Partitioneren harde schijf

OPLETTEN OPLETTEN OPLETTEN

MET HET VERWIJDEREN VAN EEN PARTITIE VAN UW HARDE SCHIJF VERLIEST U ALLE GEGEVENS OP DEZE PARTITIE!!!!!!! ZORG ER VOOR DAT UW BELANGRIJKE GEGEVENS ZIJN VEILIGGESTELD!!!!!!! INDIEN NODIG, KUNT U VAN EEN OPSTARTBARE DISKETTE OPSTARTEN EN EEN BACK-UP MAKEN VAN DE PARTITIE TABEL MET MRESCUE.COM (MrBooter, zie die multiboot pagina) OF SAVEPART.EXE (Partition Saving, zie de pagina over het maken van een systeemback-up).

Met het partitioneren van uw harde schijf wordt deze opnieuw ingedeeld, dit kunt u doen met het programma FDISK.EXE die u op de gemaakte opstartdiskette kunt terugvinden. Vaak krijgt u uw PC aangeleverd met één ongepartitioneerde harde schijf. Dit betekent dat als u een harde schijf heeft van 20 Gb, u ook een C:-schijf heeft van 20 Gb. Dit maakt het allemaal erg onoverzichtelijk, zeker als er veel verschillende gegevens op uw harde schijf staan. Door middel van het partitioneren van uw fysieke harde schijf, is het mogelijk om deze softwarematig op te splitsen in meerdere harde schijven.

BACK-UP DE PARTITIEGEGEVENS

Als u de partitiegegevens wijzigt, zijn de huidige gegevens NIET meer toegankelijk! Staan er belangrijke gegevens op uw schijf die u wilt behouden, maak dan eerst een back-up van uw huidige partitiegegevens. Dit kunt u onder andere doen met het programma MRESCUE.COM, geleverd bij het onderdeel multiboot besproken programma EFDISK (http://www.masterbooter.com). Plaats MRESCUE.COM op uw opstartdiskette en start het programma (kan eventueel vanuit Windows). Het programma werkt verder voor zich. De partitiegegevens worden opgeslagen in het bestand MBRINFO. (U kunt de gegevens eventueel ook zelf opschrijven en later exact opnieuw opgeven.)

Bij problemen met de partities kunt u het programma MRESCUE.COM weer starten en de gegevens terugplaatsen. Als u vervolgens de computer opnieuw opstart zijn de gegevens weer in orde (even duimen.....). Dit werkt overigens alleen als uw gegevens niet beschadigd zijn, dit lukt dus zeker niet meer na het geven van het commando format.

TIP FDISK.EXE

Heeft u een grote harde schijf (boven de 64 GB, tegenwoordig standaard), dan kunt u beter gebruik maken van FDISK.EXE van een Windows Me opstartdiskette die gaat daar net iets beter mee om! Zie de website van Microsoft voor update files voor Windows 98 gebruikers.

TIP RANISH PARTITION MANAGER

Zoekt u een alternatief voor EFDISK? Een soortgelijk gratis partitiebewerker is Ranish Partition Manager, http://www.ranish.com/part/. Met dit programma kunt u tevens partities resizen.

TIP PARAGON PARTITION MANAGER

Heeft u geld over dan kunt u altijd nog beslissen om gebruik te maken van het commerciële pakket Paragon Partition Manager. Partitioneren en formatteren gaat hier supersnel mee, en bijna altijd foutloos! Daarnaast kan PPM gebruik maken van NTFS bestandssystemen en kunnen partitie's in omvang gewijzigd worden zonder verlies van data. U doet er verstandig aan om gebruik te maken van de opstartdiskettes van PPM en de rest van het programma links laten liggen. Heeft u de informatie op deze pagina goed begrepen dan moet het vervolgens geen enkel probleem zijn om het programma PPM te begrijpen.

Eerst de juiste keuzes maken: meer dan 1 partitie

Voordat u uw harde schijf gaat partitioneren is het verstandig om na te denken over hoe u hem precies wilt hebben. De eerste vraag die naar boven komt, is hoeveel ruimte u wilt reserveren voor Windows en de basis software. Windows, Office en een paar andere pakketten nemen al snel 750 Mb in beslag, dus een harde schijf van minimaal 1 Gb is zeker aan te bevelen. Wilt u zich alvast voorbereiden op toekomstige grotere Windows-versies (indien de hardware dit toelaat) of als u standaard veel programma's geïnstalleerd heeft, dan is een schijf van 2 Gb ook mogelijk.

