nieuwe manier van activeren is het overbodig geworden om een productcode op te geven (deze is alleen nodig bij de initiŰle installatie van een volledige Windows 10-versie). Het venster dat vraagt om de productcode kan bij een herinstallatie dus worden overgeslagen (met de link Ik heb geen productcode).

TIP: Wordt de productcode met andere computers uitgewisseld dan zal dat onherroepelijk leiden tot activatieproblemen. Niet doen dus! Zijn er na herinstallatie problemen met de activatie (bijvoorbeeld na het vervangen van hardware) terwijl je zeker weet dat de productcode niet bij andere computers is gebruikt, kies dan voor de telefonische activatie zodat een medewerker van Microsoft je kan helpen bij het oplossen van het activatieprobleem.

Upgrade of aangepaste installatie

De setup vervolgt met de vraag welke Windows-editie er ge´nstalleerd moet worden: Home of Pro. Nadat akkoord is gegaan met de licentievoorwaarden kan het type installatie worden gekozen. Een upgrade-installatie werkt het reeds ge´nstalleerde besturingssysteem bij. Dit betekent dat Windows opnieuw wordt ge´nstalleerd zˇnder de partitie eerst helemaal leeg te maken, waar mogelijk blijven oude instellingen, persoonlijke gegevens en ge´nstalleerde programma's dus behouden. Hoewel dat aantrekkelijk klinkt, kunnen hiermee gemakkelijk problemen uit een eerdere installatie worden overgenomen. Herinstalleer Windows dus liever via de aangepaste installatie. Bij een aangepaste installatie kan tevens de interne schijf opnieuw worden gepartitioneerd en/of de systeempartitie worden geformatteerd.

LET OP: Wordt Windows op een partitie ge´nstalleerd die nog een oude Windows-installatie bevat (dus een herinstallatie zonder de schijf eerst opnieuw te partitioneren) dan worden de bestanden van de oude Windows-installatie automatisch naar de map Windows.old verplaatst (deze map is achteraf met behulp van Schijfopruiming te verwijderen). Is geen behoefte aan een back-up van de oude Windows-installatie dan kan de schijf net zo goed tijdens de setup opnieuw worden gepartitioneerd zodat met een schone lei wordt begonnen.

Een partitie selecteren

Tijdens de installatie wordt gevraagd op welke partitie Windows ge´nstalleerd moet worden. Wil je de huidige partitie-indeling aanpassen dan moet de interne schijf eerst worden gepartitioneerd. Dat kan vooraf (met behulp van partitioneringssoftware), maar het kan net zo goed ook tijdens de setup: klik ÚÚn of meerdere keren op de link Verwijderen (zie afbeelding) om alle partities te verwijderen, link Nieuw om een nieuwe partitie aan te maken (geef daarbij de partitiegrootte op, de maximaal beschikbare ruimte is reeds ingevuld) en bevestig met de knop Toepassen.

FOUTMELDING GPT-SCHIJF TIJDENS SETUP

De Windows-DVD kan op twee manieren worden opgestart: zonder en met UEFI-ondersteuning. Wordt de installatie-DVD op de normale manier opgestart terwijl de betreffende interne schijf reeds volgens GPT is gepartitioneerd, dan verschijnt (op het moment dat de Windows-partitie moet worden geselecteerd) de foutmelding ôKan Windows niet op deze schijf installeren. De geselecteerde schijf heeft een GPT-partitiestijl.ö. Wordt de installatie-DVD daarentegen volgens UEFI opgestart en is de betreffende interne schijf reeds volgens MBR gepartitioneerd dan verschijnt de foutmelding "Kan Windows niet op deze schijf installeren. De geselecteerde schijf bevat een MBR-partitietabel. Op EFI-systemen kunt u Windows alleen op GPT-schijven installeren.". Er zijn dan twee opties: ˇf de gehele interne schijf wordt opnieuw gepartitioneerd ˇf de setup wordt afgebroken om de computer volgens de andere methode op te starten (te wijzigen in de opstartopties van het BIOS dan wel UEFI). Zie de pagina over het partitioneren volgens MBR en GPT tijdens de setup voor meer informatie.


WORDT DE INTERNE SCHIJF NIET HERKEND?

