Installeren Windows Vista: setup-procedure

Op de meeste nieuwe computers is Windows al voorge´nstalleerd zodat u er direct mee aan de slag kunt. De computer is dan nog vrij van problemen, maar raakt gedurende het gebruik langzaam maar zeker vervuild waardoor deze traag wordt, fouten gaat vertonen of zelfs vastloopt. Is er met goed fatsoen niet meer met de computer te werken, dan wordt het tijd Windows opnieuw te installeren. Hoewel een herinstallatie door menigeen als een vervelende, tijdrovende klus wordt gezien, valt het in de praktijk best mee. Voorwaarde is wel dat er gestructureerd te werk wordt gegaan, het overzichtelijke 10-stappenplan kan daar goed bij van pas komen!

Voorafgaande aan een herinstallatie
Voordat aan de herinstallatie wordt begonnen, is het raadzaam een aantal voorzorgsmaatregelen te treffen. Staan er bijvoorbeeld nog persoonlijke gegevens op de harde schijf (zoals persoonlijke documenten, foto's, video's, e-mail, contactpersonen, inloggegevens van het e-mailaccount en bezochte websites, reeds ge´nstalleerde hardware drivers, etc.), dan is het verstandig deze eerst veilig te stellen. Om problemen met te installeren hardware drivers te voorkomen, is het raadzaam om vˇˇr aanvang van de herinstallatie alle randapparatuur (zoals printer, kaartlezer, externe harde schijf, etc.) los te koppelen (deze kunnen beter pas na afronding van de Windows-installatie worden aangesloten zodat eventuele installatieproblemen eenvoudiger te traceren zijn). Desgewenst kan de harde schijf worden gepartitioneerd (noodzakelijk is dat echter niet omdat de partitie-indeling van de harde schijf ook tijdens de setup kan worden aangepast).

Normale installatie-DVD of recovery-systeem
Er zijn twee manieren om een herinstallatie uit te voeren: met een Windows installatie-DVD of met een recovery-systeem. De Windows installatie-DVD levert de schoonste installatie op maar heeft als nadeel dat de hardware drivers en software door de gebruiker zelf moeten worden ge´nstalleerd. Een recovery-systeem neemt veel werk uit handen (zo worden alle benodigde hardware drivers en software automatisch meege´nstalleerd), de gebruiker heeft echter nauwelijks tot geen invloed op instellingen, drivers en software die tijdens de herinstallatie worden aangebracht... In de winkel worden computers ˇf met een normale installatie-DVD ˇf met een recovery-systeem aangeboden. Is een computer eenmaal voorzien van een recovery-systeem dan kan doorgaans geen gebruik worden gemaakt van een normale Windows installatie-DVD.

Installatie-DVD van een andere computer gebruiken
Bent u niet meer in het bezit van de Windows Vista installatie-DVD, dan kan altijd nog een DVD van een andere computer worden gebruikt (ter voorkoming van activeringsproblemen moet wel de bij ˙w computer behorende productcode worden gebruikt, deze wordt vermeld op de licentiesticker die meestal op de achter-, zij- of bovenkant van de computer is terug te vinden).De DVD's van de verschillende Windows Vista-versies kunnen overigens door elkaar heen worden gebruikt, de productcode bepaalt namelijk de te installeren versie.

TIP: Is het de bedoeling een multiboot systeem te maken, dan is het verstandig eerst de partities van reeds ge´nstalleerde Windows-installaties te verbergen voordat de setup van Windows Vista wordt uitgevoerd. Lees zo nodig eerst de informatie over het aanleggen van een multiboot systeem!