TIP MULTIBOOT

Dan komt de vraag naar boven of u één of meerdere besturingssystemen op uw computer wilt plaatsen, want voor elk systeem zult u ongeveer eenzelfde hoeveelheid vrije ruimte moeten reserveren. Wilt u een multiboot systeem maken, dan is het handig om bijvoorbeeld gebruik te maken van het shareware programma EFDISK.EXE die u krijgt meegeleverd met de download van MrBooter op de website http://www.masterbooter.com. Met dit programma is het mogelijk om meerdere bootable harde schijven te maken (en deze zelfs te verbergen), dit is namelijk niet mogelijk met FDISK.EXE van Microsoft Windows.

Nu er voldoende ruimte voor Windows en de standaardprogramma's is gereserveerd kan de rest van de harde schijf verdeeld worden voor andere belangrijke zaken. U kunt in ieder geval een harde schijf reserveren voor de map 'Mijn documenten'. Maakt u veel gebruik van muziek en/of van afbeeldingen dan behoort een aparte harde schijf voor deze bestanden ook tot de mogelijkheden. Standaard worden deze opgeslagen in de mappen 'Mijn Muziek' en 'Mijn Afbeeldingen', deze kunnen dan respectievelijk verhuizen naar de betreffende harde schijven.

Daarnaast is het handig om harde schijven te reserveren voor eventueel nog te installeren programma's, spelletjes en een extra RAM-drive waar het vaste wisselbestand van Windows kan worden geplaatst. Een extra harde schijf waarop de verschillende installatie CD's op geplaatst kunnen worden, is ook geen overbodige luxe. Dit voorkomt het gejongleer met CD's tijdens de installatie. Daarnaast heb ik ook altijd een schijf gereserveerd waar ik de verschillende leuke programma's kan neerzetten die bijvoorbeeld van internet zijn gedownload. Als je ze later nog een keer nodig hebt, dan heb je ze altijd bij de hand.

BELANGRIJK

En dan is er natuurlijk een harde schijf nodig waarop de back-up van het gehele systeem geplaatst kan worden. De ingepakte versie van een back-up van uw C:-schijf (inclusief wat extra software zoals een office pakket) neemt ongeveer 40% tot 75% (afhankelijk van gebruikte software) van de originele hoeveelheid data in beslag, dit komt dan al snel neer op een minimaal bestand van ongeveer 250 Mb voor Windows 98/ME en 1 GB voor Windows XP. Soms is het handig om een aantal tussentijdse back-up`s te maken van uw systeem, waardoor een back-up schijf van 6 GB voor XP (2 Gb voor 98/ME) geen overbodige luxe is.

Voorbeeld van schijfindeling/partities

Om een idee te geven van een mogelijke indeling van een harde schijf, is in onderstaande tabellen een voorbeeld weergegeven van een mogelijke indeling. Zoals weergegeven worden de eerstvolgende schijfletters gebruikt voor de CD en eventuele CD-branders en/of DVD-spelers. Schijf D: wordt gebruikt om de persoonlijke data op te slaan en schijf E: voor het maken van een systeemback-up. De pagefile (virtueel geheugen in 98/ME) wordt op de F:-schijf geplaatst. U kunt uw eigen harde schijf natuurlijk naar eigen inzichten en behoeften indelen.

Voorbeeld 1: Windows XP, 120 GB, MEEST EENVOUDIGE INDELING

U kunt voor elke gebruiker een aparte schijf reserveren, ik ben echter voorstander van het maken van één dataschijf (D:) met meerdere mapjes voor de verschillende gebruikers. Zo wordt de ruimte op de harde schijf optimaal benut.

Voorbeeld 2: Windows XP, 120 GB, EEN ANDERE MOGELIJKHEID MET MULTIBOOT

TIP RAMDRIVE

Heeft u meerdere harde schijven dan is het verstandig om de RAM-drive (Virtueel geheugen) op de snelste harde schijf te plaatsen! Een RAM-drive ter grote van het RAM geheugen moet voldoende zijn, voor de zekerheid kunt u hem groter maken.

