Partitioneren harde schijf

De meeste harde schijven zijn standaard voorzien van slechts één partitie, de C:-schijf. Deze situatie is minder praktisch omdat de persoonlijke gegevens zodoende niet gescheiden kunnen worden van het besturingssysteem (daarnaast is het lastig een systeemback-up te maken). Voordat Windows (opnieuw) wordt geïnstalleerd, is het dus verstandig eerst de harde schijf opnieuw te partitioneren en daarbij deze in meerdere partities te verdelen. Deze partities verschijnen vervolgens in de Windows Verkenner als aparte schijven (C:, D:, E:, etc.).

RECOVERY-PARTITIE

Soms is de harde schijf voorzien van een door de fabrikant geplaatste recovery-partitie (veelal verborgen). Verwijder deze partitie alleen wanneer u er absoluut zeker van bent dat deze echt niet meer nodig is, het bestellen van recovery-CD/DVD's duurt namelijk erg lang en is doorgaans niet gratis! Zie tevens de pagina over het kleiner maken van de Windows-partitie in geval van een recovery-partitie om veilig extra ruimte vrij te maken voor nieuwe partities.


LET OP: Met het verwijderen van een partitie verliest u alle gegevens op deze partitie, zorg er daarom voor dat alle belangrijke gegevens eerst zijn veiliggesteld! Maak zo nodig eerst een back-up van de partitietabel met imagesoftware zoals SAVEPART.EXE (Partition Saving, zie de pagina over het maken van een systeemback-up).

MBR en GPT: de oude en de nieuwe manier van partitioneren

Bij een Windows-besturingssysteem zijn er twee verschillende indelingen om de harde schijf opnieuw mee te partitioneren: het vertrouwde MBR (Master Boot Record) of het nieuwe GPT (GUID Partition Tabel), zie onderstaande figuur. Aangezien achteraf niet meer zo makkelijk geswitcht kan worden tussen MBR en GPT is het verstandig om meteen de gewenste keuze te maken. Deze keuze is afhankelijk van de te installeren Windows-versie (32- of 64-bits, Windows 8, 7, Vista of XP) en het toegepaste BIOS (het oude vertrouwde BIOS dan wel het nieuwe UEFI).

MBR (Master Boot Record): Primaire partitie, uitgebreide partitie en logische stations

Bij een MBR (Master Boot Record) wordt een bootrecord in de eerste sector van de harde schijf geplaatst met daarin opgeslagen de partitietabel en informatie over het opstartproces (bijvoorbeeld vanaf welke partitie moet worden opgestart, welke partities verborgen moeten worden, e.d.). Een groot minpunt van MBR want raakt deze bootrecord beschadigd dan zijn de gegevens alleen nog met recoverysoftware toegankelijk te maken. Een ander nadeel van de MBR is dat deze ruimte maximaal vier partities kan bevatten, hier moet dus verstandig mee worden omgegaan. Voor het installeren van een besturingssysteem (in dit geval Windows) wordt doorgaans een primaire partitie gebruikt. Zijn er voornemens een multiboot systeem aan te maken dan is het noodzakelijk een tweede en wellicht derde primaire partitie aan te maken. Wanneer meer dan vier partities gewenst zijn dan kan dat worden opgelost met een uitgebreide partitie (ook wel extended partitie genoemd), deze kan namelijk worden voorzien van meerdere logische stations (die dienst kunnen doen als ‘partities’). Bij partitionering op basis van MBR is het dus verstandig voor elk besturingssysteem een primaire partitie aan te maken plus één uitgebreide partitie met logische stations voor de overige schijfletters (bijvoorbeeld voor de data- en back-up partities).

TIP: Zie http://technet.microsoft.com/en-us/library/cc976786.aspx voor meer informatie van Microsoft over de MBR.

GPT (Globaly Unique Identifier Partition Table)

Een partitietabel gebaseerd op het nieuwe GPT (GUID Partition Table) is beter bestand tegen beschadigingen. De GPT-gegevens worden namelijk niet alleen tweemaal opgeslagen (in een primaire GPT aan het begin van de harde schijf en als back-up in een secundaire GPT aan het einde van de harde schijf), er vindt ook nog eens CRC32 (32-bit Cyclic Redundancy Check) controle plaats om logische corruptie van de GPT te achterhalen èn indien nodig gelijkt te herstellen. Dankzij de 64-bits adressering kan GPT ook overweg met de grotere harde schijven (de maximale grens voor MBR ligt vanwege de 32-bits adressering bij 2,2 Tb). Tevens biedt GPT de mogelijkheid om maximaal 128 partities op één harde schijf aan te maken, hetgeen het aantal beschikbare schijfletters ruimschoots overstijgt.

