Bij een herinstallatie van Windows wordt aangeraden de systeempartitie te formatteren, of zo mogelijk zelfs de harde schijf opnieuw te partitioneren. Het zal geen nieuws zijn dat u de op de betreffende partitie(s) of harde schijf opgeslagen bestanden hiermee kwijtraakt (feitelijk worden alleen de verwijzingen naar de opslaglocatie verwijderd, de bestanden zelf blijven op de harde schijf staan totdat ze door andere bestanden worden overschreven!). Voordat de herinstallatieprocedure daadwerkelijk wordt gestart, is het dus raadzaam eerst de persoonlijke bestanden veilig te stellen. Het gaat in ieder geval om de volgende data (voor zover van toepassing):
TIP: Wees er zeker van dat de (beveiligde) systeem- en/of verborgen bestanden zichtbaar zijn in de Windows Verkenner. De instellingen hiervoor zijn in Windows XP terug te vinden onder Extra, Mapopties, tabblad Weergave en in Windows Vista onder de knop Organiseren, Map- en zoekopties, tabblad Weergave.
Opslagmedia
Het is het gemakkelijkst de gegevens naar een andere (externe) harde schijf te
kopiëren. Andere opties zijn: kopiëren naar CD, DVD of USB-stick, per e-mail
naar het eigen mailadres versturen, archiveren in een online opslaglocatie (zoals
Dropbox) of tijdelijk via het netwerk naar een andere
computer of netwerkschijf overplaatsen. Voordat de herinstallatie van
Windows wordt gestart, is het verstandig eerst even te controleren of de
gemaakte back-up ook daadwerkelijk leesbaar is.
TIP: Ook als de persoonlijke bestanden standaard op een aparte partitie worden opgeslagen, is het verstandig ze veilig te stellen voordat de herinstallatie van Windows wordt uitgevoerd. Tijdens een herinstallatie kunnen namelijk onvoorziene problemen ontstaan waardoor partities (of de bestanden die daarop staan) onleesbaar worden.
Data veiligstellen na een systeemcrash of virusbesmetting
Vooralsnog zijn we er vanuit gegaan dat de persoonlijke data wegens een geplande
herinstallatie van Windows wordt veiliggesteld. Maar wat nu wanneer Windows
opeens niet meer wil opstarten, bijvoorbeeld doordat een virusbesmetting of een
crash het systeem heeft platgelegd? Gelukkig zijn er een aantal omwegen om de
persoonlijke data ook in die situaties nog veilig te kunnen stellen.
Is Windows met een virus besmet, dan kan de computer vaak nog in veilige modus worden opgestart (druk daarvoor op F8 tijdens het opstarten van Windows). Is Windows gecrasht maar blijkt de harde schijf nog steeds benaderbaar, dan kan deze eventueel als tweede schijf in een andere computer worden geplaatst. Ook het gebruik van een opstartbare CD is een interessante optie omdat daarmee buiten Windows om toch nog toegang kan worden verkregen tot de bestanden op de harde schijf. Goede opstartbare CD's zijn Bart's PE, VistaPE (deze ondersteunen een externe harde schijf of USB-stick) en Ultimate Boot CD. Het kost wel wat tijd om een opstartbare CD te maken, maar als daarmee een grote hoeveelheid aan persoonlijke gegevens veiliggesteld kan worden is dat zeker de moeite waard!
Het zal hoogstwaarschijnlijk niemand ontgaan dat de mappen met persoonlijke documenten, afbeeldingen, muziek, video’s en dergelijke veiliggesteld moeten worden. Hoewel de standaard in Windows aanwezige tools Wizard bestanden en instellingen overzetten (XP) en Windows Easy Transfer (Vista) hier prima voor kunnen worden gebruikt, is het niet de meest veilige oplossing. Deze tools slaan de bestanden namelijk gezamenlijk op in één archiefbestand. Het mag duidelijk zijn dat alle persoonlijke bestanden in één klap verloren gaan wanneer dit archiefbestand (om wat voor reden ook) beschadigd raakt! De bestanden kunnen daarom beter vanuit de Windows Verkenner worden veiliggesteld (door ze handmatig naar een veilige locatie te kopiëren). Omdat de bestanden zodoende elk afzonderlijk worden opgeslagen, wordt verlies van persoonlijke documenten zoveel mogelijk voorkomen.
