Windows systeemback-up/image maken

Is Windows geïnstalleerd en optimaal afgesteld, en is de persoonlijke data verplaatst naar een andere partitie? Dan is het tijd om een Windows systeemback-up (image) te maken. Bij een systeemback-up worden alle bits van de Windows-partitie veiliggesteld. Hierdoor kan te allen tijde worden teruggekeerd naar de Windows-installatie zoals deze op het moment van het maken van de image was afgesteld. Waar systeemherstel (Start, Alle Programma's, Bureau-accessoires, Systeemwerkset, Systeemherstel) nog wel eens voor problemen zorgt, zal het terugzetten van een systeemback-up altijd werken!

Het maken van een systeemback-up kost even wat tijd, het terugzetten daarentegen kan gemakkelijk binnen het half uur: een peuleschil vergeleken met de tijd die het kost om het hele systeem weer opnieuw te installeren en optimaliseren! Zowel het maken als het terugzetten van de back-up gaat in een handomdraai. Enkele goede redenen om een systeemback-up te gebruiken:

Is er een vermoeden van een virus- of spyware-besmetting?
Plaats de systeemback-up terug en Windows is weer virusvrij.
Is Windows niet meer zo snel als voorheen?
Plaats de systeemback-up terug en de computer is weer zo snel als voorheen.
Vervelend regelmatig onderhoud te moeten verrichten, zoals het scannen op virussen, adware, spyware, temp files verwijderen of het defragmenteren van de harde schijf?
Plaats de systeemback-up terug: met 5 tot 30 minuten wachten is het systeemonderhoud weer achter de rug.
Een fout gemaakt die niet meer terug te draaien is?
Plaats de systeemback-up terug en het probleem is weer opgelost.
Software uitproberen zonder in de problemen te komen?
Plaats de systeemback-up terug en de nieuw geïnstalleerde software is weer verdwenen.

Hoe een systeemback-up (image) werkt

Een systeemback-up bestaat uit een exacte kopie (image) van de Windows-partitie (C). Bij het terugplaatsen van een eerder gemaakte systeemback-up wordt de gehele C:-schijf overschreven. Dit resulteert in een onomkeerbaar verlies van alle gegevens op de C:-schijf, alle persoonlijke bestanden moeten dus eerst worden verplaatst naar een aparte datapartitie (deze website gaat ervan uit dat dit de D:-schijf is; zie voor meer informatie eventueel de pagina over het verplaatsen van de persoonlijke bestanden). De image van het systeem wordt in een of meer bestanden opgeslagen op een aparte partitie, externe harde schijf of CD/DVD.

ALTERNATIEVE GRATIS SYSTEEMBACK-UP TOOLS

Er zijn verschillende gratis systeemback-upprogramma’s beschikbaar. Zo is de tool Macrium Reflect (download: www.macrium.com) een zeer gebruikersvriendelijk alternatief. Ook de gratis tools DriveImage XML (download: www.runtime.org) en DrvImagerXP (download: www.softpedia.com) kunnen worden gebruikt, maar zijn beduidend minder prettig in het gebruik. Geen van deze alternatieven biedt echter afdoende ondersteuning voor RAID-configuraties, mede daarom wordt in dit boek alleen de tool Partition Saving uitgebreid toegelicht.

Het is overigens niet verstandig een image van de op dat moment actieve partitie terug te zetten (als het al mogelijk is…). Dit betekent dat deze tools niet vanuit de standaard Windows-installatie moeten worden opgestart, maar vanaf een op Windows (zoals BartPE of VistaPE) of Linux gebaseerde opstartbare CD/DVD. Als alternatief kunnen deze tools ook met behulp van een multiboot systeem vanuit een andere Windows-installatie worden uitgevoerd.