Opbouw van de MBR-indeling t.o.v. de GPT-indeling (bron: Microsoft TechNet)

Er zijn ook kanttekeningen bij GPT te plaatsen:

TIP: Zie http://msdn.microsoft.com/en-us/windows/hardware/gg463525.aspx voor meer informatie van Microsoft over de GPT.

Harde schijf voorafgaande aan of tijdens de setup partitioneren

Met behulp van speciale partitioneringssoftware zoals Paragon Partition Manager (download: www.paragon-software.com/free/pm.html), EaseUS Partition Master (download: www.partition-tool.com/personal.htm), MiniTool Partition Wizard (download: www.partitionwizard.com/partition-wizard-bootable-cd.html) en/of de GParted Live CD/Parted Magic kan de harde schijf zowel voor als na de installatie van Windows worden gepartitioneerd, deze tools zijn namelijk in staat om een bestaande partitie mèt behoud van gegevens te verkleinen. Het is echter zelden noodzakelijk gebruik te maken van dergelijke partitioneringssoftware, veel aanpassingen kunnen namelijk gewoon tijdens de setup van Windows worden uitgevoerd (nadat de persoonlijke gegevens zijn veiliggesteld). Wanneer de setup vraagt op welke schijf en partitie Windows moet worden geïnstalleerd, kunnen bestaande partities immers via de link Stationsopties (geavanceerd) worden verwijderd (bij XP met de D-toets). Vervolgens kan direct een nieuwe Windows-systeempartitie met de gewenste omvang worden aangemaakt. Daarnaast kan een Windows-partitie ook altijd nog achteraf met Schijfbeheer worden verkleind, zij het in beperkte mate.

LET OP: Een aangemaakte (primaire) partitie wordt na een herstart van Windows automatisch C: genoemd. Wordt de Windows-partitie tijdens de Windows-setup aangemaakt, houd dan nauwlettend in de gaten dat deze partitie ook daadwerkelijk C: wordt genoemd. Is dit NIET het geval, breek de installatie dan af, herstart de setup en maak de partitie opnieuw aan!

De overige partities kunnen gemakkelijk binnen Windows worden aangemaakt, gebruik makend van Schijfbeheer (via het configuratiescherm, onderdeel Systeembeheer, onderdeel Computerbeheer). Bij een MBR-schijf is dit soms wel even gepuzzel om dit voor elkaar te krijgen, een uitgebreide partitie kan namelijk alleen worden aangemaakt wanneer reeds drie primaire partities aanwezig zijn. Met Windows Schijfbeheer kunnen ook de schijfletters van de DVD-spelers binnen Windows worden gewijzigd zodat er een logischere toewijzing van schijfletters plaatsvindt.

Het partitioneren met Schijfbeheer en het veranderen van de schijfletters.

Partitioneren met MBR of GPT

Wordt de harde schijf tijdens de setup opnieuw gepartitioneerd dan wordt de keuze tussen MBR of GPT bepaald door de aanwezigheid van een BIOS of EFI/UEFI en de te installeren Windows-versie. Gaat het om de 32-bits versie van Windows of is de computer voorzien van BIOS (waarbij EFI/UEFI ook niet via het BIOS is te activeren) dan wordt de harde schijf tijdens de setup automatisch voorzien van MBR. Wordt de 64-bits versie van Windows 8/7 op een EFI/UEFI-computer geïnstalleerd dan kan een keuze worden gemaakt tussen MBR of GPT. De keuze is echter afhankelijk van de methode waarop de DVD wordt opgestart (in te stellen bij de boot-opties in het EFI/UEFI). Wordt de DVD op de normale wijze opgestart dan wordt automatisch gepartitioneerd volgens MBR terwijl GPT automatisch wordt toegepast wanneer de DVD met EFI/UEFI wordt opgestart (de opstartmodus is toegankelijk via de opstartopties van het EFI/UEFI).

Wordt de installatie-DVD op de normale manier opgestart terwijl de betreffende harde schijf reeds volgens GPT is gepartitioneerd, dan verschijnt (op het moment dat de Windows-partitie moet worden geselecteerd) de foutmelding “Kan Windows niet op deze schijf installeren. De geselecteerde schijf heeft een GPT-partitiestijl.”. Wordt de installatie-DVD daarentegen volgens EFI/UEFI opgestart en is de betreffende harde schijf reeds volgens MBR gepartitioneerd dan verschijnt de foutmelding "Kan Windows niet op deze schijf installeren. De geselecteerde schijf bevat een MBR-partitietabel. Op EFI-systemen kunt u Windows alleen op GPT-schijven installeren.". Er zijn dan twee opties: óf de gehele harde schijf wordt opnieuw gepartitioneerd óf de setup wordt afgebroken om de computer volgens de andere methode op te starten (te wijzigen in de opstartopties van het BIOS dan wel EFI/UEFI).

Bij installatie van Windows op een MBR-schijf worden automatisch de volgende partities aangemaakt:

Bij installatie van Windows op een GPT-schijf worden automatisch de volgende partities aangemaakt (het advies is deze partities niet te verwijderen):

Bestandssystemen NTFS en FAT32

Windows 8, 7 en Vista deelt de Windows partitie standaard in met het bestandssysteem NTFS (bij Windows XP kan nog worden gekozen voor FAT32, het is echter verstandiger om ook daar voor het nieuwe NTFS te kiezen). Hoewel datapartities tot 32 Gb in Windows 8, 7 en Vista nog voorzien kunnen worden van het oude FAT32-bestandssysteem, gaat de voorkeur toch uit naar het stabielere NTFS. NTFS heeft tevens het voordeel dat persoonlijke bestanden door Windows beveiligd kunnen worden zodat andere gebruikers de toegang kan worden geweigerd (FAT32 is overigens iets sneller en wordt voornamelijk gebruikt door verouderde software zoals Windows 98/ME en MS-DOS).

TIP: Vergeet niet de registertweaks na te lezen voor een sneller NTFS-bestandssysteem onder Windows XP!

BESTANDEN BEVEILIGEN MET EFS: ENCRYPTED FILE SYSTEM

Binnen een NTFS-bestandssysteem kunnen de persoonlijke bestanden worden beveiligd door middel van encryptie (EFS, encrypted file system). Met een unieke sleutel (die gekoppeld is aan het account) wordt toegang tot deze gegevens verkregen. Pas op met deze vorm van beveiligen: voordat u er erg in heeft zijn de bestanden niet meer toegankelijk! Encryptie wordt toegepast door in de Windows Verkenner met rechts op een bestand te klikken en te kiezen voor Eigenschappen, knop Geavanceerd, optie Inhoud coderen\versleutelen om gegevens te beveiligen. Deze unieke EFS-sleutel wordt overigens veiliggesteld (geëxporteerd) via het configuratiescherm, onderdeel Gebruikersaccounts, taak Uw certificaten voor bestandsversleuteling beheren (bij Windows XP Pro moet eerst de gebruikersaccount worden geselecteerd en daarna de taak Wachtwoord niet meer vergeten). Zie de pagina over de beveiliging van Windows en het toepassen van encryptie voor meer informatie.

TIP: De duurdere versies van Windows 8, 7 en Vista (Professional/Business en Ultimate) beschikken overigens met BitLocker (bereikbaar via het configuratiescherm) over een tool om een gehele partitie te versleutelen.


Voorkeurssituatie: meerdere datapartities

De C:-partitie wordt bij voorkeur uitsluitend voor het Windows-besturingssysteem en de geïnstalleerde software gebruikt. Dit betekent dat de persoonlijke gegevens (zoals de persoonlijke documenten, muziek, video’s, e-mail, contactpersonen, agenda en favoriete websites) op een aparte D:-partitie kunnen worden opgeslagen. Op deze partitie kan voor elke gebruikersaccount een eigen map met persoonlijke data worden aangemaakt. Nadat Windows (en de overige software) van de persoonlijke data is gescheiden wordt het mogelijk een systeemback-up te maken (en terug te zetten) zonder hierbij het risico te lopen data te verliezen. Wordt een systeemback-up gemaakt met het op deze website beschreven MS-DOS-programma Partition Saving, dan moet er een FAT32-partitie worden aangemaakt. Dit is praktisch op te lossen door een derde partitie E: (BACK-UP) aan te maken.

Voorbeelden schijfindeling

Om een idee te krijgen wat een praktische indeling van de harde schijf zou kunnen zijn, volgen hieronder twee voorbeelden: één voor EFI/UEFI, één voor BIOS. Beide voorbeelden bevatten naast de systeembestanden en overige data een FAT32-partitie BACKUP opgenomen voor het wegschrijven van een systeemback-up met de MS-DOS-versie van Partition Saving.

Voorbeeld 1 (EFI/UEFI): 100 Gb SSD-schijf + 2 Tb schijf voor Windows 8/7
In dit voorbeeld is de computer voorzien van EFI/UEFI en twee harde schijven: een snelle 100 Gb SSD-schijf voor de Windows-installatie (te partitioneren met GPT) en een relatief trage 2 Tb-schijf (te partitioneren met MBR) welke kan worden opgedeeld in partities voor het opslaan van persoonlijke data en het maken van een systeemback-up. In dit geval zou de indeling als volgt kunnen zijn:

Schijfletter 7 8 Schijfnaam
  100 Gb 100 Gb Schijf 1 (100 Gb SSD, GPT)
    300 Mb Recovery Partition
  100 Mb 100 Mb EFS-systeempartition
  128 Mb 128 Mb MSR-partitie
C: 99 Gb 99 Gb WINDOWS (NTFS) (minimaal 40-50 Gb)
  2 Tb 2 Tb Schijf 2 (2 Tb, MBR)
D: 2 Tb 2 Tb DATA (NTFS)
  .... .... ....
E: 32 Gb 32 Gb BACK-UP (FAT32)


Voorbeeld 2 (BIOS): 800 Gb schijf voor Windows 8/7/Vista/XP
Dit voorbeeld (een computer voorzien van BIOS) deelt een enkele MBR harde schijf op in een systeempartitie (C:) en een uitgebreide partitie (met de logische stations D: en E:). Schijf D: wordt gebruikt voor de persoonlijke data en schijf E: is gereserveerd voor het maken van een systeemback-up. In dit geval zou de indeling als volgt kunnen zijn:

Schijfletter XP 7/Vista Schijfnaam
  50 Gb 100 Gb Primaire partitie voor het besturingssysteem:
C: 50 Gb 100 Gb WINDOWS (NTFS, XP minimaal 10 Gb, 8/7/Vista minimaal 40-50 Gb)
  750 Gb 700 Gb Uitgebreide partitie met de volgende logische stations:
D: 720 Gb 670 Gb DATA (NTFS)
E: 32 Gb 32 Gb BACK-UP (FAT32)

 

SYSTEEMBACK-UP PARTITIE

In het voorbeeld is een systeemback-uppartitie aangemaakt met een omvang van 32 Gb. De ingepakte versie van een systeemback-up van de Windows-partitie (C) neemt ongeveer 65% van de originele hoeveelheid bezette sectoren in beslag (de omvang is afhankelijk van de geïnstalleerde software, bestanden voor de slaapstand en het virtuele geheugen worden niet meegenomen). Een systeemback-up van een standaard Windows XP-installatie neemt ongeveer 1 Gb aan data in beslag, voor Windows 7/Vista is dat 4 Gb. Voor drie systeemback-ups inclusief de nodige software) is dus respectievelijk 5 en 20 Gb aan opslagruimte nodig. Een back-uppartitie van 32 Gb is dan geen overbodige luxe.


Partitie verkleinen om ruimte voor nieuwe partities te maken

Bevat de harde schijf slechts één partitie (met daarop zowel Windows als data), en is er geen behoefte aan om Windows helemaal opnieuw te installeren? Of maakt de recovery-procedure het onmogelijk Windows op een kleinere partitie te installeren? Dan is er toch nog hoop! De huidige C:-partitie kan worden verkleind (mèt behoud van gegevens), om vervolgens uit de resterende ruimte nieuwe partities aan te maken.

Met Windows Schijfbeheer van Windows 8, 7 en Vista kan de omvang van systeempartities eenvoudig worden aangepast. Klik hiervoor met rechts op de partitie en kies voor Volume uitbreiden of Volume verkleinen. In de praktijk valt deze optie wel wat tegen omdat Windows Schijfbeheer geen bestanden kan verplaatsen. Hoewel deze procedure probleemloos zou moeten verlopen, is het verstandig eerst de op de partitie aanwezige persoonlijke gegevens veilig te stellen.

Wees voorzichtig met alternatieve partitioneringssoftware, gebruik deze alleen wanneer deze geschikt zijn voor de nieuwe versie van het NTFS-bestandssysteem! Er zijn goede ervaringen opgedaan met partitioneringssoftware als Paragon Partition Manager (download: www.paragon-software.com/free/pm.html), MiniTool Partition Wizard (download: www.partitionwizard.com/partition-wizard-bootable-cd.html), GParted Live CD (download: http://gparted.sourceforge.net/livecd.php) en/of Parted Magic (download: www.partedmagic.com).

De pagina over het verkleinen van de Windows partitie bij een recovery-partitie staat beschreven hoe de Windows-partitie verkleind kan worden in een situatie waarbij voor het installeren van Windows uitsluitend van de recovery-partitie gebruik kan worden gemaakt.

 
 
 
HOME
Windows 8.1
Windows 7
Windows XP
BEVEILIGEN
AVG virusscanner
Comodo Internet Security
HOSTS-bestand
SOFTWARE
Dropbox
Bestandssynchronisatie
Gratis software
NETWERK/INTERNET
Draadloos netwerk
Bestanden delen
Outlook
HERINSTALLATIE
10 stappenplan
Back-up gegevens
Partitioneren
SYSTEEMBEHEER
Opstartproces
Windows register
Mijn docs verplaatsen
 

© 2001-2014 - - SchoonePC - Rotterdam - The Netherlands