This page is also available in english:
Speeding up a slow computer by replacing hardware
Op deze website wordt uitgebreid gesproken over softwarematige mogelijkheden om de snelheid van de computer te verhogen. Is de computer ondanks deze tips nog steeds traag, dan wordt het tijd eens kritisch naar de hardware te kijken. De zwakste schakels in de hardware met betrekking tot de systeemprestaties zijn doorgaans het RAM-geheugen en de harde schijf. Een relatief trage harde schijf zorgt voor veel oponthoud, en bij onvoldoende RAM-geheugen is er zelfs helemaal niet meer fatsoenlijk met de computer te werken!
Nadat de opstartbestanden van Windows (en andere met Windows opstartende programma's) van de harde schijf zijn ingelezen, worden ze in het RAM-geheugen geplaatst. Wordt het beschikbare RAM-geheugen hiermee al grotendeels in beslag genomen, dan blijft er nog maar weinig geheugenruimte over voor andere, nog op te starten programma's. Zodra het RAM-geheugen volledig in gebruik is, wijkt Windows uit naar het wisselbestand pagefile.sys (ook wel het virtuele geheugen genoemd, een speciaal voor dit doel gereserveerde ruimte op de harde schijf). Omdat dit wisselbestand (vanwege de relatief lage snelheid van de harde schijf) beduidend trager werkt dan het RAM-geheugen, gaat het gebruik van het wisselbestand ten koste van de systeemprestaties.
Een tekort aan RAM-geheugen is te herkennen aan het onafgebroken ratelen van de harde schijf (het lampje voor de activiteit van de harde schijf knippert hierbij voortdurend). Heeft het uitschakelen van onnodig met Windows opstartende software niet genoeg effect op het terugdringen van het gebruik van het RAM-geheugen, dan zit er maar één ding op: RAM-geheugen bijplaatsen. De systeemprestaties kunnen dankzij meer (en wellicht ook sneller) RAM-geheugen miraculeus verbeteren!
Om fatsoenlijk met Windows te kunnen werken, moet XP met minimaal 1 Gb (bij zwaar gebruik 2 Gb) en Vista/7 met minimaal 2 Gb aan RAM-geheugen zijn uitgerust (Vista/7 Basic kan eventueel met 1 Gb minder af). Voor de gebruikelijke 32-bits versie van zowel Windows XP als Windows Vista is het niet zinvol meer dan 3 Gb aan RAM-geheugen te plaatsen, vanwege de beperkingen van de 32-bits architectuur kan dit toch niet worden aangesproken. De 64-bits versie van Windows draait daarentegen pas optimaal wanneer de computer is voorzien van minimaal 4 Gb aan RAM-geheugen. Met de tool CPU-Z (download: www.cpuid.com/cpuz.php), tabblad Memory is op eenvoudige wijze te achterhalen met hoeveel RAM-geheugen de computer is uitgerust. Beschikt de PC over minder dan 1 Gb aan RAM-geheugen, dan is het sowieso verstandig deze in zijn geheel te vervangen door twee snellere modules van elk 1 Gb.
Let er bij de aanschaf van nieuw RAM-geheugen op dat het type geheugen geschikt is voor het betreffende moederbord (ook het type geheugen is te achterhalen met CPU-Z). RAM-modules zijn overigens verkrijgbaar met verschillende toegangstijden (de toegangstijd is bepalend voor de maximaal haalbare snelheid van het RAM-geheugen). Hierbij is een kanttekening wel op zijn plaats, want niet elk moederbord weet de maximaal haalbare snelheid van snel geheugen daadwerkelijk te benutten (zie de specificaties van het moederbord).
De lees- en schrijfsnelheid van de harde schijf is medebepalend voor de prestaties van de computer. Alle (systeem)bestanden moeten namelijk eerst vanaf de relatief trage harde schijf worden ingelezen voordat ze in het RAM-geheugen kunnen worden geladen. De opstartsnelheid van Windows en programma's (inclusief het openen van grote bestanden) wordt dus grotendeels bepaald door de snelheid waarmee de harde schijf de bestanden kan inlezen. Elke nieuwe generatie harde schijven is weer sneller dan de voorgaande waardoor een wat oudere computer al snel over een relatief trage harde schijf beschikt. Het is dus interessant te onderzoeken of snelheidswinst kan worden behaald wanneer de verouderde harde schijf wordt vervangen door een nieuwe, snellere harde schijf. Na het vervangen van de harde schijf is het wel noodzakelijk een (tijdrovende) herinstallatie van Windows uit te voeren of de gegevens op de oude harde schijf in zijn geheel over te zetten naar de nieuwe harde schijf.
TIP: Omdat het eerder genoemde wisselbestand (het virtuele geheugen) gebruik maakt van de harde schijf, heeft het plaatsen van een snellere harde schijf ook indirect een positief effect op de snelheid.