HET RECOVERY-SYSTEEM

Nagenoeg alle merkcomputers zijn voorzien van een recovery-systeem. De voor de recovery benodigde bestanden zijn meestal op een daarvoor gereserveerde partitie opgeslagen (deze partitie is veelal verborgen maar kan in Windows Schijfbeheer worden teruggevonden). Een recovery-procedure kan tijdens het opstarten van de computer en/of vanuit het startmenu van Windows zelf worden geactiveerd. Is de recovery-partitie niet (meer) aanwezig dan kan het besturingssysteem ook met behulp van de (in de meeste gevallen zelf aangemaakte) recovery-DVD's nog worden hersteld (zijn deze niet voor handen, dan kunnen ze vaak nog bij de fabrikant worden opgevraagd). Omdat elk recovery-systeem weer anders werkt, is er geen eenduidige handleiding te schrijven. Heeft u vragen over het op uw computer ge´nstalleerde recovery-systeem, raadpleeg dan de meegeleverde handleiding of neem contact op met de helpdesk van de betreffende fabrikant.


KIEZEN TUSSEN DE 32- OF 64-BITS INSTALLATIE

Windows Vista is als 32- en als 64-bits versie beschikbaar (de versie is te achterhalen via het configuratiescherm, onderdeel Systeem). De 64-bits versie kan op elke computer worden ge´nstalleerd, mits deze van een 64-bits processor is voorzien. Hoewel de 64-bits een aantal voordelen heeft (zo is deze meestal sneller en kan het overweg met meer dan 4 Gb aan RAM-geheugen), is deze versie niet altijd de meest voor de hand liggende keuze. Van veel programma's en hardware drivers is namelijk (nog) geen 64-bits versie leverbaar, simpelweg omdat computers in het verleden standaard werden uitgerust met een 32-bits Windows-versie...

Kies dus pas voor de 64-bits versie wanneer de computer over minimaal 4 Gb RAM-geheugen beschikt en het zeker is dat alle randapparatuur Ún software geschikt is voor deze versie (om bij software en drivers de verschillende versies van elkaar te kunnen onderscheiden, wordt bij een 32-bits versie x86 vermeld en bij een 64-bits versie x64). Tegenwoordig worden de meeste computers standaard al voorzien van een 64-bits versie, er zijn dan ook steeds meer 64-bits programma's beschikbaar. Let op: de verouderde 16-bits programmatuur is onder de 64-bits versie niet meer bruikbaar!


SETUP VANAF EEN USB-STICK

Indien nodig (bijvoorbeeld in geval van een notebook zonder DVD-speler) kan Windows Vista ook vanaf een USB-stick (of ander flashgeheugen met een capaciteit van minimaal 3 Gb) worden ge´nstalleerd. De USB-stick moet dan wel van te voren op een computer (met Windows Vista of Windows 7) worden geprepareerd zodat deze opstartbaar (bootable) wordt. Plaats hiervoor de USB-stick, start de Opdrachtprompt (startmenu, Alle programma's, Bureau-accessoires) en geef het commando DISKPART. Geef in het nieuw geopende venster het commando LIST DISK zodat een lijst van gedetecteerde opslagmedia wordt getoond. Zoek het nummer van de aangesloten USB-stick op in de lijst en geef het commando SELECT DISK <disknummer> (vervang <disknummer> dus door het gevonden nummer). Met de volgende commando's kan de USB-stick vervolgens worden geformatteerd zodat deze opstartbaar is:

CLEAN
CREATE PARTITION PRIMARY
SELECT PARTITION 1
ACTIVE
FORMAT fs=fat32 quick
ASSIGN
EXIT

Nu de USB-stick naar behoren is geformatteerd, kunnen alle bestanden van de Windows Vista installatie-DVD met behulp van de Windows Verkenner naar de USB-stick worden gekopieerd. Nadat alle bestanden zijn gekopieerd, is de USB-stick klaar om te worden gebruikt voor de installatie van Windows. Zorg er wel voor dat de computer waarop het besturingssysteem moet worden ge´nstalleerd kan opstarten van USB, wellicht moet het opstartproces dus eerst nog in het BIOS worden aangepast.