TIP SYSTEEM BACK-UP DISKETTE

Maakt u gebruik van de SchoonePC systeemback-updiskette van deze website dan moet u een back-up partitie aanmaken op uw E:-schijf, zoals hierboven is weergeven. U kunt ook de meegeleverde bestanden aanpassen: U dient daarin de schijfletter te wijzigen in de door u gewenste schijf (LET OP: het gaat dan om de schijfletter die MS-DOS geeft, niet welke Windows geeft). Als u zonder aanpassingen gebruik wilt maken van de back-updiskettes dan kunt u het beste zowel de C: als de D:-schijf partitioneren in FAT32 of NTFS. Welke keuze u maakt is aan u: FAT32 is iets sneller, minder stabiel, maar veel makkelijker toegankelijk (en daardoor minder goed te beveiligen) dan een NTFS-partitie. Wilt u aan videomontage gaan doen dan is de keuze simpel: NTFS.

PARTITIONEREN VOOR WINDOWS XP 1

NTFS-partities kunt u overigens niet aanmaken met het programma FDISK. U kunt dan bijvoorbeeld eerst de FAT32-partities maken (zonder te formatteren), en de C:-schijf tijdens de installatie van XP om laten zetten in een NTFS-partitie. De andere schijven kunt u later vanuit Windows zelf opnieuw partitioneren in NTFS.

PARTITIONEREN VOOR WINDOWS XP 2

Voor Windows XP moet u wat scheutiger te werk gaan! Een C:-schijf van 3 Gb is een minimum, maar 3 tot 5 Gb ligt meer in de richting voor een goed werkend systeem. Mijn voorkeur gaat echter uit naar ongeveer 10 Gb, dan kunt u voorlopig vooruit! Voor de systeemback-up schijf moet u al snel rekening houden met bijna 1 Gb per back-up. 3 tot 5 Gb reserveren voor 3 systeemback-up's is daarom geen overbodige luxe. De rest kunt u naar eigen inzicht verdelen, zo heb ik speciale schijven gemaakt voor e-mail, plaatjes en media bestanden. Daarnaast zijn een paar extra vrije schijven geen overbodige luxe. U ziet het al: een schijf van 40 Gb is bij gebruik van XP al snel verdeeld.

FAT32 OF NTFS

Bij een omvang van 32 GB voor een partitie zou ongeveer het omslagpunt moeten liggen waarbij het efficiënter is gebruik te maken van het bestandssysteem NTFS, daaronder zou FAT32 beter zijn. Als u geen gebruik wilt maken van de extra's van NTFS (beveiliging/compressie/encryptie), dan kunt u er dus altijd nog voor kiezen om FAT32 te nemen, dat start tevens sneller op. Voor de C:-schijf kunt u verder zonder problemen kiezen voor beide systemen. Wilt u dat u persoonlijke gegevens beter beveiligd kunnen worden, dan dient u ook de D:-schijf te voorzien van NTFS.

PS: pas op met de encryptie (EFS, encrypted file system). Voor het terugkrijgen van uw gegevens heeft u een unieke sleutel nodig, gekoppeld aan uw account. Voordat u het weet zijn uw gegevens niet meer toegankelijk! Encryptie kunt u toepassen door met rechts op een bestand te klikken en te kiezen voor Eigenschappen, knop Geavanceerd, optie Inhoud coderen om gegegevens te beveiligen. U kunt deze unieke EFS sleutel overigens veiligstellen (exporteren) via Internet Explorer, Extra, Internetopties, tabblad Inhoud, knop Certificaten, tabblad Persoonlijk. Doe dit dan wel op een veilige locatie die zelf niet 'encrypted' is ;-).

XP`S PAGEFILE.SYS

XP maakt gebruik van een pagefile.sys ipv een swapfile, het principe blijft echter hetzelfde. U doet er echter wel goed aan om de schijf voor de pagefile groot genoeg te maken: minimaal 500 MB is geen overbodige luxe.

Het partitioneren kan beginnen

Na de noodzakelijke voorbereidingen kan het uiteindelijke partitioneren gaan beginnen. Voor het partitioneren kan gebruik worden gemaakt van het programma FDISK, gratis meegeleverd met Windows.

