Probleemloos verkleinen van de Windows-partitie

De interne schijf van een (nieuwe) computer is meestal uitgerust met slechts één grote partitie. Ontstaat er op een zeker moment behoefte aan méér dan 1 partitie (bijvoorbeeld voor het scheiden van de persoonlijke bestanden en het besturingssysteem, het opzetten van een multiboot systeem en/of het maken van een systeemback-up van de Windows-installatie), dan zal de systeempartitie eerst moeten worden verkleind (uiteraard het liefst met behoud van de huidige Windows-installatie, geïnstalleerde programma's en overige gegevens). De hiermee vrijgemaakte lege “niet toegewezen ruimte” kan vervolgens worden aangewend voor een nieuwe partitie (zie de pagina over partitioneren van de interne schijf). Het met behoud van gegevens verkleinen van de systeempartitie bespaart veel tijd ten opzichte van een herinstallatie van Windows, maar is niet geheel zonder risico's. Stel dus éérst de essentiële persoonlijke bestanden veilig voordat aan de klus wordt begonnen!

LET OP: Is de computer voorzien van een snelle SSD-schijf voor de Windows-installatie en daarnaast een aparte harde schijf voor dataopslag dan is het vaak niet zinvol de Windows-partitie te verkleinen ten gunste van een datapartitie, ook al is deze groot genoeg.

Hoeveel kleiner is haalbaar?

De maximaal te winnen vrije ruimte wordt bepaald door de laatst bezette sector op de partitie. De totale vrije ruimte op een partitie is echter versnipperd doordat bestanden verspreid over de partitie worden weggeschreven in plaats van netjes achter elkaar. Hierdoor ontstaan 'gaten' tussen de bezette sectoren. De partitie kan in eerste instantie eenvoudig worden verkleind door alleen de nog niet gebruikte sectoren aan het einde van de partitie te 'verwijderen'. Wordt hiermee niet genoeg ruimte vrijgemaakt, dan kunnen de bestanden aan het einde van de partitie altijd nog (met een geavanceerd partitioneringsprogramma) worden verplaatst naar de nog onbenutte sectoren aan het begin van de partitie. In theorie is de maximaal te winnen schijfruimte hierdoor gelijk aan de totale partitie-omvang minus de ruimte die nodig is voor de op de partitie aanwezige bestanden. Zorg er wel voor dat er voldoende schijfruimte overblijft zodat Windows ook in de toekomst goed kan blijven functioneren. Het verplaatsen van bestanden op de partitie zorgt voor ingrijpende wijzigingen (met name in de partitietabel), het mag dus duidelijk zijn dat dit geen klusje zonder risico's is!

Geschikte tools om een partitie te verkleinen

Er zijn maar weinig tools geschikt om een partitie veilig, mét behoud van gegevens te verkleinen. Om te beginnen kan Schijfbeheer worden geprobeerd. Deze tool is snel toegankelijk en relatief veilig in gebruik, doch beperkt in zijn mogelijkheden. Voldoet de hoeveelheid vrijgemaakte ruimte niet aan de verwachtingen, dan is het noodzakelijk een geavanceerdere tool in te zetten. Voor een dergelijke klus zijn voldoende partitioneringstools beschikbaar maar slechts enkele kunnen de Windows-partitie probleemloos verkleinen...

Schijfbeheer

De Windows-partitie kan eenvoudig, snel en relatief veilig worden verkleind met de bij Windows meegeleverde partitioneringstool Schijfbeheer (direct via het Win-X startmenu van Windows 10/8.1 of via het configuratiescherm, onderdeel Systeembeheer, onderdeel Computerbeheer). Klik met rechts op de betreffende partitie en kies voor Volume verkleinen. Op de vrijgekomen schijfruimte kan een nieuwe partitie worden aangemaakt. Klik hiervoor met rechts op de vrije schijfruimte, kies de optie Nieuw eenvoudig volume en doorloop de wizard.

Partitie verkleinen met Windows Schijfbeheer

Een minpunt van Schijfbeheer is wel dat deze geen (systeem)bestanden verplaatst, de maximaal haalbare verkleining wordt dus beperkt door bestanden als de pagefile (voor het virtuele geheugen), de hibernation file (voor de slaapstand), de bestanden in de map System Volume Information (voor systeemherstel) en de tijdelijke internetbestanden. Het resultaat is hierdoor vaak wat teleurstellend maar aangezien Schijfbeheer redelijk veilig in gebruik is (én gratis), kan het geen kwaad het verkleinen in eerste instantie toch met deze tool te proberen!

Lukt het niet om de partitie voldoende te verkleinen? Probeer het dan eens met alternatieve partitioneringssoftware zoals de gratis EaseUS Partition Master (download: www.partition-tool.com/personal.htm), Paragon Partition Manager (download: www.paragon-software.com/home/pm-express/), MiniTool Partition Wizard (download: www.partitionwizard.com/partition-wizard-bootable-cd.html), en/of GParted Live CD (download: http://gparted.sourceforge.net/livecd.php).

(SYSTEEM)BESTANDEN OP BEZETTE SECTOREN VERPLAATSEN

De (systeem)bestanden die de sectoren aan het einde van de partitie bezet houden, kunnen eventueel worden verplaatst of verwijderd door de betreffende functionaliteit (tijdelijk) uit te schakelen (zie de pagina over schijfopruiming voor meer informatie over het verwijderen van systeembestanden en het uitschakelen van functionaliteit). Met de defragmentatietool VOPT (download: www.vopt.com) kan eventueel inzichtelijk worden gemaakt om welke systeembestanden het gaat.


FOUTMELDING NA HET VERKLEINEN VAN EEN WINDOWS-PARTITIE

Het opstartproces kan soms behoorlijk in de war zijn gebracht nadat de Windows-partitie is verkleind. Het systeem toont dan direct bij de eerste keer opstarten een foutmelding. Meestal is dit probleem eenvoudig te herstellen met behulp van de Windows-DVD: accepteer (na het opstarten van de DVD) de land- en taalinstellingen, kies de optie Uw computer herstellen, bevestig de herstelprocedure met de knop Herstellen en opnieuw opstarten en verwijder de DVD. Na het opnieuw opstarten wordt het keuzemenu van de Windows Boot Manager getoond met daarin als tweede optie de herstelde Windows-installatie. Selecteer deze installatie en laat Windows de schijfcontrole uitvoeren. Nadat de schijfcontrole is afgerond, zou Windows weer normaal moeten opstarten. Tot slot moet de oude (niet meer werkende) vermelding uit het opstartmenu worden verwijderd en de naam van de herstelde installatie worden aangepast. Dit kan ofwel met de tool EasyBCD (download: http://neosmart.net/EasyBCD/) ofwel handmatig met het commando BCDEDIT worden uitgevoerd.


De Windows-partitie verkleinen i.g.v. een recovery-partitie

Is de computer uitgerust met een recovery-partitie dan heeft het verkleinen van de Windows-partitie extra zorg nodig. Dat kan op verschillende manieren maar om zoveel mogelijk problemen te voorkomen, noem ik alleen de veiligste: maak een USB-herstelstation, plaats vervolgens een nieuwe interne schijf en gebruik het herstelstation om daarmee Windows opnieuw te installeren. Nu de originele recovery-partitie is veiliggesteld, kan er risicoloos geëxperimenteerd worden met de partitie-indeling!

 
 
 
 

© 2001-2017 - - SchoonePC - Rotterdam - The Netherlands