TIP: Kijk ook eens naar de Windows 7 USB/DVD Download Tool (download: www.download.com/Windows-7-USB-DVD-Download-Tool/3000-18513_4-10972600.html) voor het maken van een opstartbare USB-stick met behulp van een ISO-bestand van de Windows Vista-DVD! WinUSB Maker (download: www.joshcellsoftwares.com/products/winusbmaker/) is een gebruikersvriendelijk alternatief voor het maken van opstartbare USB-stick (om een stick te bewerken moet deze eerst via de Windows Verkenner naar het venster worden gesleept).


Het doorlopen van de Windows Vista setup-procedure

De setup-procedure van Windows Vista is eenvoudig te doorlopen. Hoewel de setup ook vanuit Windows kan worden opgestart, is het verstandiger deze buiten Windows om uit te voeren door de computer direct vanaf de installatie-DVD te laten opstarten. Plaats de DVD dus in de lade en herstart de computer. Zodra de opstartbare DVD is gedetecteerd, vraagt de computer of daarvan moet worden opgestart. Nadat de setup is opgestart, wordt gevraagd welk type installatie moet worden uitgevoerd: een upgrade of een geavanceerde aangepaste installatie.

Upgrade of aangepaste installatie
Een upgrade-installatie werkt het reeds ge´nstalleerde besturingssysteem bij. Dit betekent dat Windows opnieuw wordt ge´nstalleerd zˇnder de partitie eerst helemaal leeg te maken, waar mogelijk blijven oude instellingen, persoonlijke gegevens en ge´nstalleerde programma's dus behouden. Hoewel dat aantrekkelijk klinkt, kunnen hiermee gemakkelijk problemen uit een eerdere installatie worden overgenomen. Herinstalleer Windows dus liever via de aangepaste installatie. Bij een aangepaste installatie kan tevens de harde schijf opnieuw worden gepartitioneerd en/of de systeempartitie worden geformatteerd (zorg er dan wel voor dat de persoonlijke gegevens eerst zijn veiliggesteld!).

Een upgrade installatie van een aangepaste installatie van Windows Vista

DE COMPUTER START NIET OP VANAF DVD...

Is het 'niet mogelijk' de computer vanaf de DVD op te starten, dan moet er eerst een wijziging worden aangebracht in het BIOS (meestal bereikbaar met de DEL- of F2-toets tijdens het opstarten van de computer), in het gedeelte waar het bootproces is vastgelegd. Zoek naar een term als bootorder, bootsequence of iets dergelijks. Wijzig hier de volgorde van de opstartbare media zodat de DVD eerder opstart dan de harde schijf. Is de installatie voltooid, dan kan de harde schijf eventueel weer als eerste bootoptie worden ingesteld.


De productcode
Aan het begin van de setup wordt om de productcode gevraagd, het is echter niet verplicht deze tijdens de setup al op te geven. De optie Windows automatisch activeren als de computer online is staat in dit scherm standaard aangevinkt, maar kan worden uitgevinkt wanneer directe activering na het maken van een internetverbinding niet gewenst is (bijvoorbeeld handig bij twijfel over de hardwarecompatibiliteit, het besturingssysteem kan dan altijd nog op een andere computer worden ge´nstalleerd).

Geef de prodcutcode om de computer te activeren

Met de Windows Vista-DVD kunnen alle versies worden ge´nstalleerd, de ge´nstalleerde versie wordt bepaald door de gebruikte productcode. Wordt de productcode niet in dit scherm opgegeven, dan vraagt de setup in het volgende scherm welke versie moet worden ge´nstalleerd. Deze afwijking van de standaard procedure maakt het mogelijk een van de andere Windows Vista-versies enige tijd uit te proberen. Wordt de Windows-versie uiteindelijk geactiveerd met de productcode dan is het wel zaak de juiste (aangekochte) versie te kiezen.