PARTITIONEREN MET BEHOUD VAN GEGEVENS

Voor het partitioneren van de harde schijf zijn er verschillende andere programma`s waarmee de gegevens op de harde schijf intact kunnen blijven. Dit kan bijzonder handig zijn als u geen back-up van uw gegevens kunt maken. Zo is er het gebruikersvriendelijke Paragon Partition Manager (www.paragon-software.com/home/pm-personal), dit programma wordt hier verder niet besproken (voor verdere informatie wordt u verwezen naar de website van de betreffende software). Voor dit doel zijn dergelijke programma`s ook niet nodig omdat het systeem toch weer van voor af aan wordt opgebouwd. Heeft u geen enkele mogelijkheid om uw belangrijke gegevens veilig te stellen, dan zijn dergelijke programma`s altijd nog een optie.

U start de computer op vanaf de in de vorige stap gemaakte opstartdiskette. Na het opstarten geeft u het commando FDISK, doe dit echter alleen als u er zeker van bent dat er geen belangrijke informatie meer op uw harde schijf staat, want deze verdwijnen met een foutieve handeling onherroepelijk in het luchtledige!

Nadat u op ENTER drukt krijgt u waarschijnlijk een eerste scherm waarbij gevraagd wordt of u de ondersteuning voor grote schijven wilt activeren, hetgeen u met nogmaals een ENTER kunt bevestigen.

U krijgt vervolgens het onderstaande scherm:

MEERDERE PARTITIES/SCHIJVEN AANWEZIG?

Met optie 4 kunt u de huidige partities weergeven. Hieronder ziet u een voorbeeld, het kan echter heel goed zijn dat er bij u maar één partitie is weergegeven in plaats van 4 in onderstaand geval. In dit geval zijn er drie partities om vanaf op te starten en een extended partitie. De status A geeft aan dat ervan deze partitie wordt opgestart. (Als de computer opeens niet meer wil opstarten, kan het zijn dat u hier een wijziging in hebt aangebracht (keuze 2 van startmenu).

VOOR DE MS-DOS KENNER

Als hier echter meer dan een partitie is vermeld dan heeft u nog de mogelijkheid om met uw belangrijke gegevens te schuiven, zonder dat u daar een back-up van hoeft te maken. Nadat u een schijf aangemaakt en geformatteerd hebt, is het vervolgens weer mogelijk om nogmaals te schuiven met informatie. U moet echter wel zeker zijn van uw handelingen, want een fout is snel gemaakt.

Heeft u meer dan één fysieke harde schijven dan kunt u die terugvinden bij optie 5 uit het hoofdmenu, ook hier kunt u eventueel uw belangrijke gegevens naar toe verplaatsen.

Huidige partities verwijderen

Hoogstwaarschijnlijk staan er al een of meer partities op uw harde schijf. FDISK maakt in feite onderscheid tussen twee verschillende soorten partities: primaire DOS-partitie en uitgebreide DOS-partitie die respectievelijk worden afgekort tot 'PRI DOS' en 'EXT DOS'. Op de primaire partitie komt het uiteindelijke Windows-systeem te staan waar vanaf de computer opgestart kan worden. De uitgebreide partitie kan weer worden opgesplitst in kleinere logische stations, waarin de schijven D: t/m K: uiteindelijk zullen komen te staan.

Voordat u de schijf opnieuw kunt gaan indelen zullen de reeds bestaande partities eerst verwijderd moeten worden, hetgeen u kunt doen met optie 3. U komt dan in het volgende menu terecht. U kunt hier alle opties even aflopen, u krijgt vanzelf te zien of er wel iets te verwijderen valt.

Nieuwe partities aanmaken

Als u klaar bent met het verwijderen van de reeds aanwezige partities, kunnen er weer nieuwe partities op de harde schijf worden aangemaakt, dit doet u door te kiezen voor optie 1 uit het opstartmenu van FDISK. U begint met het maken van een primaire DOS-partitie, wederom optie 1 (zie onderstaande scherm).

