Back-up/image van Windows maken en terugzetten met de back-updiskette

Op deze pagina meer technische informatie over het maken van een systeemback-up (image) van de Windows-partitie en het gebruik van de gratis systeemback-updiskette.

OP EIGEN RISICO

Het maken en terugzetten van een systeemback-up (image) van Windows is op eigen risico! In principe zou alles goed moeten gaan wanneer de instructies netjes worden gevolgd. Maar let wel: elk systeem is nèt weer een beetje anders… Controleer nog een laatste keer of alle persoonlijke gegevens van de C:-partitie zijn verwijderd! Ook bij gebruik van EFS (Encrypted File System) bestaat het risico van gegevensverlies, na het terugzetten van een systeemback-up zijn de persoonlijke bestanden mogelijk niet meer toegankelijk. Stel dus eerst ook de EFS-sleutel veilig.

Een systeemback-up (image) maken

Het maken van een systeemback-up gaat met behulp van de opties 2, 3 en 4 in het opstartmenu. Partition Saving zou dan automatisch moeten starten en een back-up van de C:-partitie moeten maken. De back-upbestanden worden opgeslagen op de E:-partitie (eigenlijk de eerste zichtbare FAT32-partitie) en worden respectievelijk WINBU1.000, WINBU2.000 en WINBU3.000 genoemd. Deze bestanden hebben per stuk een maximale bestandsgrootte van 650 MB, wat gemakkelijk op een CD past. Is één bestand niet voldoende, dan worden er meerdere bestanden aangemaakt, genaamd WINBU1.001, WINBU1.002, etc. voor back-up 1 (let op: het laatst aangemaakte bestand is altijd kleiner dan de rest). Deze bestanden kunnen in de Windows Verkenner op de betreffende back-uppartitie worden teruggevonden, bedenk wel dat het verborgen systeembestanden zijn (zichtbaar te maken via de mapopties)! Zorg voor voldoende vrije ruimte op de back-uppartitie voor het aanmaken van nieuwe back-upbestanden.

TIP: Bij het aanmaken van de tweede en derde back-up verschijnt soms de foutmelding: missing bootsector. Deze foutmelding kan worden genegeerd.

Gebruik eerst Active@ Eraser voordat back-up 1 wordt gemaakt
De eerste back-up maakt een image van de gehele partitie (voor het geval dat...). De nog aanwezige data op de niet bezette sectoren (de lege ruimtes) zijn echter onbelangrijk, en hoeven eigenlijk niet te worden meegenomen bij het maken van de image. De omvang van de systeemback-up wordt er onnodig groot van (en hoe groter de back-up, hoe meer tijd het kost om deze te maken en terug te zetten). Voordat systeemback-up 1 wordt gemaakt, is het dus verstandig de niet bezette sectoren te overschrijven met nullen (zero's). Dit is mogelijk met het programma Active@ Eraser for Windows (download: www.active-eraser.com). Hierna gaat het maken en terugzetten van back-up 1 aanzienlijk sneller.

DE EERSTE PARTITIE IS EEN RECOVERY-PARTITIE...

Is de C:-partitie de tweede primaire partitie omdat de eerste in beslag wordt genomen door een recovery-partitie, dan zullen de configuratiebestanden moeten worden aangepast. Zie de pagina over het verkleinen van de Windows-partitie in het geval dat er ook een recovery-partitie op het systeem is geïnstalleerd.

Een systeemback-up (image) terugzetten

Het terugzetten van een systeemback-up (image) gaat volgens dezelfde procedure (kies optie 5, 6 of 7 in het menu). Het terugzetten van de back-up lukt alleen wanneer de aangemaakte back-upbestanden nog op de plek staan waar ze oorspronkelijk waren opgeslagen (anders moeten de configuratiebestanden worden aangepast).

Het bewerken van de Partition Saving-configuratiebestanden

De volgende drie configuratiebestanden moeten op de diskette aanwezig zijn: WINBU1.CFG, WINBU2.CFG en WINBU3.CFG. Deze bestanden zien er inhoudelijk als volgt uit:

disk=0
main_part=1
filesystem=no
automatic_naming=yes
verify_disk_write=yes
verify_file_write=no
mouse=no
lang=en
def_level=1
quit=nobadsector
file=C:\WINBU1.000
max_size=650

Deze configuratiebestanden kunnen met een simpele teksteditor zoals Kladblok naar wens worden aangepast. Sommige instellingen zijn belangrijk, daarom hier een overzicht van de gebruikte code:

• disk=0 maakt Partition Saving duidelijk dat de eerste harde schijf gebruikt moet worden.
• main_part=1 maakt Partition Saving duidelijk dat er een back-up/recover van de eerste partitie gemaakt moet worden. Staat Windows op de tweede primaire partitie (bijvoorbeeld bij een multiboot systeem of is de eerste partitie een recovery-partitie) dan moet deze regel worden aangepast in main_part=2. Standaard maakt de opstartbare diskette een back-up van de eerste primaire NTFS-partitie (van de eerste harde schijf). Door Partition Saving te starten met het commando SAVEPART in MS-DOS kan het te gebruiken partitienummer worden achterhaald.
• filesystem=no maakt Partition Saving duidelijk dat het bestandssysteem van de partitie niet is gedefinieerd. Deze instelling zorgt ervoor dat er een back-up van de gehele partitie wordt gemaakt, inclusief de onbezette sectoren (dit gebeurt in de eerste back-up uit het menu). Hoeven alleen de bezette sectoren veiliggesteld te worden, dan kan deze regel worden gewijzigd in filesystem=ntfs (filesystem=fat32 bij gebruik van het FAT32-bestandssysteem voor de Windows-partitie). Door hier de letters swap aan toe te voegen, wordt voorkomen dat de bestanden PAGEFILE.SYS en HIBERFIL.SYS worden meegenomen in de back-up. Dat scheelt aanzienlijk in de omvang van de gemaakte systeemback-up! Standaard wordt gebruik gemaakt van filesystem=no voor back-up 1 en filesystem=ntfsswap voor back-ups 2 en 3.
• swap_dir=\ (niet in het voorbeeld weergegeven) hoeft alleen toegevoegd te worden in het geval dat swap is opgenomen in de variabele filesystem en geeft aan dat de bestanden PAGEFILE.SYS en HIBERFIL.SYS zich bevinden in de root van de systeempartitie.
• automatic_naming=yes maakt Partition Saving duidelijk dat de bestandsnamen van de systeemback-up automatisch gegenereerd moeten worden, dit resulteert in de file-extensies .000, .001, .002, .003, etc. Dit is nodig omdat de maximale bestandsgrootte 650 Mb is (vanwege de optie max_size=650 zodat de bestanden eventueel op CD kunnen worden gebrand).
• verify_disk_write=yes kan eventueel worden aangepast in verify_disk_write=no wanneer de controle van weggeschreven sectoren niet nodig is (deze aanpassing zal het back-upproces versnellen).
• verify_file_write=no kan eventueel aangepast worden in verify_file_write=yes wanneer de weggeschreven back-upbestanden gecontroleerd moeten worden (dit zal het back-upproces vertragen).
• def_level=1 maakt Partition Saving duidelijk in hoeverre er compressie van de back-upbestanden moet plaatsvinden. De waarde 0 betekent geen compressie, de waarde 1 betekent minimale compressie (de maximale waarde is 9). Het verhogen van de compressie zal het back-upproces vertragen, de bespaarde ruimte is helaas beperkt.
• file=C:\WINBU1.000 maakt Partition Saving duidelijk waar de back-upbestanden moeten worden opgeslagen (bedenk dat MS-DOS geen NTFS-partities kan lezen, vandaar dat de schijfletter C is). De schijfletter kan eventueel worden aangepast, bijvoorbeeld wanneer de back-uppartitie niet de eerste FAT32-partitie is. In het bestand AUTOEXEC.BAT moet dan tevens de regel SET DISKLETTER=C: worden aangepast in de correcte schijfletter onder MS-DOS.

LET OP: Een externe schijf, USB-stick of geheugenkaart met een FAT-indeling die tijdens het opstarten vanaf de back-updiskette/CD-ROM is aangesloten, krijgt meestal als eerste een schijfletter toebedeeld (de schijfletter van de back-uppartitie schuift dan op). Het is noodzakelijk dat het externe opslagmedium eerst wordt verwijderd, anders zal Partition Saving deze proberen te gebruiken als opslaglocatie in plaats van de daarvoor aangemaakte back-uppartitie.

PARTITIE DUPLICEREN (EEN MULTIBOOT SYSTEEM MAKEN)

De partitie met de Windows-installatie kan met Partition Saving gemakkelijk worden gekopieerd naar een andere partitie, waardoor een multiboot systeem ontstaat. De nieuwe Windows-installatie moet daar vervolgens wel van op de hoogte worden gebracht. Hoe deze wijzigingen moeten worden doorgevoerd, staat beschreven op de pagina over het maken van een multiboot systeem.

Menno Schoone
SchoonePC