Een partitie selecteren
Tijdens de installatie wordt gevraagd op welke partitie Windows Vista ge´nstalleerd moet worden. Zijn er nog geen partities of moet de harde schijf opnieuw worden ingericht, dan moet deze eerst worden gepartitioneerd. Dat kan vooraf (met behulp van partitioneringssoftware), maar kan net zo goed ook tijdens de setup worden uitgevoerd via de link Stationsopties (geavanceerd) op het moment dat wordt gevraagd op welke partitie Windows te installeren. Wordt gedurende het installatieproces een andere schijfletter toegewezen (bijvoorbeeld omdat de DVD-speler reeds de schijfletter C: toegewezen heeft gekregen), dan kan de setup beter worden afgebroken om vervolgens opnieuw te beginnen zodat Windows met zekerheid op de C:-partitie komt te staan.

LET OP: Wordt Windows op een partitie ge´nstalleerd die nog een oude Windows-installatie bevat (dus zonder vooraf te formatteren), dan worden de bestanden van deze installatie automatisch naar de map Windows.old verplaatst. Partitioneer en/of formatteer de harde schijf dus eerst als er geen behoefte is aan een dergelijke back-up!

WORDT DE HARDE SCHIJF NIET HERKEND?

Tijdens de setup wordt gevraagd op welke partitie Windows Vista moet worden ge´nstalleerd. Geeft het venster geen harde schijf als keuzemogelijkheid weer, dan wordt de harde schijf niet door de setup van Windows herkend. Dit wordt meestal veroorzaakt doordat er nog geen drivers binnen Windows Vista beschikbaar zijn voor de SATA-controller of RAID-configuratie (een combinatie van twee of meer samenwerkende interne schijven met als doel een veiliger en/of sneller systeem). De ontbrekende drivers moeten tijdens de setup (op het moment dat wordt gevraagd op welke partitie Windows moet worden ge´nstalleerd) met de optie Stuurprogramma laden vanaf diskette, CD of USB-stick worden ge´nstalleerd. De drivers voor de RAID-controller staan doorgaans op de bij het moederbord meegeleverde CD met hardware drivers. Het is echter beter de meest recente, voor Windows Vista geschikte drivers te downloaden van de website van de moederbordfabrikant (zie de pagina over het installeren van hardware drivers).

TIP: Zijn er zo snel geen drivers voor handen? Bij sommige moederborden kan een instelling in het BIOS worden gewijzigd zodat de harde schijf wordt aangezien als een ouderwetse IDE-schijf. Zoek in het BIOS naar een optie die lijkt op Native SATA support/AHCI (Advanced Host Controller Interface), en zet deze optie uit (kies Disabled). Hoewel deze aanpassing prima werkt, is het toch verstandig de originele drivers voor de SATA-controller alsnog te installeren zodra dat mogelijk is. De wijziging in het BIOS kan vervolgens weer ongedaan worden gemaakt (door de optie op Enabled te zetten).


Het aanmaken van een gebruikersaccount
Tijdens de setup wordt gevraagd naar een gebruikersnaam met een bijbehorend wachtwoord (het wachtwoord is optioneel). De overige gebruikers kunnen later altijd nog via het onderdeel Gebruikersaccounts van het configuratiescherm worden aangemaakt. Bij de eerste keer inloggen wordt een introductiescherm getoond, deze is ook altijd toegankelijk via het configuratiescherm. Gaat het automatisch opstarten van het introductiescherm vervelen, dan kan deze worden uitgeschakeld door de optie Tijdens het opstarten uitvoeren (links onderin het introductiescherm) uit te vinken. Nadat een gebruikersaccount is opgestart, kan deze naar wens worden aangepast. Meer daarover op de pagina over het aanpassen van het bureaublad, (snel)startmenu en de sidebar en de pagina over het afstellen van gebruikersaccounts.

THUIS, WERK OF EEN OPENBARE LOCATIE

Tijdens de installatie wordt onder andere gevraagd op wat voor soort netwerk de computer is aangesloten: Thuis, Werk of een Openbare locatie. Het type netwerk is bepalend voor het al dan niet delen van bestanden en/of printers. Voor een thuissituatie lijkt de optie Thuis de meest voor de hand liggende keuze, voor een kantoorsituatie de optie Werk. Worden echter geen bestanden en printers gedeeld, dan zou je ook kunnen kiezen voor Openbare locatie, de computer wordt dan beter beveiligd. Achteraf kan de gemaakte keuze altijd nog in het Netwerkcentrum worden gewijzigd.