Geeft de setup geen opties weer bij selectie van de systeempartitie dan wordt de interne schijf niet door Windows herkend. Dit wordt meestal veroorzaakt doordat er nog geen drivers binnen Windows 10 beschikbaar zijn voor de gebruikte SATA-controller (de hardware voor de aansturing van aangesloten SATA-schijven) of RAID-configuratie (een combinatie van twee of meer samenwerkende interne schijven ten behoeve van een veiliger en/of sneller systeem). De ontbrekende drivers moeten dan tijdens de setup met de optie Stuurprog. laden vanaf CD, DVD of USB-stick worden ge´nstalleerd. De drivers voor de RAID-controller staan doorgaans op de bij het moederbord meegeleverde CD/DVD met hardware drivers. Het is echter beter de meest recente drivers te downloaden van de website van de moederbordfabrikant (zie de pagina over apparaatbeheer voor meer informatie over het installeren van hardware drivers).

TIP: Zijn er zo snel geen drivers voor handen? Bij sommige moederborden kan een instelling in het BIOS worden gewijzigd zodat de interne schijf wordt aangezien als een ouderwetse IDE-schijf. Zoek in het BIOS naar een optie die lijkt op Native SATA support/AHCI Mode (Advanced Host Controller Interface) en wijzig deze optie in IDE-mode of zet hem uit (kies Disabled). Hoewel deze aanpassing prima werkt, is het toch verstandig de originele drivers alsnog te installeren zodra dat mogelijk is. De wijziging in het BIOS kan vervolgens weer ongedaan worden gemaakt (door de optie op Enabled te zetten).


DOOR SYSTEEM GERESERVEERDE PARTITIE

Wordt de DVD op de gebruikelijke wijze opgestart dan wordt naast de Windows-partitie ˇˇk een primaire door het systeem gereserveerde partitie van 300 MB aangemaakt (voor de Windows Recovery Environment en BitLocker). Is de computer voorzien van UEFI (in plaats van een BIOS) dan kan de DVD ook als UEFI worden opgestart, in dat geval wordt een herstelpartitie van 450 MB (voor de Windows Recovery Environment), een EFI-systeempartitie van 100 MB (voor de noodzakelijke EFI-opstartbestanden van Windows) en een door Microsoft gereserveerde verborgen MSR-partitie van 16 MB (onder andere voor BitLocker) aangemaakt. Bitlocker (voor encryptie van partities) wordt zelden toegepast en de herstelwerkzaamheden die met de Windows Recovery Environment (WinRE) uitgevoerd kunnen worden, zijn nog vanaf de Windows-DVD op te starten. Vandaar dat de gereserveerde partities niet altijd nodig zijn, de aanmaak ervan kan echter alleen worden voorkomen door de interne schijf voorafgaande aan de setup te partitioneren en/of de reeds aanwezige primaire partitie tijdens de setup enkel te formatteren (en dus niet te verwijderen).


De eerste keer opstarten van Windows 10

Nadat Windows 10 is ge´nstalleerd, wordt de computer opnieuw opgestart en vervolgt de setup met het doorlopen van de persoonlijke instellingen. De eerste schermen gaan over het instellen van het land of de regio en de toetsenbordindeling. Bij de Pro-versie wordt vervolgens nog gevraagd of Windows 10 moet worden ingesteld voor een organisatie (zodat de organisatie volledig beheer over de computer heeft) of voor persoonlijk gebruik (zodat de computer in eigen beheer blijft). Gaat het om een privÚ-computer dan moet uiteraard worden gekozen voor persoonlijk gebruik.

Gebruikersaccount aanmaken

In het volgende scherm wordt gevraagd aan te melden met een Microsoft-account, op deze wijze wordt het eerste gebruikersaccount aangemaakt. Aanmelden kan met een e-mailadres van Microsoft (@outlook.com, @live.com, @hotmail.com of @msn.com), een willekeurig ander e-mailadres, een telefoonnummer of een Skype-naam. Heb je nog geen Microsoft-account dan kan deze direct met de link Account maken worden aangemaakt. Wordt met een Microsoft-account aangemeld dan wordt na het opgeven van een wachtwoord aangeboden om voortaan standaard met een pincode in te loggen. Wil je liever met een Ĺouderwetsĺ lokaal gebruikersaccount aanmelden, klik dan op de link Offlineaccount. Houd de naam van het lokale account bij voorkeur kort, zonder spaties en andere rare tekens (dit voorkomt problemen met Start en apps). Hoewel een wachtwoord wordt aanbevolen, is dat voor lokale accounts niet verplicht. Nadat met het Microsoft-account is aangemeld, wordt voorgesteld om dit voortaan standaard met een pincode te doen (in plaats van het wachtwoord). Met name voor mobiele apparaten is dit een handigere manier om in te loggen.