De primaire DOS-partitie wordt straks de C:-schijf waarvoor 1 Gb was gereserveerd. Volg de aanwijzingen zodat u ongeveer 1 Gb reserveert voor de C:-schijf. Als het goed is wordt eerst de integriteit van het station gecontroleerd, dit kan even duren. Vervolgens krijgt u een soortgelijke mededeling. U wordt gevraagd om de omvang van de aan te maken schijf. Hier kunt u de werkgelijk gewenste omvang opgeven of een percentage van de schijfruimte.

MULTIBOOT

Wilt u meerdere systemen op uw harde schijf plaatsen, dan zult u nu FDISK moeten afsluiten en een ander partitionerings programma moeten gebruiken, FDISK laat dit namelijk niet toe. Zeer geschikt is het programma EFDISK (Extended FDISK) van het al eerder genoemde MrBooter. Hiermee kunt u een tweede primaire schijf maken, waar vanaf u later Windows of andere OS`s kunt laten opstarten. Meer informatie over het aanmaken van een multiboot systeem kunt u terugvinden op deze site op de desbetreffende pagina. Als u klaar bent kunt u weer verder gaan met het programma FDISK voor het aanmaken van de uitgebreide partitie.

Vervolgens moet de uitgebreide partitie worden aangemaakt. Dit doet u door te kiezen voor optie 2 van het bovenstaande menu. Zoals gezegd worden de overige logische schijven (D: t/m K:) over deze partitie verdeeld. U kunt er dus voor kiezen om de rest van de harde schijf te gebruiken voor de uitgebreide DOS-partitie.

Met optie 3 in het bovenstaande menu kan de uitgebreide partitie worden opgesplitst in logische stations, zijnde D: t/m K: in dit geval, volg hierbij de eerder aangemaakte tabel.

Heeft u alle partities en logische stations aangemaakt en zijn ze naar wens, dan zal de computer,  nadat FDISK is afgesloten met ESC, opnieuw moeten worden gestart . Dit kunt u natuurlijk doen met de reset knop of met de toetscombinatie CTRL-SHIFT-ESC.

Partities controleren

Als alles naar uw idee goed is gegaan dan kunt u met optie 4 (Partitie gegevens weergeven) uit het opstart menu controleren of dit ook zo is. In onderstaande uitdraai zijn de eerste drie partities voor een multi-boot systeem en de laatste voor de uitgebreide partitie. Uw uitdraai ziet er natuurlijk net iets anders uit.

U kunt zien dat alle beschikbare ruimte is gebruikt, omdat de percentages optellen tot 100%. Als u vervolgens op ENTER drukt, wordt ook de indeling van de logische stations in de uitgebreide partitie weergegeven, deze zou er als volgt uit kunnen zien. Ook hier tellen de percentages weer op tot 100, zodat we er zeker van zijn dat alle beschikbare ruimte op de fysieke harde schijf wordt gebruikt. U bent nu klaar met het partitioneren van uw harde schijf. U kunt nu doorgaan met de volgende stap, het formatteren van de schijven.

TIP FAT16/32

Hierboven staat alleen bij de kleinste harde schijf (243 MB) het FAT16 systeem omdat dit het meest efficiënt werkt bij kleine schijven. Voor grote schijven (bijvoorbeeld 1 GB) kan het beste gebruik worden gemaakt van FAT32, hetgeen een stuk sneller werkt en ook nog schijfruimte bespaart.

TIP FOUTMELDINGEN FDISK

Bij erg grote schijven worden er regelmatig foutmeldingen gemeld omdat FDISK daar oorspronkelijk niet voor ontworpen is. Is dit bij u ook het geval dan kunt u altijd nog gebruik maken van het programma EFDISK in plaats van FDISK. Met dit programma is bijna alles mogelijk! Meer over EFDISK op de multiboot pagina.

OPNIEUW OPSTARTEN!!!

U KUNT NU BEGINNEN MET HET FORMATTEREN VAN DE SCHIJVEN. HET IS ECHTER BELANGRIJK DAT U DE COMPUTER EERST OPNIEUW OPSTART ANDERS WORDT ER NOG GEBRUIK GEMAAKT VAN DE OUDE PARTITIE GEGEVENS! LAAT DE OPSTARTDISKETTE IN DE DRIVE ZITTEN!

Menno Schoone
SchoonePC