Vergeet niet een back-up van de favorieten van Internet Explorer te
maken. Deze worden standaard bewaard op de locaties C:\Documents
and Settings\inlognaam\Favorieten (XP) en C:\Gebruikers\inlognaam\Favorieten
(Vista). De map Favorieten
kan eenvoudig worden veiliggesteld door deze
met behulp van de Windows Verkenner naar een veilige locatie te kopiëren. Maak eventueel ook een back-up
van de registersleutel waarin de volgorde van de Favorieten is vastgelegd (standaard worden ze in alfabetische volgorde
teruggezet). Stel daarvoor de volgende
registersleutel veilig
en importeer de sleutel direct na het terugzetten van de Favorieten:
HKCU\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer\MenuOrder\Favorites
De RSS-feeds van Internet Explorer worden bewaard op de locaties C:\Documents and Settings\inlognaam\Local Settings\Application Data\Microsoft\Feeds (XP) en C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Local\Microsoft\Feeds (Vista). Deze RSS-feeds worden eenvoudig veiliggesteld door deze map naar een veilige locatie te kopiëren met behulp van de Windows Verkenner. De locatie van de RSS-feeds van alternatieve RSS-lezers kan worden achterhaald door de instellingen van het betreffende programma na te lopen (Outlook 2007 slaat de RSS-feeds op in het algemene PST-bestand).
De huidige generatie webbrowsers kent vele instelmogelijkheden en verzamelen in de loop van de tijd vele persoonlijke gegevens. Denk maar eens aan de opgeslagen favoriete webpagina's, de geabonneerde RSS-feeds, de browsergeschiedenis met bezochte webpagina's (inclusief de bijbehorende cookies), de autocomplete-informatie voor het automatisch invullen van formulieren, de menubalk met favoriete webpagina's, de geïnstalleerde invoegtoepassingen, toolbars, etc... FavBackup (download: www.favbrowser.com/backup/) is de eerste tool die dergelijke informatie op eenvoudige wijze integraal kan overzetten en is ook nog eens geschikt voor de meeste webbrowsers!
Bij gebruik van een e-mailprogramma als Outlook Express (onderdeel van Windows XP), Windows Mail (onderdeel van Windows Vista), Windows Live Mail (als vervanger voor OE en WM) of Outlook (onderdeel van Microsoft Office) kunnen de e-mail (ontvangen en verstuurde e-mail), het adresboek en de e-mailaccountinstellingen naar de nieuwe Windows-installatie worden overgezet. De meeste gegevens kunnen vanuit het e-mailprogramma zelf worden geëxporteerd, om ze later weer te importeren. Maar dit kan eenvoudiger én veiliger door simpelweg de map met de e-maildatabase met behulp van de Windows Verkenner te kopiëren naar een veilige locatie. De opslaglocatie wordt vermeld bij de instellingen van het betreffende programma:
Bij het webbased beheren van webmail (zoals Hotmail, Live, MSN, Yahoo! en Gmail) wordt de gehele mailbox (dus zowel de verzonden en ontvangen e-mail als de contactpersonen) op de mailserver opgeslagen. Het is dan ook niet noodzakelijk de opgeslagen e-maildatabase en/of het adresboek veilig te stellen voordat met een herinstallatie wordt begonnen, deze worden immers op de server van de e-mailprovider opgeslagen (in plaats van lokaal op de harde schijf)!
Wilt u desondanks toch een back-up van de online opgeslagen e-mail maken? Bedenk dan dat de meeste webmailadressen inmiddels ook POP3-toegang ondersteunen zodat de berichten eenvoudig kunnen worden gedownload! Eenmaal lokaal opgeslagen kunnen de e-maildatabase en contactpersonen vervolgens vrij eenvoudig (via de hierboven beschreven methode) naar een veilige locatie worden gekopieerd.
Het maken van een back-up van de instellingen, favorieten, e-maildatabase, e-mailaccounts, wachtwoorden en browserextensies van de browser Firefox en/of de e-mailclient Thunderbird kan met het programma MozBackup (download: http://mozbackup.jasnapaka.com).
Overstappen van Thunderbird naar een ander e-mailprogramma kan eenvoudig met MBX2EML (download: http://luethje.eu/prog/! Deze tool exporteert de database met e-mailberichten naar EML-bestanden die vervolgens weer eenvoudig in elk ander e-mailprogramma kunnen worden geïmporteerd.