WORKAROUND VOOR BEPERKINGEN VISTA UPGRADE-DVD

Tijdens een upgrade-installatie met een Windows Vista Upgrade-DVD (met uitzondering van de tegen verzendkosten verstrekte Express Upgrade-DVD) wordt (ter controle van het recht op een upgrade) automatisch gezocht naar een bestaande Windows-installatie. Een installatie op een lege harde schijf zoals die met de normale Windows Vista-DVD kan worden uitgevoerd is dus niet mogelijk, er moet immers reeds een ge´nstalleerde en geactiveerde Windows-versie aanwezig zijn!

Gelukkig is er een workaround, waarmee alsnog een schone installatie kan worden uitgevoerd. Start daarvoor op vanaf de Windows Vista Upgrade-DVD en voer eerst een volledige installatie uit. Laat hierbij het invoeren van de productcode achterwege en deactiveer de optie Windows automatisch activeren als de computer online is. Bevestig dat er geen productcode ingevoerd hoeft te worden en selecteer in het volgende scherm de aangekochte versie. Na deze installatie moet Windows Vista nogmaals worden ge´nstalleerd, maar nu door de installatie-DVD te starten vanuit het zojuist ge´nstalleerde Windows Vista. Kies de Aangepaste installatie in plaats van een Upgrade installatie en voer nu wÚl de productcode in. De oude installatie wordt tijdens de setup verplaatst naar de map Windows.old met behulp van Schijfopruiming en kan achteraf worden verwijderd.


WINDOWS VISTA-ACTIVATIE TOT VIER MAANDEN UITSTELLEN

Windows Vista kan zonder productactivatie 30 dagen vrij worden gebruikt. Met het commando SLMGR /rearm kan de licentiestatus echter tot driemaal toe opnieuw worden ingesteld, de verplichte productactivatie kan dus bij elkaar tot vier maanden worden uitgesteld! Gebruik hiervoor de Opdrachtprompt (startmenu, Alle programma's, Bureau-accessoires) in administratormodus door met rechts op de snelkoppeling te klikken en te kiezen voor Als administrator uitvoeren. Door met de Taakplanner een automatisch uit te voeren taak aan te maken, kan dit niet worden vergeten. Overigens worden met het commando SLMGR de overige mogelijkheden van het Windows Hulpprogramma voor softwarelicentiebeheer getoond.


Nadat de setup is afgerond...

Nu Windows is ge´nstalleerd, kunnen alvast een paar wijzigingen worden aangebracht in het configuratiescherm en de Windows Verkenner. Volgens de standaard instellingen worden de verschillende onderdelen van het configuratiescherm weergegeven in categorieŰn. In het vervolg van dit boek wordt er echter van uit gegaan dat in het taakvenster van het configuratiescherm is gekozen voor klassieke weergave zodat alle opties met slechts ÚÚn muisklik beschikbaar zijn.

configuratiescherm

Wat betreft de Windows Verkenner: uit veiligheidsoverwegingen worden de meeste systeembestanden standaard verborgen. Dit zijn op zich prima instellingen, maar voor het afstellen van Windows en andere programma's is het soms nuttig als de systeem- en verborgen bestanden zichtbaar zijn. Omdat de aanwijzingen op deze website ervan uit gaan dat alle bestanden zichtbaar zijn, is het verstandig deze nu alvast aan te passen op het tabblad Weergave (via de knop Organiseren in de menubalk van de Windows Verkenner, Map- en zoekopties; zie ook de pagina voor de optimale Windows-instellingen):

LET OP: Bij het dagelijks werken met de computer zijn deze instellingen niet altijd even praktisch. Verberg de bestanden desgewenst weer nadat Windows en de overige software is ge´nstalleerd en afgesteld.

 
 
 
 

ę 2001-2017 - - SchoonePC - Rotterdam - The Netherlands