Privacyinstellingen aanpassen

Nadat het gebruikersaccount is aangemaakt worden de door Microsoft voorgestelde privacyinstellingen in ÚÚn scherm getoond. Mogelijk passen niet alle instellingen op het scherm, scroll zo nodig even naar beneden met de PageDown-toets of de scrollbalk.

Uit privacyoverwegingen kunnen alle hier genoemde instellingen probleemloos worden uitgeschakeld, de onderliggende instellingen zijn later altijd weer te activeren via Instellingen, onderdeel Privacy. Mocht je toch twijfelen dan helpt onderstaande informatie wellicht bij je keuze:

Nadat akkoord is gegaan met de privacyinstellingen wordt de installatie van Windows 10 afgerond. Is het de bedoeling dat meerdere personen de computer gaan gebruiken dan is het raadzaam direct extra gebruikersaccounts aan te maken, zie de pagina's over het afstellen van gebruikersaccounts en  over het aanmaken van een nieuw account en het wijzigen van het accounttype.

DE WEERGAVETAAL VAN WINDOWS WIJZIGEN

Moet de weergavetaal worden gewijzigd, bijvoorbeeld omdat de computer in het buitenland is gekocht en deze dus nog geen Nederlands taalbestand bevat? Een nieuwe taal wordt ingesteld via Instellingen, onderdeel Tijd en taal, sub Regio en taal, link Een taal toevoegen. Selecteer de gewenste taal en stel deze met de knop Als standaard instellen in als de gewenste voorkeurstaal. Om ook de weergavetaal aan te passen moet via de knop Opties het taalpakket worden gedownload en de computer opnieuw worden opgestart.


ENGELSTALIG OPSTARTPROCES

Wordt bij het opstarten van Windows Starting Windows getoond (in plaats van het Nederlandstalige Windows starten) dan is de taal van de bootmanager nog Engelstalig ingesteld. Op de pagina over de instellingen van het vergrendelingsscherm staat beschreven hoe dit probleem is op te lossen.


MULTIBOOT: VERWIJDEREN OUDE INSTALLATIE

Is het besturingssysteem op een andere partitie ge´nstalleerd dan de reeds aanwezige Windows-installatie (dus zonder eerst de oude installatie door middel van partitioneren en formatteren te verwijderen) dan toont het opstartmenu waarschijnlijk zowel het oude als het nieuwe besturingssysteem. In feite is er dan sprake van een multiboot-opstelling waarbij elke Windows-installatie een eigen schijfletter heeft. Is dit ongewenst (bijvoorbeeld omdat de nieuwe installatie niet op de partitie met de schijfletter C: staat) dan kan Windows beter direct opnieuw worden ge´nstalleerd. Als alternatief kan de oude installatie ook uit het opstartmenu (en vervolgens van de interne schijf) worden verwijderd. Om opstartproblemen te voorkomen moet dan echter wel eerst de Boot Configuration Data Store (BCD) worden aangepast zodat de nieuwe installatie als standaard besturingssysteem wordt geladen.

De BCD (opgeslagen op de actieve partitie in de map boot) kan met een ingewikkeld commando BCDEDIT worden aangepast, mijn voorkeur gaat echter uit naar EasyBCD (download: www.neosmart.net/EasyBCD/) te gebruiken. Daar waar BCDEDIT een ingewikkeld commando is, is EasyBCD een doeltreffende tool voor het aanbrengen van wijzigingen in de Windows-bootmanager. Met de knop View Settings wordt de opbouw van het bootmenu getoond. Met de knoppen Edit Boot Menu en Add New Entry zijn wijzigingen in de BCD aan te brengen, zoals het verwijderen en/of toevoegen van een Windows-installatie, het instellen van het standaard (default) besturingssysteem, het wijzigen van de getoonde volgorde in het opstartmenu en de maximale wachttijd voor de gebruiker om een keuze te maken voordat automatisch wordt doorgestart naar het standaard besturingssysteem (standaard 30 seconden).

Met EasyBCD (dus zonder BCDEDIT) de BCD aanpassen.

Voor meer informatie over het realiseren van een multiboot-computer, het commando BCDEDIT en het handmatig aanpassen van de BCD wordt verwezen naar elders op deze website en naar de informatie van Microsoft over de BCD (https://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/hardware/ff542205(v=vs.85).aspx).


 
 
 
 

ę 2001-2017 - - SchoonePC - Rotterdam - The Netherlands