Outlook Express (Windows XP)
Outlook Express slaat de database
met e-mailberichten standaard op in de map C:\Documents and Settings\inlognaam\Local Settings\Application Data\Identities\{...}\Microsoft\Outlook Express\.
Maak een back-up van de DBX-bestanden in deze map door ze met behulp
van de Windows Verkenner te kopiëren naar een veilige locatie. De back-up kan na herinstallatie
van Windows weer worden teruggezet door deze over de zojuist door Outlook
Express aangemaakte
DBX-bestanden heen te kopiëren. Het is echter beter Outlook Express
(via Extra, Opties, tabblad Onderhoud, knop Archiefmap) te laten
verwijzen naar een databasemap op een andere partitie, zeker wanneer er nog een
systeemback-up gemaakt gaat worden. De
database kan eventueel ook vanuit Outlook Express zelf worden geëxporteerd via
Bestand, Exporteren.
TIP: Wees voorzichtig met het terugplaatsen van de e-maildatabase op het nieuwe systeem. Werk altijd met een kopie en niet met de originele DBX-bestanden. Plaats de database pas terug nadat alle updates van OE zijn uitgevoerd. Soms raken namelijk gegevens verloren wanneer een database, gemaakt met een nieuwe versie, wordt geplaatst op een systeem met een oudere versie van OE.
Contactpersonen worden in het Windows-Adresboek opgeslagen. Dit WAB-bestand staat in de map C:\Documents and Settings\inlognaam\Application Data\Microsoft\Address Book\. De gegevens van de contactpersonen worden veiliggesteld door het WAB-bestand te met behulp van de Windows Verkenner naar een veilige locatie te kopiëren. Is het WAB-bestand onvindbaar, maak dan gebruik van de gratis tool Outlook Express Tweaker (download). Dit programma is tevens erg handig voor het veranderen van de standaard opslaglocatie van het Windows Adresboek.
TIP: Bij gebruik van meerdere identiteiten binnen dezelfde gebruikersaccount moeten ook meerdere databases worden veiliggesteld.
In Outlook Express kunnen blokkeringsregels worden opgesteld om
afzenders te blokkeren (spamberichten) dan wel toe te staan (gewenste berichten
die door het spamfilter worden tegengehouden). Blokkeringsregels worden
aangemaakt via Bericht, Afzender blokkeren en worden opgeslagen in de
volgende registersleutel:
HKCU\Identities\{...}\Software\Microsoft\Outlook Express\5.0\Block Senders\Mail\Criteria
Door deze registersleutel met de registereditor te exporteren (Bestand, Exporteren), wordt een back-up van deze blokkeringsregels gemaakt. Deze kunnen na een herinstallatie makkelijk weer worden teruggezet door op het aangemaakte REG-bestand te dubbelklikken. Na een herinstallatie wordt de back-up gemakkelijk weer teruggezet door op het aangemaakte REG-bestand te dubbelklikken. Daarvoor moet wel eerst de code tussen de accolades worden aangepast!
Aangemaakte berichtregels (Bericht, Regel maken op
basis van bericht) kunnen ook worden veiliggesteld, en wel door de volgende
registersleutel te exporteren:
HKCU\Identities\{....}\Software\Microsoft\Outlook
Express\5.0\Rules
Windows Mail (Windows Vista)
Windows Mail
slaat de database met e-mailberichten standaard op in de map
C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Local\Microsoft\Windows Mail. In de
submap Local Folders wordt elk e-mailbericht afzonderlijk als EML-bestand
opgeslagen, er is dus geen sprake meer van één database-bestand. Maak een
back-up van de map Windows Mail door deze met behulp van de Windows Verkenner te kopiëren naar een veilige locatie.
De back-up kan na herinstallatie van Windows weer worden teruggezet
(verwijder daarvoor eerst de door Windows aangemaakte map). Het is echter beter Windows Mail
(via Extra, Opties, tabblad Geavanceerd, knop Onderhoud,
knop Archiefmap)
te laten verwijzen naar een databasemap op een andere partitie, zeker wanneer er nog een
systeemback-up gemaakt gaat worden. De
database kan eventueel ook vanuit Windows Mail zelf worden geëxporteerd
via Bestand, Exporteren.