DE GRATIS VERSIE VAN ACRONIS TRUE IMAGE

Ooit wel eens gehoord van Acronis True Image voor het maken van een image van (een partitie op) de harde schijf? Deze commerciële imaging-tool wordt ook (als uitgeklede versie) gratis beschikbaar gesteld aan bezitters van een (interne of externe) harde schijf van Western Digital, Seagate of Maxtor. Voor Western Digital-harde schijven wordt de tool Acronis True Image Western Digital Edition (download: http://support.wdc.com/product/downloaddetail.asp?swid=119) aangeboden en voor Seagate- en Maxtor-harde schijven de Nederlandstalige tool MaxBlast (download: www.seagate.com/www/en-us/support/downloads, tabblad Internal Products). Om het programma te kunnen gebruiken moet de harde schijf wel zijn aangesloten, maar dan kan het ook voor andere aangesloten harde schijven worden gebruikt. Wordt de software gebruikt op een computer die niet met een van bovengenoemde harde schijven is uitgerust, dan toont het een foutmelding en blokkeert het programma.

Hoewel beide tools ook binnen Windows kunnen worden opgestart, kan een image van de systeempartitie beter buiten Windows om worden gemaakt. Hiervoor moet wel eerst een opstartbare CD of geheugenkaart worden gemaakt (bij MaxBlast via Start, Alle programma's, Maxtor, Maxtor MaxBlast, Opstartmedia maken en bij Acronis True Image Western Digital Edition via Start, Alle programma's, Acronis, Acronis True Image WD Edition, Bootable Media Builder). Laat vervolgens de computer vanaf deze CD/geheugenkaart opstarten om een image van de Windows-partitie te maken en/of weer terug te zetten.

TIP: Wilt u meer weten over het gebruik van deze tools? Neem dan de handleiding van MaxBlast (download: www.seagate.com/support/maxblast/mb_ug.nl.pdf; in het Nederlands en in grote lijnen ook van toepassing op de WD Edition van Acronis) eens door.

Het gebruik van Partition Saving

Voor het maken van een systeemback-up zijn diverse commerciële imaging softwarepakketten beschikbaar, zoals Norton Ghost of Acronis True Image. Het kan echter ook met gratis software zoals Partition Saving (download: www.partition-saving.com). Dit programma is in twee varianten beschikbaar: de één werkt vanuit een MS-DOS-omgeving en de ander vanuit een Windows-omgeving. Met deze software kan een back-up van de volledige Windows-partitie (inclusief geïnstalleerde software en instellingen) worden gemaakt (én teruggezet).

Het opstarten van Partition Saving in een MS-DOS-omgeving
Partition Saving kan onder MS-DOS het gemakkelijkst worden gestart door eerst het bestand SAVEPART.EXE naar een extra aangemaakte FAT32-partitie te kopiëren. Start vervolgens de computer op vanaf een MS-DOS diskette. Is de computer niet uitgerust met een diskettestation, dan kan de diskette worden vervangen door een opstartbare MS-DOS CD-ROM (gebruik de gratis te downloaden ISO-image). Start vervolgens op in MS-DOS, selecteer de drive (C:) en geef het commando C:\SAVEPART (wijzig eventueel de schijfletter, deze is afhankelijk van de FAT32-partitie waarop SAVEPART.EXE is geplaatst) om Partition Saving op te starten.

Het opstarten van Partition Saving in een Windows-omgeving
In de download van Partition Saving is tevens het bestand SPARTWIN.EXE opgenomen. Met dit bestand kan het programma vanuit een Windows-omgeving worden uitgevoerd. Deze versie werkt op vergelijkbare wijze als de originele MS-DOS-versie, maar heeft als bijkomende voordelen dat de muis kan worden gebruikt voor de aansturing en dat NTFS-partities kunnen worden gebruikt voor het wegschrijven van de gemaakte back-up.

Hoewel het programma onder Windows kan worden gebruikt, is het niet mogelijk om vanuit Windows zelf een image van de partitie te maken waarop het Windows-besturingssysteem is geïnstalleerd! Er zal dus eerst een nieuwe, op Windows gebaseerde werkomgeving moeten worden gecreëerd. Dit kan door gebruik te maken van een op Windows gebaseerde opstartbare CD zoals BartPE of VistaPE. Plaats het bestand SPARTWIN.EXE op de gewenste back-uplocatie, start de computer op vanaf de opstartbare CD en voer dit bestand uit door er op te dubbelklikken (bijvoorbeeld vanuit het programma A43 File Management Utility welke standaard in BartPE zit). Deze procedure is een praktische oplossing voor computers zonder diskettestation of wanneer men geen gebruik wil maken van MS-DOS.