Zelf zweer ik al enkele jaren bij een RAID 1-configuratie (RAID betekent Redundant Array of Independent Disks) waarbij twee (identieke) harde schijven met elkaar worden gespiegeld (ook wel mirrored genoemd) zodat beide harde schijven exact dezelfde informatie bevatten. Een wijziging van een bestand wordt dus op beide schijven doorgevoerd. Erg handig wanneer één van de schijven het begeeft want hoewel de spiegeling door het wegvallen van een schijf wordt verbroken, kan er nog steeds worden doorgewerkt op de andere nog functionerende schijf!
Bijkomend voordeel is dat de gespiegelde schijven ook nog eens zorgen voor een veel sneller systeem omdat bestanden (in theorie) tweemaal zo snel kunnen worden ingelezen. Een bestand kan namelijk tegelijkertijd van beide schijven worden gelezen, zodat elk slechts de helft van het bestand hoeft aan te leveren. Bijkomend voordeel is dat de gespiegelde schijven ook nog eens zorgen voor een veel sneller systeem omdat bestanden (in theorie) tweemaal zo snel kunnen worden ingelezen. Een bestand kan namelijk tegelijkertijd van beide schijven worden gelezen, zodat elk slechts de helft van het bestand hoeft aan te leveren. Moet de computer frequent grote hoeveelheden bestanden uitlezen (zoals dat bij het opstarten van Windows en programma's gebeurt), dan is de snelheidswinst duidelijk te merken! Worden regelmatig grote bestanden (zoals videobestanden) bewerkt dan zou een RAID 0-configuratie kunnen worden overwogen (bij RAID 0 wordt de informatie verdeeld over de schijven in plaats van gespiegeld waardoor het opslaan vanzelfsprekend sneller gaat). Besef echter dat wanneer een van de harde schijven van een RAID 0-configuratie defect raakt, de bestanden écht weg zijn waardoor er een groot probleem ontstaat...
Wees er wel bewust van dat er veel fout kan gaan bij een RAID-configuratie en dat problemen soms moeilijk op te lossen zijn! Zo kan bijvoorbeeld de configuratie beschadigd raken wanneer wordt vergeten de RAID-instellingen te herstellen nadat het BIOS is geflashed en/of gereset... Zorg dus voor voldoende kennis over de materie en experimenteer zo nodig met de BIOS- en RAID-instellingen voordat de computer definitief in gebruik wordt genomen!
Dat een RAID 1-configuratie daadwerkelijk voor snelheidswinst zorgt, was goed te merken nadat ik direct na het flashen van het BIOS, was vergeten de RAID 1-configuratie opnieuw op te bouwen (ook ik maak nog wel eens een domme fout...). Omdat de spiegeling van de harde schijven hiermee werd verbroken, werden ze bij het opstarten van Windows als twee afzonderlijke harde schijven ingelezen. Doordat elke partitie nu tweemaal werd weergegeven, kon Windows op beide schijven afzonderlijk en onafhankelijk van elkaar wijzigingen doorvoeren. Voordat ik het goed en wel in de gaten had, waren beide schijven degraded waardoor de schijven niet meer bruikbaar waren voor het (met behoud van gegevens) opnieuw opbouwen van de RAID 1-configuratie!
Nu de RAID 1-configuratie niet meer kon worden hersteld, moest ik noodgedwongen met één harde schijf doorwerken (de tweede harde schijf werd daartoe losgekoppeld). Hoewel het een snelle computer betrof, heb ik mij voor het eerst sinds lange tijd weer eens geërgerd aan een zwaar beveiligingspakket... Want terwijl deze in de RAID 1-configuratie nauwelijks voor (merkbare) vertraging zorgde, was de door het beveiligingspakket veroorzaakte vertraging duidelijk te merken bij het opstarten vanaf slechts één harde schijf.
De RAID 1-configuratie heb ik overigens kunnen herstellen door twee nieuwe (snellere) harde schijven te plaatsen. Een van de oude schijven is vervolgens gebruikt om de oorspronkelijke gegevens te imagen naar de nieuw aangemaakte RAID 1-opstelling. Om problemen met het bestandssysteem definitief uit te sluiten, heb ik voor de zekerheid nog een systeemback-up teruggezet. Als gevolg van de nieuw geplaatste hardware was het ook noodzakelijk het opstartproces van Windows Vista (de BCD) met behulp van de installatie-DVD te herstellen. Tot slot is een nieuwe systeemback-up gemaakt.
Zoals uit dit verhaal blijkt, heeft een systeem met gespiegelde harde schijven wat snelheid en veiligheid betreft echt een pre, de complexiteit van de configuratie neemt echter wel toe...
|
This page is also available in english: | |
Home Windows XP Windows Vista Windows 7 Beveiliging Software Netwerk/internet Herinstallatie Systeembeheer WWW