Het herinstalleren van Windows is een tijdrovende klus waar velen tegenop zien. Vaak blijft men daarom maar wat aanmodderen met een sterk vervuild systeem en worden de daarmee gepaard gaande ergernissen voor lief genomen. Een herkenbaar verhaal? Dan wordt het wellicht tijd daar eens verandering in aan te brengen. Het opnieuw installeren en optimaliseren van Windows heeft namelijk een groot effect op de gebruikersvriendelijkheid. Wordt vervolgens een back-up van dit schone en geoptimaliseerde besturingssysteem gemaakt, dan is het de geïnvesteerde tijd meer dan waard!
Op deze website staat van A tot Z beschreven hoe het installeren en optimaliseren van Windows in zijn werk gaat. Dat is nogal wat leeswerk! Samengevat komt het herinstalleren van Windows neer op het uitvoeren van de onderstaande stappen (de meeste tips in stappen 5 t/m 10 zijn overigens ook direct toepasbaar op een bestaande Windows-installatie):
Het herinstalleren van Windows is een tijdrovende aangelegenheid. Zelfs een goed voorbereide computerspecialist is al snel 5 uur bezig om een computer volledig naar zijn hand te zetten. Een groot gedeelte van die tijd gaat niet zo zeer zitten in het installeren van Windows zelf maar in het veiligstellen van gegevens, het opnieuw installeren van de updates, hard- en software, het finetunen van alle instellingen, het terugzetten van de persoonlijke data en eventueel het maken van een systeemback-up.
De voordelen
Laat deze tijdsinvestering echter geen reden zijn om af te zien van een herinstallatie! Is het besturingssysteem eenmaal vervuild, dan
kan dat namelijk onnodig veel ergernissen veroorzaken. Het grappige is dat men dit meestal pas realiseert nadat Windows opnieuw is geïnstalleerd. Het is dan ook
geen uitzondering dat na een herinstallatie van Windows het voornemen om een
nieuwe computer aan te schaffen voorlopig op de lange baan wordt geschoven.
Door meteen vanaf het begin van de herinstallatie rekening te houden met het optimaliseren van de gebruikersvriendelijkheid kan uiteindelijk maximaal worden geprofiteerd van de tijdsinvestering. Een goed afgestelde computer met bijbehorende systeemback-up kan namelijk softwarematig nog vele jaren probleemloos blijven draaien. Het feit dat veel van mijn klanten pas weer contact opnemen wanneer een nieuwe computer moet worden geïnstalleerd, is hier wellicht het beste bewijs van. Bedenk tevens dat een herinstallatie een investering in kennis en ervaring is!
Kortom: het herinstalleren van Windows is in veel gevallen een uitkomst, ondanks het feit dat dit één of meerdere dagen in beslag zal nemen.
Wellicht de beste tip voor een risicoloze en vlotte herinstallatie van Windows: vervang de oude harde schijf door een nieuwe. Hierdoor worden alle gegevens en instellingen met 100% zekerheid veiliggesteld, ze staan immers nog op de oude harde schijf. Bijkomende voordelen zijn dat de computer meestal een stuk sneller wordt én het herinstalleren van Windows veel minder tijd vergt. Een nieuwe harde schijf kost nog geen 75 euro en het verwisselen van de harde schijf kan zonder veel risico zelfstandig worden uitgevoerd. Controleer vóór aanschaf wel even met welk type harde schijf de computer is uitgerust. Er zijn namelijk twee varianten: de oude IDE- en de nieuwe SATA-aansluiting. Het type moederbord bepaalt welke variant gebruikt kan worden.
IDE- versus SATA-aansluiting
Omdat nog steeds kan worden opgestart van de oude Windows-installatie (door de schijven weer om te wisselen) kan de installatie en optimalisatie desgewenst over een langere periode worden uitgesmeerd. Omdat op deze manier het risico van gegevensverlies tot bijna nul wordt gereduceerd, kan er op de nieuwe harde schijf naar wens worden geëxperimenteerd.
Een volledige herinstallatie van Windows blijft een flinke klus. Worden tijdens de herinstallatie kritieke handelingen verricht (zoals het wijzigen van de Windows-instellingen of het installeren van extra software) dan is het verstandig eerst een systeemback-up te maken om zodoende de situatie van dat moment veilig te stellen. Hiermee wordt voorkomen dat weer van voren af aan moet worden begonnen met het installeren van Windows wanneer zich een onoplosbaar probleem voordoet.
De eerste stap bij het herinstalleren van Windows is het veiligstellen van de persoonlijke gegevens. Het gaat om de gegevens die niet verloren mogen gaan, zoals de persoonlijke documenten, muziek, video's, gedownloade software, e-mail e.d. (uitgebreide informatie over de opslaglocatie van deze gegevens is te vinden op de pagina over het maken van een back-up van persoonlijke data). Deze gegevens worden namelijk tijdens een herinstallatieprocedure overschreven doordat de harde schijf opnieuw wordt gepartitioneerd en geformatteerd. De persoonlijke gegevens zijn vrij eenvoudig met de Windows Verkenner te achterhalen en te kopiëren naar een veilige locatie zoals een externe harde schijf of USB-stick. Wordt Windows op een nieuwe harde schijf geïnstalleerd, dan is deze stap natuurlijk overbodig. Is de harde schijf in meerdere partities verdeeld, dan kunnen de persoonlijke gegevens redelijk veilig op een van de overige partities worden weggeschreven. Het is echter verstandig deze gegevens tevens op een extern medium veilig te stellen. Better safe then sorry...
Sommige persoonlijke gegevens (zoals de Favorieten en de RSS-feeds van Internet Explorer) zijn wat moeilijker terug te vinden. Maak ook een back-up van de in het e-mailprogramma opgeslagen gegevens zoals de ontvangen en verzonden e-mail en de lijst met contactpersonen (eventueel aangevuld met een agenda, taken en notities). De exacte opslaglocatie is afhankelijk van de gebruikte software. De meest gebruikte e-mailprogramma's zijn Outlook Express (XP), Windows Mail (Vista) en Outlook (onderdeel van het Office-pakket). Uitgebreide informatie over deze opslaglocaties is te vinden op de internetpagina over de back-up van persoonlijke gegevens.
TIP: Is het niet meer mogelijk om Windows op te starten dan kan de harde schijf (en dus ook de persoonlijke gegevens) altijd nog worden benaderd met een opstartbare CD/DVD (zoals Bart's PE of VistaPE). Wanneer een dergelijke CD/DVD niet voor handen is, kan de harde schijf eventueel nog worden benaderd door Windows eerst opnieuw te installeren op een nieuwe harde schijf om vervolgens de oude harde schijf als tweede harde schijf (slave) aan te sluiten. De harde schijf kan natuurlijk ook nog worden benaderd door deze als slave op een andere computer aan te sluiten.
Accountinstellingen en wachtwoorden
Stel tevens de instellingen van de e-mailaccount(s), Messenger-account(s) en FTP-account(s) (voor het uploaden van een website)
veilig door deze te noteren of er een
schermafdruk van te maken. De wachtwoorden voor deze
accounts kunnen eventueel met speciale software (zoals die van www.nirsoft.net) worden
achterhaald. Met de tool IE View (van NirSoft) is het mogelijk wachtwoorden van
bezochte websites te achterhalen.
Productcode van Windows en Office
Zowel Windows als de diverse Office-pakketten maken gebruik van een productcode. De productcodes zijn normaal gesproken terug te vinden op de licentiesticker
(geplakt op de computerkast en/of op de hoes van de installatie-CD/DVD). Zonder deze productcode is het niet mogelijk de software opnieuw te installeren. Voor het achterhalen van de productcodes
van de reeds geïnstalleerde software kan gebruik worden gemaakt van de tool ProduKey, eveneens van NirSoft.
Noteren van de huidge instellingen
Het kan geen kwaad de instellingen van de internetverbinding te noteren, en wellicht ook die van de verschillende Windows-onderdelen (Windows Verkenner,
Internet Explorer, e.d.) en overige veel gebruikte software.
TIP: Sommige programma's blijken na een herinstallatie moeizaam aan de praat te krijgen. Wordt de herinstallatie van Windows op een nieuwe harde schijf uitgevoerd, dan kan zonodig altijd nog worden teruggevallen op de oorspronkelijke map met instellingen en programmabestanden.
Hardware drivers
Een regelmatig terugkerend probleem bij een herinstallatie is het achterhalen van de ontbrekende drivers voor de hardware
(bijvoorbeeld de netwerkadapters, het modem, de grafische kaart, de geluidskaart, e.d.). Door vooraf de namen van de belangrijkste hardware uit
Apparaatbeheer te noteren, kunnen de bijbehorende drivers gemakkelijker op internet worden teruggevonden. Ter voorkoming van een onnodige zoektocht is het
echter aan te bevelen de drivers vooraf veilig te stellen met sofware als Double Driver
of DriverMax (de laatste geeft doorgaans het beste resultaat). Vraagt Windows na herinstallatie
om de ontbrekende drivers, dan kan vervolgens eenvoudigweg naar de opslaglocatie van de veiliggestelde drivers worden verwezen.
TIP: Apparaatbeheer is in Windows Vista direct bereikbaar via het configuratiescherm en in Windows XP via het configuratiescherm, onderdeel Systeembeheer, onderdeel Computerbeheer.
Zie de pagina veiligstellen van gegevens om meer te weten te komen over welke gegevens veiliggesteld kunnen worden en waar deze worden opgeslagen.
In veel gevallen is de harde schijf standaard ingedeeld in slechts één partitie (de C:-schijf) met daarop het Windows-besturingssysteem, de geïnstalleerde software en alle persoonlijke gegevens. Is men tevreden met een dergelijke partitie-indeling (en zijn er geen voornemens een systeemback-up te maken), dan is het onnodig de harde schijf opnieuw te partitioneren: tijdens de setup van Windows kan deze partitie gewoon als bestemming voor het nieuwe besturingssysteem worden aangewezen. Nadat is gekozen voor een (snelle) formattering worden alle nog aanwezige bestanden op de partitie automatisch verwijderd.
De voordelen van meerdere partities
Door de persoonlijke gegevens op een aparte datapartitie te plaatsen (en deze zodoende te scheiden van het besturingssysteem), wordt het overzicht
beter behouden. Een extra partitie biedt ook mogelijkheden voor het maken van een systeemback-up (zie stap 10).
Een dergelijke partitie-indeling maakt het overigens gelijk een stuk eenvoudiger met een programma als
SyncBack regelmatig én automatisch een back-up van deze bestanden te maken.
De ideale partitie-indeling
Het is verstandig voor de systeempartitie 20-30 Gb (minimaal 5-10 Gb) te reserveren voor een Windows XP-installatie en minimaal
40-50 Gb voor een Windows Vista/7-installatie. De resterende ruimte op de harde schijf kan voor andere doeleinden worden gebruikt, zoals een aparte partitie voor de persoonlijke data
(bij voorkeur de D:-schijf, geformatteerd met het bestandssysteem NTFS). Een extra partitie van 20 tot 30 Gb
(minimaal 5-10 Gb voor XP en 20-30 GB voor Vista), geformatteerd met het
bestandssysteem FAT32 (bij voorkeur de E:-schijf) komt op een later tijdstip van pas bij het maken van een
systeemback-up van Windows.
Een voorbeeld van een dergelijke partitie-indeling (in Windows Schijfbeheer):
Wanneer partitioneren?
Het aanpassen van de partitie-indeling kan vooraf, tijdens of na afloop van de setup:
Is de computer voorzien van een door de fabrikant aangebracht recovery-systeem, dan is het vooraf opnieuw partitioneren van de harde schijf niet altijd mogelijk. Afhankelijk van het toegepaste type recovery-procedure functioneert de recovery na het aanpassen van de partities niet meer naar behoren, verschijnt er een foutmelding of wordt een aangebrachte partitie-indeling automatisch weer ongedaan gemaakt. Is een afwijkende partitie-indeling toch wenselijk, dan zal het opnieuw partitioneren achteraf moeten plaatsvinden. De pagina over het verkleinen van de Windows-partitie in het geval dat er sprake is van een recovery-partitie gaat uitgebreid in op dit onderwerp.
Formatteren van de Windows-partitie
De aangemaakte partities op de harde schijf kunnen met behulp van het formatteren worden voorzien van een nieuwe bestandsindeling. Tijdens de setup van Windows wordt
gevraagd of de voor Windows te gebruiken partitie moet worden geformatteerd. Door de partitie te formatteren (bij voorkeur in het bestandsformaat NTFS), wordt deze
klaargemaakt voor de installatie van het besturingssysteem.
LET OP: Zowel bij het partitioneren van de harde schijf als bij het formatteren van de partities worden alle bestaande gegevens op de betreffende schijf/partitie verwijderd. Maak dus eerst een back-up van de persoonlijke gegevens!
Zie de desbetreffende pagina's voor meer informatie over het partitioneren van de harde schijf en het formatteren van partities.
Het veiligstellen van gegevens en het opnieuw partitioneren van de harde schijf wordt door veel gebruikers overgeslagen. De herinstallatie van Windows begint in dat geval direct bij stap 3: de setup van Windows. Om problemen tijdens de setup en bij het weer aan de praat krijgen van de betreffende hardware te voorkomen, is het verstandig eerst de externe hardware (zoals de printer, scanner, e.d.) los te koppelen voordat de setup wordt opgestart. Na afronding van de setup kunnen ze stuk voor stuk weer opnieuw worden geïnstalleerd.
Standaard Windows-installatie versus een recovery-systeem
Het herinstalleren van Windows kan volgens twee principes: met een standaard installatie via een Windows-CD (XP)/-DVD (Vista)
of met een door de fabrikant aangebracht recovery-systeem waarbij de computer wordt teruggebracht naar de
fabrieksinstellingen. Hoewel een standaard installatie de meeste flexibiliteit biedt, heeft een recovery-systeem
het voordeel dat de fabrieksinstellingen (inclusief de installatie van drivers, software en instellingen) in één
handeling kunnen worden teruggezet. Er zitten echter ook nadelen aan een recovery-systeem: de installatiemogelijkheden zijn beperkt,
onbekende instellingen worden automatisch doorgevoerd en er wordt veelal ongewenst software meegeïnstalleerd.
De computer opstarten vanaf de Windows CD/DVD (standaard installatie)
De setup van een standaard Windows-installatie is vrij eenvoudig: start de computer op vanaf de Windows-CD/DVD en bevestig met een druk op een toets dat
de computer moet opstarten vanaf de CD/DVD. De setup wordt vervolgens automatisch gestart. Wil de computer niet opstarten vanaf
de CD/DVD, dan moet eerst de opstartvolgorde (vastgelegd in de BIOS-instellingen) worden aangepast. Afhankelijk van het
type moederbord moet hiervoor tijdens het opstarten van de computer op F1, F2, F3, F10, F11, F12, DEL of INS worden gedrukt. Zoek vervolgens in het BIOS
naar een term als boot order, boot sequence of iets vergelijkbaars en pas de opstartvolgorde aan zodat de DVD-speler als eerste opstartmedium wordt genoemd.
De setup
De setup van Windows kan zonder al te veel problemen stap voor stap worden doorlopen. Kies tijdens de setup voor de installatie van
Windows en niet voor een reparatie van een bestaande Windows-installatie. Het is vervolgens vrij eenvoudig de harde schijf
tijdens de setup opnieuw te partitioneren op het moment dat wordt gevraagd op welke partitie Windows moet worden geïnstalleerd
(zie stap 2). Het op te geven administratorwachtwoord kan desgewenst blanco worden gelaten.
Blijkt dat de systeempartitie niet kan worden geformatteerd (een van de meest voorkomende problemen tijdens het herinstalleren van Windows)? Dit wordt veroorzaakt doordat de computer is opgestart vanuit de bestaande Windows-installatie in plaats van direct vanaf de CD/DVD.
Kan de setup geen harde schijf vinden? Dan zullen waarschijnlijk eerst specifieke RAID-drivers voor Windows (zie de installatie-CD van het moederbord) moeten worden geladen. Bij Windows XP kan dat alleen aan het begin van de setup door op F6 te drukken.
De productcode
Tijdens de setup wordt gevraagd om de productcode, deze staat vermeld op een
sticker welke doorgaans aan de zij- of achterkant van de betreffende computer is
geplakt. Het is niet verstandig de productcode met andere computers uit te
wisselen, dit kan leiden tot problemen met de productactivatie (na het opstarten
van Windows). Bij Windows Vista/Windows 7 is het overigens niet verplicht de
productcode op te geven. Wordt bij Windows Vista geen code opgegeven, dan kan
een willekeurige versie worden geïnstalleerd. Een dergelijke installatie kan
echter niet worden geactiveerd, de setup zal dus opnieuw moeten worden doorlopen
wanneer vervolgens de eigenlijke versie moet worden geïnstalleerd…
De juiste toetsenbordindeling
Tijdens de setup wordt gevraagd naar de gewenste toetsenbordindeling. Een veelgemaakte fout tijdens de setup is kiezen voor Nederlands als de
gewenste toetsenbordindeling, terwijl verreweg de meeste toetsenborden zijn voorzien van de indeling Verenigde Staten (internationaal). Bij een
onjuiste toetsenbordindeling blijkt bijvoorbeeld dat het @-teken niet meer op de juiste plek zit. Geen probleem: deze instelling kan na afronding van de setup worden gewijzigd via het configuratiescherm, onderdeel
Landinstellingen. Kies vervolgens bij Windows XP voor tabblad Talen, knop Details en bij Windows Vista voor tabblad Toetsenborden en talen,
knop Toetsenbord wijzigen.
Gebruikersaccount aanmaken
Hanteer bij het kiezen van een naam voor de gebruikersaccount bij voorkeur een verkorte naam zonder spaties en speciale tekens.
Deze handelswijze voorkomt problemen met sommige verouderde software. De gebruikersnaam kan in een later stadium altijd nog
probleemloos worden aangepast via het onderdeel Gebruikersaccounts in het configuratiescherm.
Is de computer voorzien van een recovery-systeem dan zal de recovery volgens de aanwijzingen van de fabrikant moeten worden uitgevoerd. Sommige tips voor een standaard installatie zijn ook van toepassing op een recovery-installatie. Is er sprake van een recovery-systeem, dan zijn er een viertal mogelijkheden voor het herstellen van Windows naar de fabrieksinstellingen:
Windows Update
Nadat Windows voor de eerste keer is opgestart, is het verstandig direct de
Windows-updates te installeren.
Windows Update kan zowel voor
Windows XP
als
Windows Vista worden gestart via het onderdeel Alle programma's van
het startmenu. Kies in Windows XP voor de aangepaste installatie van Windows Update en installeer naast de essentiële Windows-updates tevens de optionele software- en
hardware-updates. Herhaal na een herstart van Windows dit proces totdat alle updates zijn geïnstalleerd.
TIP: Door te kiezen voor Microsoft Update in plaats van Windows Update worden tevens de updates voor de overige geïnstalleerde Microsoft-producten (zoals het Office-pakket) geïnstalleerd. Bij XP is Microsoft Update beschikbaar via de pagina Windows Update en bij Vista via de optie Instellingen wijzigen van het scherm van Windows Update.
Hardware drivers
Hoewel steeds meer hardware door Windows (en Windows Update) worden herkend, kan het zijn dat een gedeelte van
de hardware drivers nog steeds ontbreekt. Deze hardware drivers kunnen normaal gesproken vanaf de bij de computer meegeleverde CD's worden geïnstalleerd. De drivers kunnen echter beter worden gedownload
vanaf de website van de fabrikant, zodat de meest recente drivers worden geïnstalleerd.
Zijn er voor Windows 7 zo snel geen drivers voor handen, probeer het dan eens
met de drivers voor Windows Vista (of eventueel de drivers voor Windows XP)!
Het ontbreken van geluid en het niet naar behoren functioneren van energiebeheer zijn de meest voorkomende problemen na een herinstallatie van Windows. Beide problemen zijn meestal opgelost na het installeren van de bij het moederbord behorende drivers. Daarvoor is het belangrijk te achterhalen welk type moederbord er in de computer zit, met het programma CPU-Z (download: www.cpuid.com/cpuz.php) is dat echter geen enkel probleem. Vervolgens kunnen via de website van de fabrikant de moederbord drivers worden achterhaald. Ook het programma PC Wizard (download: www.cpuid.com/pcwizard.php) kan goed van pas komen bij het traceren van de benodigde hardware drivers.
Deel II van het 10-stappenplan voor het herinstalleren en optimaliseren van Windows
 |
This page is also available in english: | |
Home Windows XP Windows Vista Windows 7 Beveiliging Software Netwerk/internet Herinstallatie Systeembeheer WWW