Het maken van een systeemback-up met Partition Saving
Nu het programma is opgestart (in een MS-DOS- of in een Windows-omgeving), kan met behulp van onderstaande keuzes een back-up van de Windows-partitie worden gemaakt:

Kies voor Save an element.
Kies voor Disk number 0.
Kies voor All sectors (gehele partitie), Occupied sectors (alleen bezette sectoren) of Element without swap files (neemt de pagefile en de hibernation file niet mee). In het laatste geval moet de locatie van de swap files worden gekozen, meestal is dat de root directory (\).
Kies de schijfletter voor de opslag van de back-upfiles.
Geef een bestandsnaam op, het liefst met een extensie .000 (bijvoorbeeld WINBU.000).
Activeer de optie Automatic naming, hierdoor worden de bestanden automatisch doorgenummerd (onder Windows kan dat eenvoudig met de muis, onder MS-DOS via tweemaal ALT-TAB, de spatiebalk en nogmaals ALT-TAB om terug te keren naar het hoofdscherm).
Kies voor OK om door te gaan met de back-upprocedure.
Definieer de maximale grootte van de back-upbestanden (bijvoorbeeld 680 Mb) zodat de bestanden eventueel op CD-ROM gebrand kunnen worden.
Kies een compressieratio (optie 1 geeft doorgaans de beste verhouding van snelheid en compressie).
Na afloop wordt gevraagd of de gemaakte keuzes opgeslagen moeten worden in een configuratiebestand. Een dergelijk bestand kan eventueel van pas komen om het terugzetten van de back-up te automatiseren. Sla het configuratiebestand desgewenst op.

Voordat een back-up van de gehele partitie (All sectors) wordt gemaakt, is het verstandig de niet gebruikte sectoren te overschrijven met nullen met een programma als Active@ Eraser (download: www.active-eraser.com, in Windows Vista uitvoeren met administratorrechten). Zo wordt voorkomen dat de back-up groter wordt dan nodig. Het terugzetten van een gemaakte back-up gaat op vergelijkbare wijze door aan het begin te kiezen voor Restore an element.

Het gebruik van een externe harde schijf
Hoewel het gebruik van een aparte back-uppartitie wordt geadviseerd, is dit niet per definitie noodzakelijk. De systeemback-up kan namelijk ook worden gemaakt door een met een USB-kabel verbonden externe harde schijf aan te sluiten. Hoewel een FAT32-partitie op een externe harde schijf vanuit MS-DOS meestal wel bereikbaar is (al dan niet door gebruik te maken van een extra USB-driver), levert dit toch vaak problemen op. Dergelijke problemen doen zich echter niet voor bij gebruik van de Windows-versie van Partition Saving. Door de computer op te starten vanaf een opstartbare CD (bijvoorbeeld BartPE of VistaPE) terwijl een externe harde schijf is aangesloten, kan de back-up er probleemloos naar worden weggeschreven.

SchoonePC systeemback-up diskette maken (met Partition Saving)

Op de volgende pagina's staat een uitgebreide handleiding voor het maken van een opstartbare SchoonePC systeemback-updiskette (of CD-ROM) met behulp van Partition Saving. Deze diskette is voorzien van een gebruikersvriendelijk menu voor het op eenvoudige wijze maken en terugzetten van een systeemback-up van de Windows-partitie. Met deze diskette/CD kost dit slechts enkele toetsaanslagen en zo'n 5-30 minuten tijd (afhankelijk van de hoeveelheid geïnstalleerde software en de snelheid van de harde schijf). Zo kan het met veel bloed, zweet en tranen geoptimaliseerde Windows-systeem eenvoudig worden veiliggesteld! De afbeelding laat zien hoe eenvoudig het menu van de opstartbare back-updiskette is opgebouwd.

Zie de volgende pagina's voor meer informatie over de opstartbare systeemback-up diskette: