Voordat Windows (opnieuw) wordt geïnstalleerd, moet de harde schijf worden gepartitioneerd waardoor deze in meerdere partities wordt opgesplitst. Deze partities verschijnen in de Windows Verkenner dan als schijf C, D, E, etc. De meeste harde schijven zijn standaard voorzien van slechts één partitie, de C:-schijf. Deze situatie is minder praktisch, omdat de persoonlijke gegevens zodoende niet gescheiden kunnen worden van het besturingssysteem. Daarnaast is het lastig een systeemback-up te maken.
Soms is de harde schijf voorzien van een door de fabrikant geplaatste recovery-partitie (veelal verborgen). Verwijder deze partitie niet, behalve wanneer deze met zekerheid niet meer nodig is. Het opnieuw bestellen van recovery-CD/DVD's duurt namelijk erg lang en is doorgaans niet gratis!
Op de pagina over het kleiner maken van de Windows-partitie i.g.v. een recovery-partitie staat beschreven hoe het opstarten van de recovery-partitie in zijn werk gaat, zodat Windows op een nieuw gepartitioneerde harde schijf kan worden geïnstalleerd.
LET OP: Met het verwijderen van een partitie verliest u alle gegevens op deze partitie, zorg er daarom voor dat alle belangrijke gegevens eerst zijn veiliggesteld! Maak zo nodig eerst een back-up van de partitietabel met MRESCUE.COM (MasterBooter, zie de multiboot pagina) of SAVEPART.EXE (Partition Saving, zie de pagina over het maken van een systeemback-up).
Het is goed om te weten welke verschillende typen partities en toepassingsmogelijkheden per type er zijn, voordat de harde schijf opnieuw wordt ingedeeld. De belangrijkste partitie is de primaire partitie. Deze wordt doorgaans gebruikt om een besturingssysteem op te installeren, in dit geval Windows. Zijn er voornemens een multiboot systeem te installeren, dan is het noodzakelijk een tweede en wellicht derde primaire partitie aan te maken.
In totaal kunnen maximaal vier partities op één harde schijf worden aangemaakt. Zijn er meer dan vier noodzakelijk? Maak dan een uitgebreide partitie aan (ook wel extended partitie genoemd). Een uitgebreide partitie kan weer worden opgedeeld in meerdere logische stations, die elk afzonderlijk dienst kunnen doen als ‘partitie’. Het is dus verstandig voor elk besturingssysteem een primaire partitie aan te maken, plus één uitgebreide partitie met logische stations voor de overige schijfletters (bijvoorbeeld voor de data- en back-uppartities).
Tijdens de setup van Windows XP moet een keuze worden gemaakt uit de bestandssystemen FAT32 en NTFS (bij Windows Vista wordt standaard gekozen voor NTFS). Het verouderde FAT32-bestandssysteem is iets sneller, wordt voornamelijk gebruikt voor een Windows 98/ME-besturingssysteem en is nog leesbaar vanaf een MS-DOS opstartbare diskette/CD. De voorkeur gaat echter uit naar het NTFS-bestandssysteem omdat dat voor een stabieler systeem zorgt. Daarnaast kunnen met een NTFS-bestandssysteem persoonlijke bestanden worden beveiligd tegen andere gebruikers.
Maak voor de Windows (C)- en Data (D)-partitie bij voorkeur gebruik van het NTFS-bestandssysteem en gebruik voor de BACK-UP (E)-partitie het FAT32-bestandssysteem (zodat de hierop geplaatste back-upbestanden benaderbaar zijn vanaf de MS-DOS systeemback-up diskette). Met Windows Schijfbeheer (via het onderdeel Systeembeheer van het configuratiescherm, Computerbeheer) is het overigens niet mogelijk FAT32-partities groter dan 30 Gb te maken.
TIP: Vergeet niet de registertweaks na te lezen voor een sneller NTFS-bestandssysteem onder Windows XP!
Binnen een NTFS-bestandssysteem kunnen de persoonlijke bestanden worden beveiligd door middel van encryptie (EFS, encrypted file system). Met een unieke sleutel (die gekoppeld is aan het account) wordt toegang tot deze gegevens verkregen. Maar pas op met deze vorm van beveiligen: voordat u er erg in heeft zijn de bestanden niet meer toegankelijk! Encryptie wordt toegepast door in de Windows Verkenner met rechts op een bestand te klikken en te kiezen voor Eigenschappen, knop Geavanceerd, optie Inhoud coderen\versleutelen om gegegevens te beveiligen. Deze unieke EFS-sleutel wordt overigens veiliggesteld (geëxporteerd) via het onderdeel Gebruikersaccounts in het configuratiescherm, taak Uw certificaten voor bestandsversleuteling beheren (bij Windows XP Pro moet eerst de gebruikersaccount worden geselecteerd en daarna de taak Wachtwoord niet meer vergeten). Zie de pagina over de beveiliging van Windows en het toepassen van encryptie voor meer informatie.
TIP: Windows Vista/7 Business en Ultimate beschiken overigens met BitLocker (bereikbaar via het configuratiescherm) over een handige tool om een gehele partitie te versleutelen.
De C:-partitie wordt bij voorkeur uitsluitend voor het Windows-besturingssysteem en de geïnstalleerde software gebruikt. Dit betekent dat de persoonlijke gegevens (zoals de persoonlijke documenten, muziek, video’s, e-mail, contactpersonen, agenda en favoriete websites) op een aparte D:-partitie kunnen worden opgeslagen. Elke gebruikersaccount krijgt op deze partitie een eigen map met persoonlijke data.
Nadat Windows (en de overige software) van de persoonlijke data is gescheiden wordt het mogelijk een systeemback-up te maken (en terug te zetten) zonder hierbij het risico te lopen data te verliezen. Wordt er een systeemback-up gemaakt zoals op deze website staat beschreven, dan moet er een FAT32-partitie worden aangemaakt. Dit is praktisch op te lossen door een derde partitie E (BACK-UP) aan te maken.
Een van de betere commerciële tools voor het vooraf aanmaken van meerdere partities is Paragon Partition Manager (www.paragon-software.com/home/pm-personal), maar er kan natuurlijk ook gebruik worden gemaakt van een gratis opstartbare CD zoals de GParted Live CD of Parted Magic. Ze hebben elk hun voor- en nadelen, maar werken alle met hetzelfde principe. Het is eenvoudiger de harde schijf (opnieuw) te partitioneren voordat de setup van Windows wordt uitgevoerd, achteraf gaat dat een stuk lastiger. Het is echter niet noodzakelijk gebruik te maken van dergelijke partitioneringssoftware, het kan namelijk ook tijdens de setup met behulp van de Windows-CD/DVD.
Tijdens de setup van Windows wordt gevraagd op welke schijf en partitie het besturingssysteem geïnstalleerd moet worden. Op dat moment kunnen de huidige partitie(s) worden verwijderd, om vervolgens direct een nieuwe Windows-partitie aan te maken. Bij Windows XP worden bestaande partities verwijderd met de D-toets (van delete, zie de informatiebalk onderin het scherm), bij Windows Vista gaat dat via de link Stationsopties (geavanceerd). Maak vervolgens een nieuwe systeempartitie aan en kies voor de gewenste omvang (kies in Windows XP voor het NTFS-bestandssysteem).
Een aangemaakte (primaire) partitie wordt na een herstart van Windows automatisch C genoemd. Wordt de Windows-partitie tijdens de Windows-setup aangemaakt, houd dan nauwlettend in de gaten dat deze partitie ook daadwerkelijk C wordt genoemd. Is dit NIET het geval, breek dan de installatie af! Herstart de setup en maak de partitie eventueel opnieuw aan. Dit probleem kan zich voordoen wanneer de DVD-speler al de letter C had gekregen, omdat er nog geen partitie aanwezig was.
Wordt tijdens de setup van Windows XP gekozen voor een snelle formattering van de oude Windows-partitie (zonder de harde schijf opnieuw te partitioneren), dan kan het voorkomen dat niet alle oude bestanden worden verwijderd. De nieuwe Windows-installatie is pas met zekerheid vrij van oude bestanden wanneer de oude partitie wordt verwijderd. Maak dus altijd nieuwe partities aan!
De overige partities kunnen gemakkelijk binnen Windows worden aangemaakt, gebruik makend van Schijfbeheer (via het onderdeel Systeembeheer van het configuratiescherm, Computerbeheer). Bij Windows Schijfbeheer onder Windows Vista ontstaan overigens nog wel eens de nodige problemen: zo kan een uitgebreide partitie alleen worden aangemaakt wanneer er reeds drie primaire partities aanwezig zijn. Met Windows Schijfbeheer kunnen ook de schijfletters van de CD/DVD-spelers binnen Windows worden aangepast.
Om een idee te geven wat een praktisch indeling van de harde schijf kan zijn, is in onderstaande tabel een voorbeeld weergegeven voor een 200 Gb harde schijf. Dit voorbeeld deelt de harde schijf op in een systeempartitie (C:) en een uitgebreide partitie (met de logische stations D en E). Schijf D wordt gebruikt voor de persoonlijke data en schijf E is gereserveerd voor het maken van een systeemback-up.
| Schijfletter | XP | Vista | Schijfnaam |
30 Gb |
50 Gb |
Primaire partitie voor het besturingssyteem: |
|
C |
30 Gb |
50 Gb |
WINDOWS (NTFS) |
170 Gb |
150 Gb |
Uitgebreide partitie met de volgende logische stations: |
|
D |
140 Gb |
120 Gb |
DATA (NTFS) |
E |
30 Gb |
30 Gb |
BACK-UP (FAT32, minimaal 5-10 Gb) |
In het voorbeeld is een systeemback-uppartitie aangemaakt met een omvang van 30 Gb. De ingepakte versie van een systeemback-up van de Windows-partitie (C) neemt ongeveer 65% van de originele hoeveelheid bezette sectoren in beslag (grootte is afhankelijk van geïnstalleerde software). Een systeemback-up van een standaard Windows XP-installatie neemt ongeveer 1 Gb aan data in beslag, voor Windows Vista is dat 4 Gb. Voor het opslaan van drie systeemback-ups inclusief de nodige software) is dus respectievelijk 5 en 20 Gb aan opslagruimte nodig. Een back-uppartitie van 20 tot 30 Gb is dan geen overbodige luxe.
Bevat de harde schijf slechts één partitie (met daarop zowel Windows als data), en is er geen behoefte aan om Windows helemaal opnieuw te installeren? Of maakt de recovery-procedure het onmogelijk Windows op een kleinere partitie te installeren? Dan is er toch nog hoop! De huidige C:-partitie kan worden verkleind (mèt behoud van gegevens), om vervolgens uit de resterende ruimte nieuwe partities aan te maken.
Het is onder Windows XP onmogelijk de systeempartitie met Windows Schijfbeheer te verkleinen. Er moet dan gebruik worden gemaakt van alternatieve partitioneringssoftware, zoals Paragon Partition Manager (www.paragon-software.com/home/pm-personal) of met de gratis GParted Live CD (download: http://gparted.sourceforge.net/livecd.php) dan wel het gratis programma Parted Magic (download: http://partedmagic.com). Wees wel voorzichtig, het kan namelijk ook goed fout gaan! Zorg daarom eerst voor een back-up van de persoonlijke gegevens.
In Windows Vista/7 kan wel met Windows Schijfbeheer (via het onderdeel Systeembeheer van het configuratiescherm, Computerbeheer) de omvang van systeempartitie worden aangepast. Klik hiervoor met rechts op de partitie en kies voor Volume uitbreiden of Volume verkleinen. In de praktijk valt deze optie wel wat tegen omdat Windows Schijfbeheer geen bestanden kan verplaatsen. Hoewel deze procedure probleemloos zou moeten verlopen, is het verstandig eerst de op de partitie aanwezige persoonlijke gegevens veilig te stellen. Wees voorzichtig met alternatieve partitioneringssoftware, gebruik deze alleen wanneer deze geschikt zijn voor de nieuwe versie van het NTFS-bestandssysteem!
De pagina over het verkleinen van de Windows partitie bij een recovery-partitie staat beschreven hoe de Windows-partitie verkleind kan worden in een situatie waarbij voor het installeren van Windows uitsluitend van de recovery-partitie gebruik kan worden gemaakt.
 |
This page is also available in english: |
|
Home Windows XP Windows Vista Windows 7 Beveiliging Software Netwerk/internet Herinstallatie Systeembeheer WWW