Windows Mail slaat de contactpersonen standaard op in de map C:\Gebruikers\inlognaam\Contactpersonen\, voor het veiligstellen van de contactpersonen voldoet het deze map naar een veilige locatie te kopiëren.
Met Windows Mail kunnen blokkeringsregels worden opgesteld om
afzenders te blokkeren (spamberichten) dan wel toe te staan (gewenste berichten
die door het spamfilter worden tegengehouden). Blokkeringsregels worden
aangemaakt via Bericht, Ongewenste e-mail, Afzender toevoegen aan de lijst
met geblokkeerde afzenders en worden opgeslagen in de volgende
registersleutel:
HKCU\Software\Microsoft\Windows Mail\Junk Mail
Door deze registersleutel met de
registereditor te
exporteren (Bestand, Exporteren), wordt een back-up van deze blokkeringsregels gemaakt. Na een herinstallatie wordt de back-up gemakkelijk weer
teruggezet door op het aangemaakte REG-bestand te dubbelklikken. Aangemaakte berichtregels (Bericht, Regel maken op basis van bericht) kunnen
ook worden veiliggesteld, en wel door de volgende registersleutel te exporteren:
HKCU\Software\Microsoft\Windows Mail\Rules
Windows Kalender (Windows Vista)
Windows Kalender slaat de aangemaakte agenda standaard op in de map
C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Local\Microsoft\Windows Calendar\Calendars\Agenda
van inlognaam.ics. De agenda kan worden veiliggesteld door simpelweg
dit bestand naar een veilige locatie te kopiëren.
Windows Live Mail (Windows Live)
Windows Live Mail
slaat het e-mailarchief (inlusief de agenda en RSS-feeds) standaard op in de map
Windows Live Mail. Onder Windows XP is deze map terug te vinden op de
locatie C:\Documents and Settings\inlognaam\Local Settings\Application
Data\Microsoft\ en onder Windows Vista/7 op de locatie C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Local\Microsoft\.
Elk e-mailbericht, contactpersoon of RSS-feed wordt afzonderlijk opgeslagen, er is dus geen sprake meer van één database-bestand. Maak een
back-up van de map Windows Live Mail door deze met behulp van de Windows Verkenner te kopiëren naar een veilige locatie.
De back-up kan na herinstallatie van Windows en Windows Live Mail weer worden teruggezet. Het is echter beter Windows
Live Mail
(via de ALT-toets, Extra, Opties, tabblad Geavanceerd, knop
Onderhoud, knop Archiefmap)
te laten verwijzen naar een databasemap op een andere partitie, zeker wanneer er nog een
systeemback-up gemaakt gaat worden. De
database kan eventueel ook vanuit Windows Live Mail zelf worden geëxporteerd
via de ALT-toets (voor het tonen van de werkbalk), Bestand, Exporteren.
Outlook (MS Office-pakket)
Outlook slaat alle verzonden en
ontvangen e-mail, het adresboek, de notities en agenda-items op in het bestand OUTLOOK.PST. Windows XP
plaatst dit bestand op de locatie C:\Documents and Settings\inlognaam\Local Settings\Application Data\Microsoft\Outlook\,
Windows Vista/7 op de locatie C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Local\Microsoft\Outlook.
Met de Windows-zoekfunctie (Start, Zoeken) is het PST-bestand
overigens eenvoudig te vinden (stel de Windows Verkenner wel zo in dat verborgen en
systeembestanden worden weergegeven). Door het PST-bestand naar een veilige locatie te kopiëren,
wordt een back-up van de Outlook-gegevens gemaakt. Het is verstandig
vooraf via Taakbeheer (CTRL-SHIFT-ESC), tabblad Processen
te controleren of het proces OUTLOOK.EXE is afgesloten zodat
onherstelbare schade aan het archiefbestand wordt voorkomen.
Na herinstallatie van Windows kan het bestand weer op de originele locatie worden teruggezet, of beter nog: kan Outlook worden aangepast zodat deze naar dit bestand verwijst. Deze laatste methode is vooral handig wanneer de persoonlijke bestanden naar een aparte datapartitie moeten worden verplaatst (belangrijk bij het maken van een systeemback-up). Outlook laten verwijzen naar deze locatie is eenvoudig: verwijder het originele bestand (bewaar eventueel een kopie) en start het programma opnieuw op. Outlook komt nu eerst met een foutmelding, waarna de nieuwe locatie kan worden ingesteld.
TIP: Wordt de optie AutoArchiveren gebruikt, dan is het verstandig ook het archiefbestand mee te kopiëren. De optie AutoArchiveren staat onder Extra, Opties, tabblad Overige, knop AutoArchiveren. In dit venster is de locatie van het bestand ARCHIVE.PST te achterhalen, met behulp van de Windows Verkenner kan dit bestand naar een veilige locatie worden gekopieerd. Het is overigens ook mogelijk de AutoComplete List van e-mailadressen veilig te stellen, zodat deze naar een andere PC of gebruikersaccount kan worden overgezet. Sluit hiervoor Outlook af en maak een back-up van het bestand Outlook.NK2. Bij Windows XP staat het bestand in de map C:\Documents and Settings\inlognaam\Application Data\Microsoft\Outlook, bij Windows Vista in de map C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Roaming\Microsoft\Outlook. De handtekeningen worden opgeslagen in de map C:\Documents and Settings\inlognaam\Application Data\Microsoft\Handtekeningen (XP)/C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Roaming\Microsoft\Handtekeningen (Vista/7).
Schrijf ook even de volgende gegevens op van de e-mailaccounts (Extra, Accounts), ze zijn later namelijk weer nodig:
Vanuit Outlook Express, Windows Mail en Windows Live Mail kunnen deze instellingen via Extra, Accounts, knop Exporteren naar een IAF-bestand worden veiliggesteld (en later met de knop Importeren weer worden teruggezet). Wees voorzichtig met deze bestanden want naast de gewone instellingen bevatten ze ook de inloggegevens (inclusief wachtwoord)! Outlook heeft helaas geen mogelijkheden de accountinstellingen op een dergelijke eenvoudige wijze veilig te stellen. De instellingen van een Outlook-account (Extra, E-mailaccounts, Bestaande e-mailaccounts weergeven of wijzigen) kunnen worden bewaard door ze op te schrijven of uit te printen. Na herinstallatie zullen de e-mailaccounts van Outlook dus gewoon weer handmatig moeten worden ingesteld. Als alternatief kunnen de instellingen ook worden veiliggesteld met de Wizard mijn instellingen opslaan (waarmee meerdere instellingen kunnen worden bewaard), toegankelijk via het startmenu, Alle programma's, MS Office, MS Office hulpprogramma's. Deze wizard maakt geen back-up van de wachtwoorden, deze moeten dus nog apart worden achterhaald en opgeschreven!
Zorg ervoor dat alle gebruikte wachtwoorden en gebruikersnamen (bijvoorbeeld van e-mailaccount, inbelverbinding, MSN/Live-account, telebankierpakket of een bezochte website) zijn veiliggesteld! Bent u een wachtwoord vergeten? Geen probleem, met de juiste tools kan deze zó weer in de beveiligde omgeving van Windows worden teruggevonden!
TIP: Windows 7 slaat enkele van deze inloggegevens op in een digitale kluis zodat daarmee makkelijk kan worden ingelogd op websites en andere computers. Deze kluis is terug te vinden bij Referentiebeheer (toegankelijk via het configuratiescherm) alwaar ze eenvoudig kunnen worden veiliggesteld (link Back-up van kluis maken) én weer worden teruggezet (link Kluis terugzetten)!
LET OP: De genoemde tools zijn zeer krachtig en worden daarom door een aantal virusscanners ten onrechte aangezien voor een virus.
De password recovery tools van NirSoft: ruim aanbod
De beste tools voor het achterhalen van wachtwoorden zijn beschikbaar op de website van NirSoft (download:
www.nirsoft.net)! Hier
zijn password recovery tools te vinden voor het achterhalen van vergeten wachtwoorden van
het e-mailprogramma (Mail
PassView), het messenger-programma (MessenPass), de inbelverbindingen (Dialupass),
de beveiligde draadloze internetverbinding (WirelessKeyView)
of zelfs de wachtwoorden van bezochte websites (IE PassView). Start de benodigde recoverytools op, spreid de vensters over het scherm en maak een afdruk met
een PrintScreen programma. U zult er versteld van staan wat u hiermee allemaal kunt terughalen!
Achterhalen van FTP-wachtwoorden
FTP Password Recovery (download:
www.gsmblog.com/freeware)
is waardevol bij het achterhalen van het FTP-wachtwoord (nodig voor het uploaden van een website). Dit
programma onderschept het wachtwoord tijdens de communicatie met de FTP-server. Het moge duidelijk zijn
hoe veilig het wachtwoord is, het wordt gewoon open en bloot meegestuurd! Dit
gebeurt overigens net zo bij het controleren van de mailbox!
Achterhalen van het wachtwoord van Word- of Excel-documenten
Het wachtwoord van een Word- of Excel-document vergeten? Dat hoeft
geen probleem te zijn met Free Word/Excel Password Recovery Software
(download:
www.freewordexcelpassword.com). Het achterhalen van het wachtwoord duurt
even, maar dan is de inhoud van een document wel weer leesbaar. Met Excel Password
Remover (download:
www.straxx.com/excel/password.html) kan een vergeten wachtwoord van een Excel-spreadsheet eenvoudig worden verwijderd. Deze tool is bedoeld voor het opheffen
van de schrijfbeveiliging van een Excel-werkmap of -blad en dus niet voor het
verwijderen van een wachtwoord om het bestand weer te kunnen openen.
Achterhalen van de productcode van Windows, Office e.d.
ProduKey (download:
www.nirsoft.net/utils/product_cd_key_viewer.html) kan worden gebruikt voor
het achterhalen van de (voor herinstallatie noodzakelijke) productcode van Windows en/of Office.
LicenseCrawler (download:
www.klinzmann.name/licensecrawler.htm) is zelfs in staat om ook van vele
andere programma’s (zoals Nero, PowerDVD, Adobe e.d.) de productcode te
achterhalen! Ook met het programma RockXP (XP, download:
www.rockxp.org) kunnen
productcodes van Windows en/of Office worden uitgelezen. Sterker nog: het
programma kan zelfs de Windows-productcode aanpassen! Dat is handig, want door het wijzigen van de productcode is er geen noodzaak meer Windows volledig
opnieuw te installeren bij het omzetten van een illegale versie van Windows XP naar een legale versie (onder
Windows Vista kan de productcode worden gewijzigd via het onderdeel Systeem van het configuratiescherm).
Mocht Windows XP toch opnieuw geïnstalleerd moeten worden, dan is het zelfs
mogelijk een back-up van de activering te maken om deze vervolgens na
herinstallatie weer terug te zetten!
Achterhalen van diverse andere wachtwoorden
Cain & Abel (XP, download:
www.oxid.it/cain.html)
is een prachtig en uitgebreid programma, een
(bijna) alleskunner op het gebied van password recovery! Met de tool CmosPwd
(download:
www.cgsecurity.org/wiki/CmosPwd) kunnen de wachtwoorden van de meeste
moederborden worden achterhaald. Het administratorwachtwoord vergeten? Bekijk dan even op de pagina
over het maken van een
opstartbare CD.
Windows is standaard uitgerust met een tool om Windows-instellingen (voor bijvoorbeeld de Windows Verkenner, Internet Explorer etc.) van de ene computer naar de andere over te zetten. Onder Windows XP heet deze tool Wizard bestanden en instellingen overzetten en onder Windows Vista/7 Windows Easy Transfer (beide zijn te vinden via het startmenu, Alle Programma's, Bureau-accessoires, Systeemwerkset). Windows Easy Transfer kan ook worden gebruikt voor het overzetten van instellingen en gegevens vanuit Windows XP naar Windows Vista/7. Omdat Windows Easy Transfer (download: www.microsoft.com) is echter niet standaard onder Windows XP beschikbaar, deze moet dus eerst worden gedownload.
Bedenk dat met deze methode ook ongewenste instellingen worden overgenomen! De tools zijn overigens minder geschikt voor het maken van een back-up van essentiële persoonlijke gegevens, aangezien alle gegevens gebundeld in slechts één bestand worden opgeslagen. Moet een back-up van de persoonlijke gegevens worden gemaakt, doe dit dan bij voorkeur handmatig (zoals verderop in deze paragraaf beschreven) of gebruik de tool SyncBack voor een geautomatiseerde back-up.
TIP: De Wizard bestanden en instellingen overzetten en Windows Easy Transfer kunnen ook worden gebruikt voor het overzetten van instellingen van het ene gebruikersaccount naar het andere.
Het is verstandig om naast de inloggegevens van het e-mailaccount ook de instellingen van de internetverbinding even te noteren. Deze staan bij de eigenschappen van de verbinding bij het onderdeel Netwerkverbindingen (XP)\Netwerkcentrum (Vista) in het configuratiescherm. Wordt geen gebruik gemaakt van een DHCP-server (welke wordt gebruikt voor het automatisch toewijzen van IP-adressen), noteer dan ook de TCP/IP-instellingen.
De map C:\Documents and Settings (XP) \ C:\Gebruikers (Vista) met de persoonlijke documenten en programma-instellingen bevat interessante submappen, waaronder de submap All Users (met algemene instellingen) en de submappen van de verschillende gebruikersaccounts (met gebruikersspecifieke instellingen). Het maken van een back-up van deze gegevens gaat eenvoudig door alle mappen met data met behulp van de Windows Verkenner naar een veilige locatie te kopiëren. Omdat sommige gebruikersspecifieke bestanden in gebruik zijn op het moment dat een gebruikersaccount actief is, kunnen deze bestanden alleen worden gekopieerd vanuit een ander gebruikersaccount met administratorrechten. Het is niet nodig de submappen met tijdelijke bestanden (zoals Temp en Temporary Internet Files) te kopiëren.
Veel instellingen worden opgeslagen in het register. Wanneer daar een beetje handigheid mee verkregen is, kunnen de instellingen in het register zo worden geëxporteerd naar een registerbestand (om later in het nieuwe systeem te importeren). Deze methode vergroot wel het risico bestaande problemen te importeren: het is beter het register opnieuw op te bouwen.
De favoriete locaties in de registereditor kunnen worden veiliggesteld door de registersleutel HKCU\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Applets\Regedit\Favorites naar een veilige locatie te exporteren.
Windows Vista/7 wordt dankzij virtualisatie extra tegen kwaadwillende software beveiligd. Programmabestanden van geïnstalleerde software worden door middel van de virtualisatie op een andere locatie opgeslagen dan het programma zelf voor ogen had, waardoor deze bestanden slechts virtueel op de plek van de originele bestanden komen te staan). Zo worden bestanden in de map C:\Program Files per gebruiker gevirtualiseerd in de persoonlijke map C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Local\VirtualStore\Program Files. Deze map kan essentiële bestanden bevatten, denk bijvoorbeeld aan de gedeelde map met gedownloade muziek en films van een filesharingprogramma als eMule. Staan daar belangrijke bestanden tussen, stel deze dan veilig door ze met behulp van de Windows Verkenner naar een veilige locatie te kopiëren. Op de pagina over de compatibiliteit van software met Windows Vista wordt uitgebreid ingegaan op de VirtualStore.
Gedurende het gebruik van de spellingscontrole worden steeds meer woorden aan het standaard woordenboek toegevoegd. Deze aanvullingen worden opgeslagen in het bestand CUSTOM.DIC (XP: C:\Documents and Settings\inlognaam\Application Data\Microsoft\Proof\ en Vista: C:\Gebruikers\inlognaam\AppData\Roaming\Microsoft\Proof\). Stel het bestand veilig met behulp van de Windows Verkenner, om deze na herinstallatie van Windows weer op dezelfde locatie terug te plaatsen. De opslaglocatie kan eventueel in MS Word via Extra, Opties, tabblad Spelling en Grammatica, knop Aangepaste woordenlijst worden gewijzigd. De inhoud van het bestand CUSTOM.DIC kan met Kladblok overigens eenvoudig worden aangepast.
Vanaf Windows Media Player 11 is het niet meer mogelijk licenties van mediabestanden (mediagebruikersrechten, ook wel Digital Rights Management (DRM) genoemd) veilig te stellen. Na het herinstalleren van Windows moet opnieuw contact worden opgenomen met de winkel waar de media is gekocht (als deze nog bestaat...), zodat de rechten opnieuw gedownload kunnen worden (de kopieerbeveiliging voorkomt dat een back-up van de overeenkomsten kan worden gemaakt). In de oudere versies van Windows Media Player was het wel mogelijk de licentieovereenkomsten veilig te stellen, en wel via Extra, Licentieovereenkomsten, de locatie selecteren en dan kiezen voor Nu back-up maken (het terugzetten gaat op ongeveer dezelfde wijze). Er zijn overigens tools op internet te vinden die wel DRM-gegevens kunnen veiligstellen.
Bij intensief gebruik worden aardig wat extra’s (zoals emoticons, schermafbeeldingen, winks e.d.) aan Windows Live Messenger toegevoegd. Met de gratis tool ConCon Retriever (download: http://concon.110mb.com) kunnen deze op eenvoudige wijze worden veiliggesteld en op de nieuwe Windows-installatie worden hersteld.
Hoewel Windows over een database met hardware drivers beschikt (en de meeste hardware bij herinstallatie dus al van een driver voorziet), is vooraf niet duidelijk of Windows alle benodigde drivers automatisch kan installeren. Bevat het Apparaatbeheer na installatie van Windows nog onbekende hardware (te herkennen aan een geel vraagteken), dan zullen de voor deze hardware benodigde drivers nog handmatig moeten worden toegevoegd. Een back-up van de drivers kan in zo’n geval goed van pas komen. Het veiligstellen van de hardware drivers kan op twee manieren:
Noteer in ieder geval de namen van alle geïnstalleerde hardware items (zie het Apparaatbeheer, in Windows XP bereikbaar via het onderdeel Systeembeheer van het configuratiescherm, onderdeel Computerbeheer; in Windows Vista direct via het configuratiescherm). Deze lijst kan na herinstallatie van nut zijn bij het zoeken naar de juiste drivers!
LET OP: Stel de drivers van het modem en/of de netwerkadapter veilig vóórdat Windows opnieuw wordt geïnstalleerd. Zo wordt voorkomen dat er na een herinstallatie van Windows geen toegang tot het internet meer is (die dan juíst nodig is om deze drivers te downloaden)! Op de pagina's over het installeren van Windows XP hardware drivers en Windows Vista hardware drivers is meer informatie te vinden het het installeren van hardware drivers.
Back-up maken van de geïnstalleerde drivers met DriverMax
Start DriverMax, open het onderdeel Driver backup and restore en
kies de optie Backup drivers. Met een klik op de knop Next toont DriverMax een overzicht van
alle geïnstalleerde hardware en bijbehorende drivers. Met de knop Select all
worden alle drivers in één keer geselecteerd waarna ze met de knop Next veiliggesteld
kunnen worden (schakel onnodige eventueel uit). Navigeer vervolgens naar een geschikte map waar
DriverMax
de back-up van de hardware drivers
kan opslaan.
Komt er na herinstallatie van Windows nog onbekende hardware in Apparaatbeheer voor, navigeer dan vanuit de installatiewizard voor het installeren van hardware drivers naar de zojuist aangemaakte database om de voor de hardware benodigde driver te selecteren. Worden deze drivers op een CD gebrand, dan kan het zoeken naar de juiste drivers zelfs automatisch worden uitgevoerd. De drivers kunnen eventueel ook vanuit DriverMax met de optie Restore drivers from backup worden teruggezet, daarvoor moet de software wel eerst weer opnieuw worden geïnstalleerd.
Wordt er gebruik gemaakt van SATA-schijven (serial ATA) in een RAID-opstelling? Zorg er dan voor dat de drivers van de RAID-controller klaar liggen (deze zijn meestal bij de aanschaf van het systeem meegeleverd). Ze zijn in veel gevallen noodzakelijk tijdens de installatie van Windows! Druk tijdens de setup van Windows XP op F6 om deze drivers te kunnen laden.
Windows Vista/7 ondersteunt standaard een groot aantal RAID-controllers. Of de gebruikte RAID-controller daadwerkelijk wordt ondersteund, wordt duidelijk door het gewoon uit te proberen. Wordt de harde schijf niet door de setup herkend, dan kunnen de daarvoor benodigde drivers alsnog handmatig worden geladen.
Het is verstandig te controleren of de harde schijf hardwarematig nog gezond is voordat Windows opnieuw wordt geïnstalleerd. De meeste BIOS-varianten zijn voorzien van de optie SMART (die doorgaans uit staat). Deze optie kan helpen de gezondheid van de harde schijf te controleren. Problemen worden hiermee vroegtijdig gemeld, zodat er genoeg tijd is om de gegevens veilig te stellen. Schakel deze optie dus altijd in! Is de optie SMART niet te vinden in het BIOS, dan kan in veel gevallen ook gebruik worden gemaakt van de tool HDD Health (download: www.panterasoft.com).
 |
This page is also available in english: |
|
Home Windows XP Windows Vista Windows 7 Beveiliging Software Netwerk/internet Herinstallatie Systeembeheer WWW